Najważniejsze informacje
- Amykretyna (zenagamtide) nie jest zarejestrowana ani w Unii Europejskiej, ani w USA. Nie można jej legalnie kupić ani otrzymać na receptę.
- Jest to pierwszy lek, który w jednej cząsteczce łączy działanie na receptory GLP-1 i amyliny.
- Jest badana w dwóch postaciach: jako zastrzyk podskórny raz w tygodniu i jako tabletka przyjmowana raz dziennie.
- W 2026 r. rozpoczęły się badania fazy 3. Ich główna część ma się zakończyć w latach 2028–2029.
- Rejestracji w Europie nie należy się spodziewać przed końcem dekady. To szacunek oparty na harmonogramie badań.
Czym jest amykretyna (zenagamtide)?
Amykretyna to eksperymentalny lek firmy Novo Nordisk, producenta Ozempicu i Wegovy. Jest badana w leczeniu otyłości i nadwagi oraz w cukrzycy typu 2. W 2026 r. substancja otrzymała nazwę międzynarodową zenagamtide i pod nią występuje w komunikatach firmy oraz w rejestrach badań klinicznych. W dokumentach badań można spotkać też kod NNC0487-0111.
Lek wciąż jest w fazie badań klinicznych. Jego skuteczność i bezpieczeństwo nie zostały jeszcze potwierdzone w dużych, długotrwałych badaniach. Żaden urząd rejestracyjny nie dopuścił go do obrotu.
Jak działa amykretyna? Mechanizm działania
Amykretyna wyróżnia się tym, że mechanizm jej działania jest podwójny. Semaglutyd, substancja czynna Ozempicu i Wegovy, pobudza wyłącznie receptory GLP-1 (ang. glucagon-like peptide-1). Amykretyna aktywuje zarówno receptory GLP-1, jak i receptory amyliny. Jest pierwszą substancją, która łączy oba mechanizmy w jednej cząsteczce. Fachowo nazywa się ją jednocząsteczkowym agonistą, czyli substancją pobudzającą określone receptory.
Dla przypomnienia: GLP-1 to hormon wydzielany w jelicie po posiłku. Zwiększa wydzielanie insuliny, gdy stężenie glukozy we krwi jest podwyższone, hamuje wydzielanie glukagonu, spowalnia opróżnianie żołądka i zmniejsza apetyt. Amylina działa podobnie, ale oddziałuje na inne receptory komórkowe. Jest wydzielana przez trzustkę razem z insuliną i nasila uczucie sytości po jedzeniu. Takie podejście nie tylko pomaga stabilizować poziom cukru we krwi, ale wspiera też kontrolę łaknienia.
Czy połączenie obu mechanizmów daje przewagę nad lekami już dostępnymi, pokażą dopiero duże badania, najlepiej porównujące amykretynę bezpośrednio z innymi lekami.
Przeczytaj również:
Plastry GLP-1 („naturalne GLP-1”)– czym różnią się od leków na receptę?
Skuteczność amykretyny – co pokazały badania?
Wszystkie dostępne dane pochodzą z badań fazy 1 i 2. Prowadzono je na stosunkowo małych grupach (od ok. 125 do ok. 450 osób), a leczenie trwało najwyżej 36 tygodni. To za mało, aby ocenić skuteczność i bezpieczeństwo w długim okresie.
Tabletka – badanie fazy 1
W pierwszym badaniu z udziałem ludzi wzięły udział 144 osoby z nadwagą lub otyłością, bez cukrzycy. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „The Lancet” w 2025 r. Po 12 tygodniach przyjmowania tabletek masa ciała spadła średnio o 10,4–13,1%, w zależności od dawki. W grupie placebo, czyli przyjmującej tabletki bez substancji czynnej, spadek wyniósł ok. 1%. Głównym celem badania była jednak ocena bezpieczeństwa, a wyniki dotyczące masy ciała mają charakter wstępny.
