Czym jest semaglutyd?
Semaglutyd to analog GLP-1, czyli ludzkiego glukagonopodobnego peptydu-1, z którym jest zgodny w aż 94%. Substancja wiąże się selektywnie z receptorem GLP-1 aktywując go, analogicznie jak ludzki GLP.
Semaglutyd należy do grupy leków inkretynowych (agonistów receptora GLP-1), które są obecnie jedną z najważniejszych klas leków stosowanych w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz otyłości według aktualnych wytycznych.
Leki zawierające semaglutyd są zalecane w leczeniu cukrzycy typu 2 w połączeniu z prawidłową dietą oraz przy założeniu podejmowania przez pacjenta aktywności fizycznej. Stosowanie leku jest wskazane, jeżeli u pacjenta występują przeciwwskazania do przyjmowania metforminy, czyli np. niewydolność nerek lub niewydolność krążeniowo-oddechowa, zawał serca, białaczka.
Lek semaglutyd może być stosowany zarówno jako monoterapia (czyli pojedynczo), jak i u pacjentów przyjmujących inne preparaty. Substancja czynna występuje w formie zastrzyków lub tabletek – do podania doustnego.
Przeczytaj również:
Eknoglutyd – rewolucyjny lek na cukrzycę i otyłość?
Jak działa semaglutyd?
Semaglutyd działa wielokierunkowo, wspierając walkę organizmu przede wszystkim z cukrzycą typu 2. Lek zawierający semaglutyd:
zmniejsza stężenie glukozy we krwi na czczo i po posiłkach, dlatego przyczynia się do otrzymania prawidłowej glikemii;
opóźnia opróżnianie żołądka, przez co wydłuża uczucie sytości i zapobiega wahaniom poziomu glukozy we krwi z uwagi na zbyt częste spożywanie posiłków;
hamuje wydzielanie glukagonu z komórek alfa-trzustki;
obniża skurczowe ciśnienie krwi;
hamuje rozwój blaszek miażdżycowych.
Dodatkowo wykazuje udokumentowane działanie kardioprotekcyjne – zmniejsza ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych (np. zawału serca i udaru), co zostało potwierdzone w dużych badaniach klinicznych (np. SUSTAIN, SELECT).
Semaglutyd wpływa także korzystnie na masę ciała, profil lipidowy oraz ciśnienie tętnicze.
Przeczytaj również
Ozempic – zamienniki leku
Jakie efekty przynosi przyjmowanie preparatów z semaglutydem?
Badania kliniczne potwierdzają, że przyjmowanie semaglutydu prowadzi do zmniejszenia stężenia glukozy zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Prowadzi też do obniżenia poziomu glukagonu. Semaglutyd powoduje zwiększone wydzielanie insuliny do poziomu zbliżonego u osób zdrowych.
Stosowanie semaglutydu skutecznie zmniejsza liczbę przyjmowanych kilokalorii poprzez:
hamowanie apetytu,
zmniejszenie częstotliwości napadów nagłego głodu,
zmniejszenie apetytu na wysokokaloryczne, tłuste pokarmy.
W badaniach dotyczących otyłości (np. STEP) pacjenci osiągali średnią redukcję masy ciała nawet 10–15% w ciągu 68 tygodni terapii.
Ile można schudnąć na semaglutydzie?
Redukcja masy ciała podczas przyjmowaniu preparatów z semaglutydem to średnio 2-4 kilogramy na miesiąc.
Jednak według aktualnych badań klinicznych całkowita utrata masy ciała może wynosić nawet 10–20% masy początkowej, szczególnie przy stosowaniu wyższych dawek (np. Wegovy 2,4 mg) i jednoczesnej zmianie stylu życia.
Utrata wagi jest kwestią indywidualną, uzależnioną m.in. od stopni otyłości, wieku pacjenta czy chorób współistniejących.
Ozempic, Rybelsus czy Wegovy na odchudzanie?
Leki z semaglutydem mają różne wskazania terapeutyczne. Wegovy jest wykorzystywany w leczeniu powikłanej nadwagi i otyłości, w celu zmniejszenia i utrzymania masy ciała, natomiast Ozempic i Rybelsus to leki wykorzystywane w leczeniu cukrzycy typu 2.
Wegovy jest obecnie jedynym preparatem semaglutydu zarejestrowanym w UE stricte do leczenia otyłości u osób bez cukrzycy.
Ile kosztują preparaty z semaglutydem?
Semaglutyd to obecnie jeden z droższych leków przeciwcukrzycowych. Do leków z semaglutydem, jakie można kupić w Polsce, należą:
Ozempic – ok. 400 zł/miesiąc;
Wegovy – od ok. 500–700 zł/miesiąc;
Rybelsus – 100–300 zł/miesiąc.
Ozempic to roztwór do wstrzykiwań. Zastrzyki dostępne są w wariantach od 0,25 do 2 mg i kosztują około 400 zł za miesięczną kurację. W formie roztworu do wstrzykiwań występuje też lek Wegovy. Jego cena to od 520 zł za opakowanie, które starcza na 4 tygodnie. W przypadku stosowania semaglutydu w formie tabletek – lek Rybelsus – cena waha się od 100 do ponad 300 zł w zależności od ilości tabletek i stężenia substancji czynnej.
Koszty mogą się różnić w zależności od dawki, apteki i dostępności preparatu.
Wybrane grupy pacjentów z cukrzycą typu 2 mogą liczyć na refundację leku Ozempic. Roztwór do wstrzykiwań Wegovy oraz tabletki Rybelsus nie podlegają obecnie refundacji.
Przeczytaj również
Amykretyna (nowy lek na otyłość) – kiedy będzie dostępna?
