Zespół przewlekłego zmęczenia

Zespół przewlekłego zmęczenia (zespół CFS) charakteryzuje się występowaniem znacznego zmęczenia, trwającego co najmniej od 6 miesięcy, nieustępującego pod wpływem spoczynku. Zmęczeniu towarzyszą inne dolegliwości, m.in. zaburzenia koncentracji lub pamięci czy bóle stawowo-mięśniowe. Przyczyna zespołu nie została do tej pory poznana. Leczenie obejmuje psychoterapię i kontrolowane ćwiczenia fizyczne.

Czym jest zespół przewlekłego zmęczenia?

Zespół przewlekłego zmęczenia (ang. CFS – chronic fatigue syndrome) jest zaburzeniem mogącym dotyczyć wielu osób, często jednak bywa nierozpoznawane. Pojawia się zazwyczaj po 40. roku życia, blisko 2 razy częściej u kobiet, i objawia przewlekłym uczuciem zmęczenia. Trwa ono, co najmniej, sześć miesięcy oraz towarzyszą mu inne dolegliwości.

Zespół przewlekłego zmęczenia może prowadzić do zaburzeń emocjonalnych i psychicznych, a dotknięci nim chorzy są częściej narażeni na utratę pracy oraz na gorsze codzienne funkcjonowanie niż zdrowe osoby z ich otoczenia. Rozpoznanie zespołu przewlekłego zmęczenia wymaga wykluczenia schorzeń przebiegających w podobny sposób.

Zespół przewlekłego zmęczenia – objawy

Rozpoznanie zespołu przewlekłego zmęczenia opiera się na występowaniu charakterystycznych objawów, z jakimi zgłasza się pacjent. Głównym problemem, wymienianym przez chorych z CFS, jest uczucie znacznego zmęczenia, które trwa dłużej niż 6 miesięcy, uniemożliwia wykonywanie podstawowych czynności, wpływa na pogorszenie nastroju oraz ujawnia problemy ze snem. Uczuciu zmęczenia towarzyszą różne dolegliwości, m.in.:

  • ból głowy inny niż zwykle, pojawiający się w określonej lokalizacji, o szczególnym przebiegu i stopniu nasilenia;
  • bóle dotyczące wielu stawów (np. kolanowych, łokciowych, biodrowych, międzypaliczkowych), bez obrzęków oraz rumienia;
  • bóle mięśniowe;
  • złe samopoczucie pojawiające się po wysiłku fizycznym i trwające dłużej niż 24 godziny;
  • znaczne pogorszenie pamięci krótkotrwałej lub zaburzenia koncentracji;
  • ból gardła;
  • sen, który nie daje poczucia wypoczynku;
  • bolesność węzłów chłonnych.

Stwierdzenie przynajmniej czterech z powyższych objawów oraz wspomnianego uczucia wyczerpania upoważnia do rozpoznania zespołu przewlekłego zmęczenia.

Zespół przewlekłego zmęczenia – jak rozpoznać?

Za uczucie przewlekłego zmęczenia może być odpowiedzialnych wiele chorób. Przed postawieniem diagnozy należy zatem wykluczyć takie schorzenia, jak:

  • choroby endokrynologiczne (choroba Addisona, niewydolność nadnerczy, choroba i zespół Cushinga, cukrzyca, nadczynność i niedoczynność tarczycy),
  • niedokrwistość,
  • choroby zakaźne (przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby, zakażenie wirusem HIV, borelioza, gruźlica),
  • choroby neurologiczne (otępienie, stwardnienie rozsiane, narkolepsja, choroba Parkinsona),
  • choroby psychiczne (choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia jedzenia, nasilona depresja, schizofrenia, zaburzenia somatoformiczne, uzależnienie od używek lub substancji psychoaktywnych),
  • choroby reumatologiczne (zapalenie wielomięśniowe, fibromialgia, zapalenie wielomięśniowe, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, zespół Sjögrena, polimialgia reumatyczna),
  • inne (celiakia, niewydolność serca, zatrucie metalami ciężkimi, działania niepożądane leków, bezdech senny, niedobór witamin).

Szczególną ostrożność u pacjentów, u których podejrzewa się zespół przewlekłego zmęczenia należy zachować w przypadku pojawienia się takich dolegliwości, jak:

  • ból w klatce piersiowej, który może być objawem chorób serca,
  • zaburzenia mowy, czucia, oczopląs, osłabienie siły mięśniowej lub niedowłady (symptomy zmian ogniskowych w obrębie mózgowia),
  • ból stawów, wraz z ich obrzmieniem i zaczerwienieniem, mogący odpowiadać chorobom reumatycznym o podłożu autoimmunologicznym (np. RZS czy toczeń rumieniowaty układowy),
  • utrata masy ciała wraz z powiększeniem węzłów chłonnych sugerującym obecność choroby nowotworowej,
  • skrócenie oddechu występujące często w chorobach płuc.

Przyczyny zespołu przewlekłego zmęczenia

Do tej pory, mimo wielu badań, badaczom nie udało się jednoznacznie określić przyczyny wystąpienia CFS. Prawdopodobnie podłoże zespołu przewlekłego zmęczenia jest wieloczynnikowe, nie można wykluczyć również wpływu innych chorób współistniejących, w tym psychicznych (np. depresji u pacjentów z zespołem CFS). Wśród możliwych koncepcji wystąpienia objawów zespołu wymienia się:

  • zaburzenia w obrębie układu odpornościowego (powiązanie symptomów choroby z przebyciem infekcji wirusowej, np. wirusem Epsteina-Barr powodującego mononukleozę zakaźną),
  • tło genetyczne (szczególną rolę przypisuje się mutacji kilku genów odpowiedzialnych za metabolizm powysiłkowy oraz odporność na zakażenia),
  • czynniki psychologiczne (związek z depresją, urazem psychicznym w dzieciństwie),
  • upośledzoną czynność kory nadnerczy,
  • zaburzenia w rytmie okołodobowym,
  • niski stosunek nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 do omega-6,
  • niskie stężenia cynku (u pacjentów z objawami zespołu CFS suplementacja cynku nie przynosiła jednak korzyści).