Zastrzyk podskórny – badanie fazy 1b/2a
W badaniu opublikowanym w „The Lancet” w 2025 r. wzięło udział 125 dorosłych z nadwagą lub otyłością, bez cukrzycy. Amykretynę podawano raz w tygodniu, stopniowo zwiększając dawkę. Średni spadek masy ciała wyniósł:
- 24,3% po 36 tygodniach przy dawce 60 mg,
- 22,0% po 36 tygodniach przy dawce 20 mg,
- 16,2% po 28 tygodniach przy dawce 5 mg,
- 9,7% po 20 tygodniach przy dawce 1,25 mg.
W grupie placebo masa ciała zmieniła się o ok. 1–2%. Przy wyższych dawkach nie zaobserwowano zahamowania spadku masy ciała do końca badania. Badanie prowadzono jednak w jednym ośrodku, na małych grupach, więc wyniki wymagają potwierdzenia.
Przeczytaj również:
„Ozempicowa osobowość” – co wiadomo o wpływie semaglutydu na nastrój
Badania fazy 2 u osób z cukrzycą typu 2
Co pokazała druga faza? U osób z cukrzycą typu 2 lek nie tylko poprawiał kontrolę poziomu cukru, ale też wyraźnie wpływał na spadek masy ciała. W badaniu wzięło udział 448 dorosłych z niewystarczająco wyrównaną cukrzycą typu 2, leczonych metforminą, a część także lekiem z grupy inhibitorów SGLT2.
Po około 36 tygodniach terapii (czyli mniej więcej 9 miesiącach), w zależności od zastosowanej dawki, uczestnicy tracili średnio do 14,5% masy ciała przy zastrzykach i do 10,1% przy tabletkach. W grupach placebo spadek wyniósł ok. 2,5%. Jest to wynik uznawany za bardzo wysoki jak na leczenie farmakologiczne.
Równolegle obserwowano poprawę parametrów cukrzycowych, czyli obniżenie HbA1c. HbA1c (hemoglobina glikowana) odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi z ostatnich 2–3 miesięcy. Przy zastrzykach spadła maksymalnie o ok. 1,8 punktu procentowego. Duża część pacjentów osiągała wartości HbA1c poniżej 7%, w najlepiej reagującej grupie do 89% uczestników. Taki wynik często jest celem terapii u chorych na cukrzycę. Szczegółowe wyniki obu badań opublikowano w „The Lancet” w lipcu 2026 r.
Jeśli chodzi o tolerancję, działania niepożądane były podobne do tych znanych z innych leków inkretynowych (takich jak semaglutyd). Najczęściej dotyczyły układu pokarmowego, np. nudności czy dyskomfortu żołądkowego.
Jak amykretyna wypada na tle innych leków?
Wyników różnych badań nie należy porównywać wprost, bo różniły się czasem trwania, dawkami i grupą uczestników. Dla orientacji:
- Wegovy (semaglutyd 2,4 mg): w badaniu rejestracyjnym STEP 1 spadek masy ciała średnio o 14,9% po 68 tygodniach;
- Mounjaro (tirzepatyd 15 mg) przyczynił się do utraty 20,9% masy ciała, ale w znacznie dłuższym okresie – 72 tygodni (ok. 16,5 miesiąca), w badaniu SURMOUNT-1;
- amykretyna: do 22–24% po 36 tygodniach, ale w małym badaniu wczesnej fazy. Wyniki dużych badań fazy 3 nie są jeszcze znane.
Jak wygląda stosowanie amykretyny?
Amykretyna jest badana w dwóch postaciach: jako zastrzyk podskórny raz w tygodniu oraz jako tabletka przyjmowana raz dziennie. Większość badań fazy 3 dotyczy zastrzyków. Badanie fazy 3 z tabletką rozpoczęło się w sierpniu 2026 r.
Tabletka może być wygodna, zwłaszcza dla osób, które źle reagują na zastrzyki lub nie mają wprawy, aby wykonywać je samodzielnie. Nie wiadomo jeszcze, jakie dawki i zasady przyjmowania zostaną ostatecznie zatwierdzone. W badaniach dawkę zwiększano stopniowo, co kilka tygodni, aby ograniczyć dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Przeczytaj również:
Ozempic i Mounjaro a libido i erekcja – co mówią badania?