Semaglutyd – działania niepożądane
Jak każdy lek, także semaglutyd może wywoływać działania niepożądane. Często skutki uboczne (pojawiające się u więcej niż 1 na 10 przypadków) obejmują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – nudności i biegunkę. Nieco rzadziej trzeba liczyć się z takimi objawami, jak:
hipoglikemia (przy stosowaniu kilku leków przeciwcukrzycowych),
choroba refluksowa przełyku,
ból brzucha i wzdęcia,
zaparcie,
zawroty głowy i uczucie zmęczenia,
ostre zapalenie trzustki oraz zwiększona aktywność lipazy i amylazy,
wpływ na masę ciała – zmniejszenie masy ciała.
Nowe dane wskazują także na możliwość wystąpienia kamicy żółciowej oraz rzadkich zaburzeń żołądkowo-jelitowych związanych z opóźnionym opróżnianiem żołądka.
Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia hipoglikemii, zaleca się obniżenie stosowanej dawki innych leków przeciwcukrzycowych, jak np. insuliny lub pochodnej sulfonylomocznika. Należy pamiętać, że przyjmowanie semaglutydu może skutkować również retinopatią cukrzycową oraz odwodnieniem organizmu.
W przypadku podawania pacjentom chorym na cukrzycę lewotyroksyny zaleca się monitorowanie czynności tarczycy.
Przeciwwskazania do stosowania semaglutydu
Zasadniczym przeciwwskazaniem do stosowania semaglutydu jest uczulenie na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu. Z uwagi na brak wystarczającej ilości danych, leku nie należy stosować u kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Lek nie powinien być wdrażany w leczeniu cukrzycy typu 1, a także w terapii kwasicy ketonowej o podłożu diabetologicznym.
Choć sam semaglutyd nie wpływa w żaden sposób na zdolność prowadzenia pojazdów oraz obsługiwania maszyn, należy zachować ostrożność w przypadku łączenia ze sobą różnego rodzaju leków przeciw cukrzycy (semaglutyd może wchodzić w reakcje z substancjami takimi jak doustne leki przeciwcukrzycowe). Mogą one doprowadzić do gwałtownego spadku poziomu glukozy we krwi – hipoglikemii, a to z kolei pociąga za sobą możliwe zaburzenia czynności poznawczych.
Jako ciekawostkę można wskazać, że semaglutyd początkowo był lekiem przeznaczonym wyłącznie do leczenia cukrzycy. W obrocie są jednak dostępne leki zawierające semaglutyd przeznaczone do leczenia otyłości u osób bez cukrzycy.
Przeczytaj również
CagriSema – wskazania. Jak działa, kiedy będzie w Polsce? Cena
Czy na preparaty z semaglutydem jest niezbędna recepta?
Obecnie nie ma możliwości kupienia preparatów zawierających semaglutyd bez recepty wystawionej przez lekarza, niezależnie od stężenia substancji czynnej oraz formy podania leku.
Semaglutyd jest skuteczną bronią w walce z nadwagą. Szczególną skuteczność wykazuje u osób borykających się z cukrzycą typu 2. Korzystny wpływ terapii zaobserwują przede wszystkim jednak pacjenci, którzy zdecydowali się na wprowadzenie aktywności fizycznej do codziennej rutyny oraz kontrolują dietę, utrzymując naturalną glikemię w normie.
Co jest skuteczniejsze na odchudzanie – semaglutyd czy metformina?
Metformina jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym dostępnym na receptę. Ze względu na bezpieczeństwo stosowania, często jest lekiem pierwszego rzutu w terapii cukrzycy. Metformina wpływa też na utratę masy ciała poprzez m.in. zmniejszenie łaknienia. Skutkiem przyjmowania semaglutydu również jest zmniejszenie łaknienia. Semaglutyd jest stosowany w leczeniu cukrzycy (Ozempic, Rybelsus) oraz w leczeniu otyłości (Wegovy).
Zgodnie z aktualnymi danymi klinicznymi semaglutyd jest skuteczniejszy w redukcji masy ciała niż metformina.
Semaglutyd – ciekawostki
Semaglutyd imituje hormon jelitowy GLP-1, który naturalnie wydziela się po jedzeniu i informuje mózg, że jesteśmy syci.
Działa również na ośrodek nagrody w mózgu, co tłumaczy, dlaczego zmniejsza ochotę na słodkie i tłuste produkty.
Początkowo lek był opracowany wyłącznie dla osób z cukrzycą typu 2, a jego efekt odchudzający odkryto „przy okazji” badań klinicznych.
Jedna iniekcja semaglutydu działa nawet przez tydzień, dlatego większość preparatów stosuje się raz w tygodniu.
W badaniach klinicznych pacjenci tracili średnio nawet ponad 15% masy ciała, co jest wynikiem porównywalnym z niektórymi metodami chirurgii bariatrycznej.
Semaglutyd spowalnia opróżnianie żołądka, dzięki czemu uczucie sytości utrzymuje się znacznie dłużej po posiłku.
Nie działa jak klasyczne „tabletki na odchudzanie” – nie przyspiesza metabolizmu, tylko wpływa na regulację apetytu i hormonów.
Lek wykazuje udowodnione działanie kardioprotekcyjne – zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru.
Może zmieniać preferencje smakowe – niektórzy pacjenci zgłaszają mniejszą chęć na alkohol czy fast food.
Nie jest „magicznym środkiem” – najlepsze efekty daje w połączeniu z dietą i aktywnością fizyczną.
Po odstawieniu leku część pacjentów odzyskuje wagę, jeśli nie zmienią trwałych nawyków żywieniowych.