Zespół przewlekłego zmęczenia – leczenie

Leczenie zespołu przewlekłego zmęczenia powinno być oparte, w pierwszej kolejności, na łagodzeniu objawów chorób współistniejących. Należy opanować problemy ze snem, włączyć terapię przeciwbólową, stosować leki przeciwdepresyjne. Chorzy z zespołem przewlekłego zmęczenia powinni odpoczywać tylko wtedy, kiedy jest to konieczne oraz praktykować techniki relaksacyjne (np. masaż, słuchanie przyjemnej muzyki, kąpiel). Takie postępowanie może być pomocne, lecz nie gwarantuje ustąpienia objawów choroby.

W leczeniu zespołu przewlekłego zmęczenia polecane są opisane poniżej metody.

  • Terapia poznawczo-behawioralna. Badania na dorosłych i młodzieży szkolnej z zespołem CFS potwierdziły pozytywny wpływ tej techniki na poziom zmęczenia, powysiłkowego wyczerpania oraz wykazały zmniejszenie lęku oraz poprawę ich codziennego funkcjonowania. Terapia poznawczo-behawioralna powinna być zindywidualizowana. Wymaga zaangażowania nie tylko ze strony psychoterapeuty, ale i samego chorego. Metoda ta polega na podkreśleniu roli myślenia chorego, które wpływa na sposób jego postępowania. Rolą psychoterapeuty jest uświadomienie pacjentowi, jak jego zachowania wpływają na rozwój uczucia zmęczenia. Wymaga to poświęcenia i odpowiedniej ilości czasu, aby takie praktyki okazały się skuteczne.
  • Stopniowe ćwiczenia fizyczne. Polegają na stopniowym zwiększaniu aktywności fizycznej chorego w celu poprawy jego codziennego funkcjonowania oraz wyeliminowania uczucia zmęczenia. Postępowanie takie jest polecane razem z terapią poznawczo-behawioralną. Nie przyniosło jednak spodziewanego efektu u chorych z zespołem przewlekłego zmęczenia na tle depresji. Stopniowe ćwiczenia fizyczne polegają na kontrolowanym zwiększaniu aktywności fizycznej chorego, począwszy od spacerów, a skończywszy na prostych ćwiczeniach gimnastycznych wykonywanych 5 razy w tygodniu po 30 minut pod okiem fizjoterapeuty. Korzyści płynące ze stopniowych ćwiczeń fizycznych nie polegają na zwiększeniu ogólnej wydolności organizmu, unika się bowiem nadmiernego wysiłku wywołującego uczucie zmęczenia. Podobnie jak w przypadku terapii poznawczo-behawioralnej, metodzie tej trzeba poświęcić odpowiednią ilość czasu, by przyniosła spodziewany efekt.

Do tej pory, oprócz powyższych metod, nie wykazano skuteczności żadnych leków w łagodzeniu objawów zespołu przewlekłego zmęczenia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 25.02.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Psychika a seks

Nie tylko rozwój ale i wczesne doświadczenia seksualne czy negatywny wpływ środowiska mogą rzutować na ...

Chroniczne zmęczenie – przyczyny, objawy i leczenie

Ciągłe, chroniczne zmęczenie, które utrudnia wykonywania nie musi oznaczać choroby. Jego przyczyną może być przepracowanie, ...

Ciągłe zmęczenie i senność – jakie mogą być przyczyny?

Uczucie ciągłego zmęczenia i senności to najczęściej wynik stresu i przepracowania. Bywa, że zmęczenie, że ...

Czym jest zmęczenie?

Zmęczenie jest przemijającym stanem obniżonej zdolności do pracy i towarzyszy każdej aktywności życiowej człowieka, zarówno ...

Dziecko smutne czy zmęczone?

Bombardujemy dzieci nadmierną ilością zajęć, wysokimi wymaganiami czy oczekiwaniami. Jeśli nie zagwarantujemy im bezpiecznego oparcia ...

Karoshi – co to jest, jakie są objawy i skutki?

Karoshi to określenie odnoszące się do śmierci z przepracowania. Opisywane zjawisko jest charakterystyczne dla Japonii, ...

Jakie są przyczyny zmęczenia?

Zmęczenie jest wynikiem pracy, stresu psychicznego, nadmiernego pobudzenia, wzmożonej aktywności fizycznej, depresji, chorób, braku snu. ...

Szybkie męczenie się – przyczyny nadmiernego zmęczenia

Łatwe męczenie się nie jest swoistym objawem, który można przyporządkować do konkretnej jednostki chorobowej. Męczliwość ...

Dlaczego dziecko szybko się męczy?

Dzieci mogą odczuwać zmęczenie i jest to zupełnie normalne, a przyczyny zmęczenia u dziecka różnią ...

Przetrenowanie

Przetrenowanie dotyczy osób uprawiających aktywność fizyczną. Kiedy brak jest czasu na odpoczynek oraz prawidłową regenerację ...

Fibromialgia

Fibromialgia jest schorzeniem charakteryzującym się uogólnionymi i przewlekłymi dolegliwościami bólowymi mięśni i stawów oraz występowaniem ...

Co na pamięć i koncentrację?

Jest wiele sposobów, by poprawić pamięć i koncentrację, zdolności percepcyjne i wydolność organizmu. Odpowiednio długi ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon