Retatrutyd – co to za lek i jak działa?
Reratrutyd to lek opatentowany przez firmę Eli Lilly. Nie jest jeszcze zarejestrowany, gdyż nadal trwają nad nim badania kliniczne. Nowością – w porównaniu do innych leków stosowanych przy redukcji masy ciała – jest to, że retatrutyd działa nie na jeden (jak większość z tych leków), lecz na aż trzy receptory. Są to receptory dla hormonów biorących udział w regulacji: uczucia głodu, sytości oraz procesów metabolicznych. Dlatego też nazywany jest potrójnym agonistą. Działa on na receptory dla:
glukozozależnego peptydu insulinotropowego (GIP),
glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1),
glukagonu (GCGR).
Po połączeniu się z takim receptorem działa na komórkę tak samo, jak byłoby to w przypadku, gdyby z receptorem połączył się odpowiedni hormon.
GLP-1 oraz GIP to tak zwane hormony inkretynowe. Każdy z nich stymuluje wydzielanie insuliny – to właśnie one odpowiadają za to, że insulina uwalniana jest z trzustki po posiłku. Dzięki temu możliwe jest obniżenie i wyrównanie stężenia glukozy we krwi. GLP-1 i GIP biorą również udział w zmniejszeniu uczucia głodu – uczestniczą w przekazywaniu sygnałów nerwowych do mózgu po zjedzeniu posiłku. Wykazano, że u osób cierpiących z powodu cukrzycy typu 2 działanie tych obu hormonów jest zaburzone. Dlatego też retatrutyd – działając podobnie do hormonów inkretynowych – umożliwia:
spadek stężenia glukozy we krwi (przyczynia się do kontroli poziomu glukozy),
zmniejszenie apetytu,
dłuższe uczucie sytości, zwłaszcza po posiłkach,
pobudzenie przemiany materii.
Tak naprawdę od niedawna w medycynie zaczęto rozwijać leczenie otyłości za pomocą dostępnych leków, które nie tylko zmniejszają apetyt. Od kilku lat dostępne są właśnie agonisty receptora GLP-1, takie jak np. Ozempic. Leki te okazały się skuteczne i cieszą się dużą popularnością.
Jednakże retatrutyd ma nad nimi przewagę, gdyż działa nie tylko na receptory dla GLP-1, lecz również właśnie dla GIP oraz glukagonu, co najprawdopodobniej jest przyczyną tak dobrych rezultatów leczenia.
Z kolei działanie na receptor dla glukagonu pozwala na:
wyregulowanie produkcji glukozy w organizmie,
regulację przemian tłuszczów w organizmie,
zapobieganie hipoglikemii.
W badaniach II fazy nad retatrutydem brało udział 338 uczestników z nadwagą lub otyłością (bez cukrzycy), którzy otrzymywali różne dawki leku (1 mg, 4 mg, 8 mg i 12 mg) lub placebo przez 24 tygodnie, a następnie część z nich kontynuowała leczenie do 48 tygodni.
U tych pacjentów nie tylko zaobserwowano spadek masy ciała, ale również:
wyregulowanie stężenia glukozy we krwi,
poprawę insulinowrażliwości komórek,
obniżenie poziomu hemoglobiny glikowanej.
Wymienione właściwości to nie wszystko, Retatrutyd reguluje także ciśnienie krwi.
Przeczytaj również
Liraglutyd – co to jest? Wskazania, preparaty, recepta, opinie
Jakie są wskazania do stosowania Retatrutydu?
Retatrutyd jest wskazany u osób cierpiących z powodu: otyłości (BMI ≥ 30) lub nadwagi z towarzyszącymi chorobami, takimi jak cukrzyca typu 2 czy schorzenia sercowo-naczyniowe, np. nadciśnienie tętnicze. Trwające badania fazy III obejmują również dodatkowe wskazania: chorobę zwyrodnieniową stawu kolanowego, obturacyjny bezdech senny, przewlekły ból dolnego odcinka kręgosłupa, choroby sercowo-naczyniowe i nerkowe oraz niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (MASH).
Pacjenci z wyżej wymienionymi schorzeniami biorą udział w trwających badaniach laboratoryjnych nad tym lekiem. Po zarejestrowaniu retatrutydu lista wskazań do jego stosowania z pewnością zostanie opracowana i poszerzona o inne schorzenia.