Czy amykretyna jest bezpieczna?
W aspekcie bezpieczeństwa amykretyna zachowuje się w dotychczasowych badaniach podobnie jak inne leki działające na receptory GLP-1 i amyliny. Efekty uboczne jej stosowania obejmują przede wszystkim mdłości, wymioty oraz biegunkę. Większość z nich miała nasilenie łagodne lub umiarkowane, a ich częstość rosła wraz z dawką.
Dolegliwości te były częste. W badaniu z zastrzykami wystąpiły u ok. 94% osób przyjmujących dawki 5–60 mg. W badaniu z tabletką działania niepożądane zgłosiło 62% uczestników, a blisko połowa z nich dotyczyła przewodu pokarmowego.
Obecna wiedza o bezpieczeństwie ma wyraźne ograniczenia. Badania trwały najwyżej 36 tygodni i objęły kilkaset osób. Rzadsze działania niepożądane i skutki długotrwałego stosowania zostaną poznane dopiero w fazie 3 i po ewentualnej rejestracji. Brakuje też danych o interakcjach z innymi lekami, pożywieniem lub wysiłkiem fizycznym. Nie wiadomo także, czy amykretynę można bezpiecznie łączyć z innymi lekami stosowanymi przez osoby z cukrzycą.
W przypadku zarejestrowanych leków z grupy agonistów GLP-1 charakterystyki produktów leczniczych wymieniają m.in. ryzyko ostrego zapalenia trzustki, kamicy żółciowej oraz odwodnienia wskutek wymiotów lub biegunki. Leków tych nie stosuje się w ciąży. Czy podobne ostrzeżenia obejmą amykretynę, okaże się po zakończeniu badań.
Kiedy amykretyna będzie dostępna?
Amykretyna nie jest obecnie dostępna w Polsce ani w żadnym innym kraju. Nie złożono jeszcze wniosku o jej dopuszczenie do obrotu, bo wciąż trwają badania fazy 3. Brakuje dowodów na skuteczność i bezpieczeństwo amykretyny w dłuższym okresie. Producent ma za sobą już dwie fazy badań.
Na jakim etapie są badania (stan na październik 2026 r.)?
- W lutym 2026 r. rozpoczęło się AMAZE 1, główne badanie fazy 3 w otyłości. Bierze w nim udział ok. 1150 dorosłych z całego świata. Uczestnicy otrzymują zastrzyki raz w tygodniu lub placebo. Dawka jest zwiększana przez ok. 7 miesięcy, a następnie leczenie trwa ok. 2 lat. Zakończenie głównej części badania zaplanowano na czerwiec 2029 r.
- W sierpniu 2026 r. ruszyło AMAZE 9, badanie fazy 3 z tabletką przyjmowaną raz dziennie, z udziałem ok. 950 osób. Zakończenie jego głównej części zaplanowano na czerwiec 2028 r.
- Producent zapowiedział też program badań fazy 3 w cukrzycy typu 2, na drugą połowę 2026 r.
W praktyce oznacza to, że amykretyna przeszła wstępną weryfikację skuteczności i jest teraz oceniana u większej liczby uczestników, w bardziej rygorystycznych warunkach badawczych.
Ile trzeba będzie czekać? Po zakończeniu badań producent musi przeanalizować wyniki i złożyć wniosek o rejestrację. Ocena przez Europejską Agencję Leków (EMA) zwykle trwa około roku lub dłużej. Dlatego rejestracji w UE trudno się spodziewać przed 2029–2030 r. Dostępność w polskich aptekach i ewentualna refundacja to kolejne, osobne etapy. Szacunki te opierają się na planowanych terminach badań i mogą się zmienić.
Uwaga na oferty w internecie. Preparaty sprzedawane jako „amykretyna” czy „zenagamtide”, np. jako „peptydy do badań”, nie pochodzą z legalnego obrotu. Ich skład, czystość i bezpieczeństwo nie są kontrolowane. Jedyną legalną drogą dostępu do leku jest udział w badaniu klinicznym. Informacje o badaniach i prowadzących je ośrodkach można sprawdzić w rejestrach ClinicalTrials.gov oraz w unijnym systemie CTIS (Clinical Trials Information System).
