Jakie leki należą do grupy GLP-1?
Analogi GLP-1 to grupa kilku substancji, które mają to samo lub bardzo podobne działanie, ale różnią się budową chemiczną. W praktyce klinicznej częściej używa się określenia „agoniści receptora GLP‑1 (GLP‑1 RA)”, a w nowszych zaleceniach wyróżnia się również leki inkretynowe o podwójnym działaniu (GIP/GLP‑1, np. tirzepatyd).
W ich skład wchodzą:
Semaglutyd – jeden z najczęściej stosowanych agonistów GLP-1. Jest dostępny w Polsce w trzech różnych lekach: Ozempic, Rybelsus i Wegovy FlexTouch. Wśród głównych wskazań do stosowania leków Ozempic i Rybelsus wymienia się leczenie cukrzycy typu 2 przy niedostatecznej kontroli glikemii, a wskazaniem do terapii lekiem Wegovy FlexTouch jest kontrola masy ciała. Ozempic i Wegovy FlexTouch są dostępne w formie roztworu do wstrzyknięć podskórnych, natomiast Rybelsus w formie tabletek doustnych podawanych codziennie. Zdecydowaną wygodą w stosowaniu semaglutydu jest fakt, że jeżeli zdecydujemy się na formę podania w postaci wstrzyknięć podskórnych, będziemy musieli je wykonywać tylko 1 raz na tydzień. Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) Ozempic przewiduje również moc 2 mg oraz możliwość eskalacji dawki do 2 mg raz w tygodniu, jeśli jest to potrzebne do dodatkowej poprawy kontroli glikemii. Rybelsus z kolei przechodzi przez zmianę formulacji i mocy tabletek – dawki 1,5/4/9 mg są bioekwiwalentne do wcześniejszych 3/7/14 mg. Dodatkowo w ChPL UE dla Wegovy przewidziano możliwość eskalacji u części dorosłych (BMI ≥30 kg/m²) do dawki podtrzymującej 7,2 mg raz na tydzień – szczegóły i kwalifikacja zależą od zaleceń lekarza i zapisów ChPL.
Liraglutyd – jest kolejnym istotnym lekiem z grupy stymulatorów GLP-1. W Polsce występuje w postaci dwóch różnych preparatów leczniczych: Saxenda i Victoza. Wskazaniem do terapii Saxendą jest leczenie otyłości, natomiast do stosowania leku Victoza – leczenie cukrzycy typu 2. Oba preparaty są dostępne w formie wstrzyknięć podskórnych, a wymagana częstość zastrzyków to 1 raz na dobę o stałej porze dnia. W aktualnych opisach Europejskiej Agencji Leków (EMA) Saxenda ma również wskazania pediatryczne (młodzież ≥12 lat, a w UE także dzieci 6–<12 lat przy spełnieniu kryteriów), natomiast Victoza jest wskazana w cukrzycy typu 2 także u dzieci od 10. r.ż.
Dulaglutyd – jest dostępny w leku Trulicity. Podawany jest w formie wstrzyknięć podskórnych i podobnie jak preparaty z semaglutydem, należy go stosować 1 raz na tydzień. Wskazaniem do terapii nim jest cukrzyca typu 2. W UE Trulicity ma wskazanie w cukrzycy typu 2 również u pacjentów od 10. r.ż.
Liksysenatyd – ten agonista receptora GLP‑1 był dostępny jako monolek w preparacie Lyxumia, jednak pozwolenie na dopuszczenie do obrotu Lyxumia w UE zostało wycofane 18.12.2025 r, dlatego preparat ten nie jest już lekiem dostępnym w UE/Polsce. Liksysenatyd pozostaje natomiast składnikiem leku złożonego Suliqua (insulina glargine + liksysenatyd) stosowanego w cukrzycy typu 2.
Tirzepatyd – jest to substancja lecznicza o podwójnym działaniu, ponieważ jest jednocześnie agonistą receptora GIP i GLP-2. Dostępny jest w preparatach Mounjaro i Mounjaro KwikPen. Podaje się go w postaci wstrzyknięć podskórnych 1 raz co tydzień. Wskazaniem do jego stosowania jest leczenie cukrzycy typu 2 oraz kontrola masy ciała.
Eksenatyd – obecny jest w dwóch preparatach Byetta i Bydureon, jednak na ten moment oba nie są dostępne na polskim rynku farmaceutycznym. W praktyce dostępność detaliczna bywa bliska zeru, dlatego warto każdorazowo potwierdzić ją w aptece lub w systemach monitorujących stany magazynowe.
Przeczytaj również:
Leki anorektyczne – jak działają? Rodzaje, dostępność
Jakie są wskazania do stosowania agonistów GLP-1?
