Depresja – choroba cywilizacyjna
Zaburzenia depresyjne są powszechnym problemem zdrowotnym, prowadzącym do ograniczenia funkcjonowania, obniżenia jakości życia, współwystępowania innych chorób oraz zwiększonego ryzyka zgonu. W ostatnich dekadach poczyniono znaczące postępy w badaniach nad depresją oraz w opracowywaniu metod jej leczenia w różnych kontekstach, w tym w podstawowej opiece zdrowotnej. Obecnie istnieje szeroki wybór leków przeciwdepresyjnych i form psychoterapii, które wykazały swoją skuteczność w licznych badaniach randomizowanych.
Czym jest maprotylina?
Maprytolina należy do czteropierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Substancja działa podobnie do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD), silnie i wybiórczo hamując wychwyt zwrotny noradrenaliny, przy czym nie oddziałuje na wychwyt zwrotny serotoniny. Ma słabe lub umiarkowane powinowactwo do receptorów α1-adrenergicznych, silne do receptorów histaminowych H1 oraz umiarkowane działanie cholinolityczne. Długotrwałe stosowanie leku wiąże się ze zmianami w układzie neurohormonalnym (m.in. hormon wzrostu, melatonina, endorfiny) oraz w układzie neuroprzekaźników (noradrenalina, serotonina, kwas γ-aminomasłowy).
Maprotylina charakteryzuje się zrównoważonym działaniem, poprawia nastrój oraz łagodzi lęk, nadmierne pobudzenie i spowolnienie psychomotoryczne. W przypadku leczenia depresji maskowanej może również pozytywnie wpływać na objawy somatyczne.
Przeczytaj również:
Meskalina – jak działa? Zastosowanie medyczne, skutki uboczne
Wskazania do stosowania maprotyliny
W Polsce maprotylina występuje w leku Ludiomil. Stosuje się ją u pacjentów dorosłych w leczeniu epizodów depresyjnych, nawracających zaburzeń depresyjnych oraz dużej depresji (endogennej).
Preparat przeznaczony jest dla dorosłych pacjentów w wieku 18 lat i starszych.
Przeciwwskazania – kiedy unikać stosowania?
Maprotylina jest lekiem, którego nie można stosować u wszystkich pacjentów ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i interakcji. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest dokładne sprawdzenie przeciwwskazań oraz omówienie z lekarzem chorób współistniejących i aktualnie przyjmowanych leków.
Wśród przeciwwskazań wymienia się:
Nadwrażliwość na lek, na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu lub z nadwrażliwością krzyżową na trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.
Występowanie drgawek lub obniżony próg drgawkowy (np. w wyniku uszkodzenia mózgu o różnej etiologii, alkoholizmu).
Ostry zawał mięśnia sercowego lub zaburzenia przewodnictwa, tj. wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT.
Przeczytaj również:
Spravato – lek na depresję lekooporną. Etapy leczenia, wskazania, przeciwwskazania
Ciężkie zaburzenia czynności wątroby lub nerek.
Jaskrę z wąskim kątem przesączania.
Zatrzymanie moczu (np. w wyniku chorób gruczołu krokowego).
Jednoczesne leczenie inhibitorami MAO.
Ostre zatrucie alkoholem, lekami nasennymi, psychotropowymi lub barbituranami.
Możliwe skutki uboczne i działania niepożądane podczas przyjmowania maprotyliny
Działania niepożądane maprotyliny zazwyczaj ustępują w trakcie leczenia lub po zmniejszeniu dawki leku. Nie zawsze są powiązane ze stężeniem leku w osoczu i mogą przypominać objawy depresji, takie jak: zmęczenie, zaburzenia snu, pobudliwość, niepokój, zaparcia czy suchość w ustach.
Starsi pacjenci leczeni maprotyliną są szczególnie wrażliwi na działania przeciwcholinergiczne, neurologiczne, psychiczne i sercowo-naczyniowe, a ich zdolność metabolizowania i wydalania leku może być obniżona, co zwiększa ryzyko wyższych stężeń w osoczu.
Najczęstsze działania niepożądane
Nieprawidłowe wyniki w badaniu EKG, wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego,
uczucie zmęczenia, gorączka,
zaburzenia mikcji,
zaburzenia erekcji,
alergiczne zapalenie skóry, wysypka, pokrzywka, nadwrażliwość na światło, reakcja alergiczna, nadmierne pocenie się,
osłabienie mięśni,
suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności, wymioty, dolegliwości brzuszne, zaparcia,
uderzenia gorąca, niedociśnienie ortostatyczne,
tachykardia zatokowa, kołatanie serca,
ze strony ośrodkowego układu nerwowego: senność, zawroty głowy, bóle głowy, łagodne drżenie, drgawki kloniczne mięśni, uspokojenie, upośledzenie pamięci, zespół zaburzeń uwagi, parestezje, zaburzenia wymowy, zaburzenia widzenia,
wzmożony apetyt, nadmierny przyrost masy ciała, hiponatremia, zaburzenia psychiczne, niepokój ruchowy, niepokój, pobudzenie, mania, hipomania, zaburzenia libido, agresja, zaburzenia snu, bezsenność, koszmary senne, depresja.
Przeczytaj również:
Edronax (reboksetyna) – wskazania, działanie, chudnięcie
Interakcje maprotyliny z innymi lekami
Maprotylina może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, wpływając na ich działanie lub zwiększając ryzyko działań niepożądanych, szczególnie ze strony układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Z tego powodu przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach (także dostępnych bez recepty i ziołowych), aby uniknąć niebezpiecznych połączeń.
Inhibitory monoaminooksydazy MAO (np. moklobemid) – ryzyko ciężkich reakcji niepożądanych.
Leki przeciwpsychotyczne (np. fenotiazyny, rysperydon, tiorydazyna) – zwiększenie stężenia maprotyliny, obniżenie progu drgawkowego, ryzyko arytmii.
Leki wydłużające odstęp QT – zwiększone ryzyko torsade de pointes i arytmii komorowych.
Leki przeciwcukrzycowe (insulina, pochodne sulfonylomocznika) – nasilenie działania hipoglikemizującego.
Leki przeciwnadciśnieniowe (np. klonidyna, guanetydyna, rezerpina) – osłabienie lub zniesienie efektu hipotensyjnego, ryzyko niedociśnienia po nagłym odstawieniu maprotyliny.
Beta-adrenolityki będące inhibitorami CYP2D6 (np. propranolol) – wzrost stężenia maprotyliny.
Leki przeciwcholinergiczne – addycyjne nasilenie działań atropinopodobnych.
Alkohol i leki hamujące OUN (benzodiazepiny, barbiturany, anestetyki) – nasilona sedacja i depresja OUN.
Induktory enzymów wątrobowych (ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) – obniżenie skuteczności maprotyliny.
Leki przeciwretrowirusowe, chinina, disulfiram – wzrost ekspozycji na maprotylinę i ryzyko działań niepożądanych.
Nazwy handlowe i dostępne preparaty z maprotyliną
Maprytolinę zawiera lek Ludiomil. Jest on lekiem zarejestrowanym w Polsce i wydawanym na receptę, ale w praktyce jest niedostępny w aptekach. Dlaczego tak się dzieje? Ludiomil to starszy lek przeciwdepresyjny, obecnie rzadziej wybierany (częściej stosuje się np. SSRI/SNRI), więc firmy czasem ograniczają dostępność, bo produkcja i utrzymywanie dostaw się nie kalkulują.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów
Maprotylina może istotnie upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Lek może powodować m.in. senność, zawroty głowy, niewyraźne widzenie oraz inne objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku ich wystąpienia pacjenci powinni unikać prowadzenia pojazdów, obsługi urządzeń mechanicznych oraz wykonywania czynności wymagających wzmożonej koncentracji. Działania te mogą ulegać nasileniu podczas spożywania alkoholu lub jednoczesnego stosowania innych leków.