Przeczytaj również:
Chitozan (chitosan) – lek na odchudzanie? Wskazania, przeciwwskazania i skutki uboczne
Jakie leki pomagają obecnie w leczeniu otyłości?
Amykretyna nie jest jedynym lekiem, którego działanie sprzyja redukcji dodatkowych kilogramów. W Polsce dostępne są na receptę leki zarejestrowane w leczeniu otyłości u dorosłych. Stosuje się je razem z dietą o obniżonej kaloryczności i zwiększoną aktywnością fizyczną. Wskazaniem jest zwykle BMI ≥30 kg/m² albo BMI ≥27 kg/m² i co najmniej jedna choroba związana z masą ciała, np. nadciśnienie tętnicze.
- Wegovy – zawiera semaglutyd, który pobudza receptory GLP-1. Podstawowa postać to zastrzyk raz w tygodniu; w UE zarejestrowano też wyższą dawkę 7,2 mg. Od 2026 r. w UE zarejestrowana jest także postać w tabletkach przyjmowanych raz dziennie;
- Saxenda – wykorzystuje liraglutyd, działający na podobnej zasadzie jak semaglutyd; podawana we wstrzyknięciu codziennie;
- Mounjaro – zawiera tirzepatyd, który pobudza jednocześnie receptory GLP-1 i GIP (innego hormonu jelitowego). Obniża stężenie glukozy we krwi i opóźnia opróżnianie żołądka, zwiększając uczucie sytości; podawany raz w tygodniu;
- Mysimba – łączy bupropion, lek przeciwdepresyjny hamujący wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, z naltreksonem, który blokuje receptory opioidowe; przyjmowana w tabletkach.
Ozempic zawiera tę samą substancję co Wegovy, czyli semaglutyd, ale jest zarejestrowany wyłącznie w leczeniu cukrzycy typu 2, nie otyłości.
Według stanu na początek 2026 r. leki stosowane wyłącznie w leczeniu otyłości nie są w Polsce refundowane. Aktualne informacje zawiera obwieszczenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu leków refundowanych.
Leki są jednym z elementów leczenia otyłości. Pozostałe to zmiana sposobu żywienia, aktywność fizyczna, wsparcie psychologiczne, a w wybranych przypadkach chirurgia bariatryczna. Tak zalecają eksperci Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Wybór leku zależy od chorób współistniejących, przeciwwskazań i preferencji pacjenta, dlatego decyzję podejmuje lekarz.
Czas pokaże, czy amykretyna rzeczywiście okaże się przełomowym odkryciem. Obecnie brakuje danych potwierdzających jej skuteczność i bezpieczeństwo u szerokiego grona pacjentów oraz w długim okresie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy amykretynę można już kupić w Polsce? Nie. Lek nie jest zarejestrowany w żadnym kraju i nie jest dostępny na receptę. Oferty jego sprzedaży w internecie pochodzą z nielegalnych źródeł.
Czy amykretyna i zenagamtide to ten sam lek? Tak. Zenagamtide to nazwa międzynarodowa nadana substancji wcześniej znanej jako amykretyna. Pod tą nazwą występuje ona w najnowszych badaniach.
Czym amykretyna różni się od Ozempicu i Wegovy? Semaglutyd (Ozempic, Wegovy) pobudza tylko receptory GLP-1. Amykretyna działa dodatkowo na receptory amyliny, hormonu nasilającego uczucie sytości. Nie ma jeszcze badań, które porównywałyby oba leki bezpośrednio.
Czy amykretyna będzie tabletką, czy zastrzykiem? Badane są obie postacie: zastrzyk raz w tygodniu i tabletka raz dziennie. Która zostanie zarejestrowana jako pierwsza, zależy od wyników badań fazy 3.
Czy amykretyna będzie refundowana? Tego nie wiadomo. O refundacji można decydować dopiero po rejestracji leku, a obecnie w Polsce nie są refundowane żadne leki stosowane wyłącznie w leczeniu otyłości.