Wskazania do stosowania stymulatorów GLP-1 oraz podwójnych agonistów GIP/GLP‑1? To głównie leczenie cukrzycy typu 2 przy:
niedostatecznej kontroli glikemii podczas leczenia metforminą lub innymi lekami doustnymi,
przeciwwskazaniach do stosowania lub nietolerancji metforminy,
stężeniu hemoglobiny A1c (HbA1c) 1,5% powyżej wymaganego celu – wskaźnik ten informuje o średnim stężeniu glukozy we krwi w ciągu ostatnich 2–3 miesięcy.
Dodatkowo są one zatwierdzone do farmakologicznej kontroli masy ciała, czyli leczenia nadwagi z chorobami współistniejącymi lub otyłości. Szczególnie w sytuacji, kiedy standardowe metody zmniejszania masy ciała nie przyniosły oczekiwanych efektów lub nie były one długotrwałe.
Najczęściej w tym wskazaniu wykorzystywane są semaglutyd i liraglutyd w dużych dawkach. Jednak konkretne wskazania zależą od leku zawierającego analog GLP-1, który zostanie wybrany do terapii.
Przeczytaj również:
Eknoglutyd – rewolucyjny lek na cukrzycę i otyłość?
GLP-1 a odchudzanie
Stymulatory GLP-1 w bardzo efektywny sposób pomagają pacjentom w procesie zrzucania nadprogramowych kilogramów. W metaanalizach randomizowanych badań klinicznych średnia redukcja masy ciała względem placebo wynosiła kilka kilogramów (np. ok. −4,6 kg), przy czym efekt zależy od populacji, dawki i czasu terapii.
Analogi GLP-1 pomagają w odchudzaniu poprzez hamowanie uczucia głodu i jednoczasowe zwiększanie uczucia sytości. Dzieje się tak, ponieważ bezpośrednio oddziałują na ośrodki głodu i sytości w mózgu. Dzięki temu spożywamy mniej kalorii, a efekt spadku masy ciała jest szybszy.
Obecnie wskazanie do leczenia otyłości w Polsce mają trzy substancje lecznicze:
semaglutyd (Wegovy FlexTouch),
liraglutyd (Saxenda),
tirzepatyd (Mounjaro i Mounjaro KwikPen).
Należy pamiętać, że rozpoczęcie terapii agonistą receptora GLP‑1 / GIP/GLP‑1 w celu redukcji masy ciała to tylko wierzchołek góry lodowej.
Bez zbilansowanej, niskokalorycznej diety, codziennej aktywności fizycznej oraz modyfikacji zachowań i nawyków ostateczny efekt może być niezadowalający lub – co gorsza – nietrwały.
Tylko połączenie powyższych zmian z odpowiednią farmakoterapią kontrolowaną przez lekarza jest gwarantem skutecznej walki z nadwagą bądź otyłością.
GLP-1 – dostępność w aptekach
Stymulatory GLP-1 są dostępne w aptekach, jednak ze względu na ciągły wzrost ich popularności na przestrzeni ostatnich lat i ograniczone możliwości produkcyjne, ich dostępność może być różna w różnych miejscach. EMA i sieć UE monitorują niedobory GLP‑1 RA od 2022 roku i wskazują, że bardzo wysoki popyt (w tym „kosmetyczne” stosowanie) może pogłębiać braki oraz zwiększać ryzyko obrotu produktami sfałszowanymi. Warto przed udaniem się z receptą do apteki skontaktować się z jej administracją telefonicznie i upewnić się, czy lek, którego potrzebujemy, jest na stanie magazynowym. Mimo tych względnych niedogodności nie zaleca się poszukiwania preparatów zawierających analogi GLP-1 poza oficjalnymi kanałami. EMA ostrzegała o gwałtownym wzroście liczby nielegalnych „leków GLP‑1” (m.in. semaglutyd / liraglutyd / tirzepatyd) sprzedawanych online w UE; podobne ostrzeżenie opublikowano też w Polsce (URPL/GIF). Leki pozyskane w ten sposób mogą nie spełniać wymaganych norm, co może się wiązać z zagrożeniem naszego zdrowia, a nawet życia.
Przeczytaj również:
Zastrzyki na odchudzanie – rodzaje, skuteczność, bezpieczeństwo
Ile kosztują poszczególne leki z grupy GLP-1?
Koszt preparatów leczniczych z grupy stymulatorów GLP-1 jest różny w zależności od interesującego nas konkretnego leku. Cena leku zależy również od wielkości dawki, liczby dawek w opakowaniu oraz indywidualnej polityki cenowej danej apteki. W przypadku niektórych leków istnieje również możliwość refundacji po spełnieniu określonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia wskazań. W takiej sytuacji cena leku może być o ok. 70% niższa, a w niektórych przypadkach lek można otrzymać z darmo.
