Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) depresja to zaburzenie charakteryzujące się różnymi objawami, które występują przez okres co najmniej 2 tygodni w postaci: zmian nastroju (polegających na pogrążeniu się w smutku, przygnębieniu, wygaszeniu zainteresowań), utraty zdolności do odczuwania przyjemności oraz zaburzenia psychoruchowego. W rozpoznaniu może być pomocny test Becka. Depresja dotyka kobiet dwa razy częściej niż mężczyzn, jednak to panowie częściej popełniają samobójstwo z powodu depresji.
Czy depresja to choroba psychiczna? Tak, przy czym można ją skutecznie leczyć. Statystycznie w ciągu naszego życia każdy w pewnym momencie spełnia kryteria depresji. Aż 10 proc. pacjentów zgłaszających się do lekarza rodzinnego ma pełnoobjawową depresję, ale aż u 50 proc. depresja zostaje nierozpoznana. W roku 2020 depresja będzie drugim najpoważniejszym problemem zdrowotnym świata, zaraz po chorobach układu krążenia. Stany depresyjne to krótkie, kilkudniowe epizody obniżonego nastroju, które są nieodłączną częścią naszego życia. Depresja może wystąpić w każdym wieku, lecz najbardziej narażone są osoby w wieku przekwitania, czyli andropauzy i menopauzy.
Za przyczynę depresji uważa się kombinację czynników, które można podzielić na trzy grupy:
Choroba psychiczna – w tym depresja – jest najczęściej efektem współdziałania różnych czynników należących do kilku z wymienionych kategorii – jest to depresja pierwotna. Choroby depresyjne, czyli takie, które mogą nasilać lub wywołać objawy depresji, to głównie choroby przewlekłe, których leczenie jest trudne.
Z depresją często jest kojarzona dystymia (dawniej depresja nerwicowa, nerwica depresyjna, depresyjne zaburzenia osobowości lub depresja lękowa przewlekła), obecnie określana jako przewlekłe obniżenie nastroju, trwające co najmniej 2 lata. Osoby z dystymią są przez większą część dnia przygnębione, zmęczone, mają poczucie bezradności. Objawy nie spełniają kryteriów epizodu depresyjnego, ale powodują cierpienie chorych.
Podstawowe rodzaje depresji zostały opisane poniżej.
Jakie są objawy depresji?
Łagodna depresja lub umiarkowana depresja może nie dawać wszystkich tych objawów lub mogą one wystąpić w mniejszym nasileniu.
Jak leczyć depresję? Leki powinny być dobierane odpowiednio do objawów występujących u danego chorego. Powinna to być wspólna decyzja lekarza i pacjenta. Efekty stosowania leków przeciwdepresyjnych widoczne są zwykle po 3–4 tygodniach zażywania. Do tego czasu może nie być widocznej żadnej poprawy. Po uzyskaniu poprawy należy przyjmować lek zgodnie z zaleceniami lekarza (zwykle przynajmniej 3–6 miesięcy). Leki przeciwdepresyjne nie uzależniają. Należy je przyjmować codziennie zgodnie z zaleceniami lekarza.
Prawidłowo prowadzone leczenie farmakologiczne daje zadowalającą poprawę u około 70 proc. pacjentów już po pierwszej kuracji. U pozostałych pacjentów, w przypadku braku poprawy, zmienia się leki przeciwdepresyjne. Leków nie można odstawiać bez konsultacji z lekarzem, nawet w przypadku poprawy samopoczucia, gdyż może to spowodować wystąpienie objawów odstawiennych i nawrót depresji. Łagodne działania niepożądane farmakoterapii są stosunkowo częste, ale zazwyczaj szybko ustępują. Wystąpienie silniejszych lub bardziej kłopotliwych działań niepożądanych wymaga konsultacji z lekarzem. Leki na depresję to bardzo nowoczesne i bezpieczne preparaty, które można stosować przez długi czas.
Często, zwłaszcza wtedy, gdy pojawia się epizod lepszego nastroju, pada pytanie: depresja jak leczyć? Należy wówczas zastosować tzw. Stabilizatory nastroju. Część z nich nie wchodzi w reakcję z alkoholem, a przyjmowanie wielu z nich nie stanowi przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Ilość leków zależy oczywiście od nasilenia depresji, np. depresja umiarkowana nie wymaga przyjmowania wielu preparatów.