Poniżej wymienione zostają leki z grupy GLP-1 z przybliżonymi cenami za pojedyncze opakowanie, na rok 2026, bez refundacji:
Ozempic (iniekcja)
0,25 mg / 0,5 mg / 1 mg
ok. 400–420 zł / opakowanie
Rybelsus (tabletki)
3 mg / 7 mg / 14 mg
10 tabletek – ok. 130 zł
30 tabletek – ok. 380–400 zł
Wegovy FlexTouch
| Dawka | Cena 2025 | Cena 2026 (aktualizacja) |
|---|---|---|
| 0,25 mg | 550 zł | ok. 550 zł |
| 0,5 mg | 600 zł | ok. 600 zł |
| 1 mg | 600 zł | ok. 600 zł |
| 1,7 mg | 1040 zł | ok. 780 zł |
| 2,4 mg | 1220 zł | ok. 890–1220 zł (duża rozpiętość) |
Saxenda (6 mg/ml)
ok. 450–600 zł / opakowanie
Victoza (6 mg/ml)
ok. 300–350 zł
Trulicity
0,75 mg / 1,5 mg / 3 mg / 4,5 mg
ok. 190–220 zł
Jak zmieniły się ceny od 2025 r.?
- Bez zmian: Ozempic, Rybelsus, Victoza,Trulicity.
- Niewielkie wahania: Saxenda (lekko do góry).
- Istotna zmiana: Wegovy (wysokie dawki) – spadek cen nawet o ok. 30–40 proc.
Ceny nadal nie są refundowane dla otyłości. Występują duże różnice w cenach między aptekami i dostępnością.lanowane są duże spadki cen od 2027 r. (globalnie).
Jakie skutki uboczne mają GLP-1?
Analogi GLP-1 podobnie jak każdy inny preparat leczniczy mogą powodować wystąpienie działań niepożądanych. Jeżeli w trakcie farmakoterapii wystąpią jakiekolwiek niepokojące nas objawy, zaleca się natychmiastowy kontakt z lekarzem. Na szczęście większość skutków ubocznych stymulatorów GLP-1 jest łagodna i często krótkotrwała.
Wśród bardzo często występujących potencjalnych skutków ubocznych wymienia się: nudności, biegunkę oraz zaparcia. Hipoglikemia – czyli za niskie stężenie glukozy we krwi – dotyczy głównie pacjentów, którzy równocześnie stosują insulinę lub pochodną sulfonylomocznika.
Działania niepożądane opisywane jako częste to: zmniejszenie apetytu, zawroty głowy, powikłania okulistyczne wynikające z retinopatii cukrzycowej, wymioty, ból i wzdęcie brzucha, zaparcia, dyspepsja, zapalenie żołądka, choroba refluksowa przełyku, odbijanie się, nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych, kamica żółciowa, zmęczenie, spadek masy ciała, wzrost aktywności lipazy i/lub amylazy w badaniach laboratoryjnych.
Niezbyt często pacjenci skarżą się na: reakcje alergiczne (wysypka, pokrzywka), zaburzenia smaku, przyspieszenie częstości akcji serca, ostre zapalenie trzustki, opóźnione opróżnianie żołądka oraz podrażnienie skóry w miejscu wstrzyknięcia preparatu.
Rzadko może dojść do reakcji anafilaktycznej i wstrząsu anafilaktycznego, a powikłaniami o nieznanej częstości są możliwość wystąpienia niedrożności jelit oraz obrzęku naczynioruchowego.
W badaniach klinicznych z zastosowaniem semaglutydu w wyniku wystąpienia działań niepożądanych jedynie ok. 7 pacjentów na 100 zrezygnowało z dalszej farmakoterapii preparatem. Najczęstszymi skutkami ubocznymi prowadzącymi do odstawienia leku były zaburzenia związane z przewodem pokarmowym.
W aktualnym ChPL Wegovy opisano także ważne ostrzeżenia praktyczne: ryzyko zachłyśnięcia podczas znieczulenia ogólnego lub głębokiej sedacji (związane z opóźnionym opróżnianiem żołądka), ryzyko odwodnienia przy nasilonych objawach z przewodu pokarmowego oraz ostrzeżenia dotyczące ostrego zapalenia trzustki.
Czy leki GLP-1 są na receptę?
Preparaty z grupy stymulatorów GLP-1 można otrzymać wyłącznie na receptę po wcześniejszej wizycie u lekarza zajmującego się w codziennej praktyce terapią tymi lekami. Jest to warunek konieczny do rozpoczęcia leczenia, ponieważ tylko lekarz jest w stanie określić, czy terapia jest dla nas bezpieczna oraz czy przyniesie oczekiwane skutki. Dodatkowo będzie on w stanie dobrać odpowiedni dla konkretnego przypadku lek z szerokiej grupy preparatów zawierających analogi GLP-1 i zaplanuje wspólnie z pacjentem cały proces leczenia.