Jak leczyć depresję, kiedy leki nie pomagają? W tym może pomóc psychoterapia. W epizodzie depresji szczególnie zalecana jest psychoterapia skierowana na rozwiązywanie problemów. Często pacjenci, zwłaszcza na początku leczenia depresji, nie chcą lub nie mogą podjąć psychoterapii. Czasami też, już po poprawie stanu zdrowia psychicznego w leczeniu farmakologicznym, nie czują potrzeby kontynuacji takiej psychoterapii.
Do lekarza należy się zgłosić wtedy, gdy stan zdrowia psychicznego budzi duży niepokój samego pacjenta lub jego bliskich. Specjalistą, do którego należy się zgłosić jest psychiatra (do psychiatry w Polsce nie jest wymagane skierowanie). Wizyta jest wskazana, jeśli opisane objawy występują dłużej niż 2 tygodnie lub też występują krócej niż 2 tygodnie, lecz regularnie nawracają.
Cechy depresji, na które powinniśmy zwrócić szczególną uwagę to:
Jeżeli chodzi o depresję, rokowanie jest dobre – można ją skutecznie leczyć, a nawet zupełnie wyleczyć. Zadowalającą poprawę uzyskuje się w 70 proc. przypadków po pierwszej kuracji.
Nieleczona depresja jest bardzo dużym obciążeniem dla pacjenta oraz jego najbliższego otoczenia. Znacznie ogranicza zdolność do pracy zawodowej oraz wykonywania podstawowych czynności. Negatywnie wpływa na rozwój innych schorzeń. Najtragiczniejszą sytuacją, do której może dojść jest popełnienie samobójstwa, które dotyczy 9 proc. osób chorych na depresję.
Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie przebiegające z okresowymi, skrajnymi zmianami stanu emocjonalnego. Występują w niej epizody manii i depresji.
lekarz
Fevarin to lek z grupy SSRI stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych i OCD. Skuteczność fluwoksaminy w leczeniu depresji została potwierdzona w badaniach klinicznych, a jej działanie jest porównywalne z wieloma innymi lekami przeciwdepresyjnymi.
redaktor
Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) to popularna grupa leków przeciwdepresyjnych. Serotonina to neuroprzekaźnik, który wpływa na regulację naszych emocji oraz snu i pozwala utrzymać równowagę psychiczną.
diagnosta laboratoryjny
Karoshi to określenie odnoszące się do śmierci z przepracowania. Opisywane zjawisko jest charakterystyczne dla Japonii, choć przypadki śmierci wynikające z nadmiaru pracy zdarzają się też w Europie.
lekarz
Badania wskazują, że dożylna ketamina może istotnie zmniejszać nasilenie objawów depresji u pacjentów z depresją lekooporną, a odsetek odpowiedzi klinicznej jest wyższy niż w grupie placebo [3, 5]. Zarówno ketamina, jak i esketamina należą do leków o nowym mechanizmie działania przeciwdepresyjnego i są stosowane u chorych, u których standardowe leczenie nie przyniosło oczekiwanych efektów.
redaktor
Depresja to obecnie najczęstsza choroba psychiczna na świecie – obejmuje ona 10,3% całkowitego obciążenia chorobami na świecie. Objawia się: obniżeniem nastroju, zmniejszeniem energii życiowej oraz anhedonią, czyli brakiem możliwości odczuwania emocji, swoistą pustką emocjonalną.
lekarz
Spravato to innowacyjny lek w postaci aerozolu do nosa, stosowany w leczeniu depresji lekoopornej. W swoim składzie zawiera esketaminę, która zyskała uznanie ze względu na unikatową mechanikę działania i skuteczność u pacjentów opornych na tradycyjne metody terapeutyczne.
magister farmacji
Leczenie depresji i innych zaburzeń o podłożu psychicznym zwykle wymaga sięgnięcia po odpowiednio dobraną farmakoterapię. Jednym z najskuteczniejszych leków stosowanych w takich sytuacjach jest Depralin.
dr nauk medycznych
Leki przeciwlękowe są ważną częścią leczenia grupy zaburzeń lękowych, ale różnią się mechanizmem działania, profilem bezpieczeństwa i potencjałem uzależniającym. Poniżej wyjaśniamy, kiedy i jakie leki się stosuje, jakich działań niepożądanych się spodziewać, jak unikać groźnych interakcji oraz jak bezpiecznie planować odstawianie.
magister farmacji
Zaburzenia lękowe uogólnione to jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Mimo to w społeczeństwie ciągle panuje wiele mitów na ich temat.
psycholog