Retatrutyd – skutki uboczne
W badaniu II fazy skutki uboczne najczęściej były obserwowane u tych pacjentów, którzy otrzymywali najwyższą dawkę leku, czyli 12 mg. Badania pokazują, że działania niepożądane były częste, lecz w dużej mierze łagodne i ustępujące samoistnie po pewnym czasie. Niewielu pacjentów zrezygnowało z dalszego leczenia z powodu skutków ubocznych.
Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były: bóle brzucha, biegunki i wzdęciystępowały nierzadko, lecz były przejściowe. Dość rzadko zdarzały się również takie skutki uboczne, jak:
wymioty,
zaparcia,
zmęczenie,
wzrost akcji serca.
Nie występowały natomiast tak poważne skutki uboczne jak niedrożność jelit.
Natomiast w badaniu fazy III (TRIUMPH-4) zaobserwowano dysestezję (nieprawidłowe odczucia skórne), która wystąpiły u 8,8% uczestników przyjmujących dawkę 9 mg i u 20,9% przy dawce 12 mg (wobec 0,7% w grupie placebo). Zdarzenia te były na ogół łagodne i rzadko prowadziły do odstawienia leku. Wskaźniki rezygnacji z leczenia z powodu działań niepożądanych wyniosły odpowiednio 12,2% (dawka 9 mg) i 18,2% (dawka 12 mg) wobec 4% w grupie placebo.
Retatrutyd – na jakim etapie są badania?
Najważniejszym badaniem nad retatrutydem jest program badań TRIUMPH. Jest to projekt badawczy składający się z kilku badań klinicznych – pierwsze z nich zostało już zakończone.
W grudniu 2025 roku Eli Lilly ogłosiło pozytywne wyniki badania TRIUMPH-4 (faza III), w którym retatrutyd osiągnął utratę masy ciała średnio o 26,4% przy dawce 9 mg i 28,7% przy dawce 12 mg w ciągu 68 tygodni, a dodatkowo istotnie zmniejszył ból związany z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego.
W badaniach tych oceniany jest efekt działania leku, jego bezpieczeństwo. Odbywa się też porównanie go do tirzepatydu – leku, który od retatrutydu różni się tylko tym, że nie działa na receptory dla glukagonu. Kolejnych siedem odczytów z badań fazy III oczekiwanych jest w 2026 roku. Badania fazy III mają zakończyć się w latach 2025–2026, a ewentualna rejestracja leku przez FDA przewidywana jest przez analityków na lata 2026–2027.
Przeczytaj również
Kagrilintyd – co to za lek, badania, odchudzanie
Ile można schudnąć na leku Retatrutyd?
W badaniach II fazy zaobserwowano efekty w postaci znacznej utraty wagi u pacjentów. Co więcej, efekt zmniejszenia masy ciała był widoczny u prawie wszystkich pacjentów leczonych tym lekiem. Spadek masy ciała był uzależniony przede wszystkim od zastosowanej dawki leku. W badaniu pacjenci otrzymywali zastrzyk podskórny raz na tydzień przez 48 tygodni. Średni spadek masy ciała wyniósł od 15% do 24%, co na tle innych leków na odchudzanie jest bardzo dobrym wynikiem. Największy efekt był przy dawce 12 mg.
W badaniu fazy III (TRIUMPH-4) trwającym 68 tygodni uczestnicy przyjmujący dawkę 12 mg osiągnęli średnią utratę masy ciała wynoszącą 28,7%, co jest najwyższym wynikiem dotychczas zaraportowanym w badaniu fazy III dla jakiegokolwiek leku na otyłość.
Retatrutyd – kiedy będzie można kupić?
Lek ten będzie mógł zostać zarejestrowany dopiero wówczas, gdy zakończone zostaną badania kliniczne. Zakończenie badań fazy III planowane jest na lata 2025–2026, a analitycy prognozują rejestrację FDA na rok 2027. Proces rejestracji leku może trwać nawet kilka lat i trudno określić dokładną datę dostępności leku w Polsce. Jest to spowodowane tym, że wyniki badań muszą zostać przeanalizowane przez odpowiednie organy regulacyjne i dopiero wówczas możliwe będzie rozpoczęcie procesu rejestracji i zatwierdzenia leku.
Lekarze przestrzegają przed zakupem tego leku z nielegalnych źródeł (w tym przypadku w karcie charakterystyki substancji chemicznej jest napisane, że substancja nie jest lekiem, produktem spożywczym ani suplementem diety), gdyż może być to niebezpieczne dla zdrowia. Takie sytuacje miały miejsce m.in. w Irlandii. Tam to na czarnym rynku sprzedawany był retatrutyd nieznanego pochodzenia.
Retatrutyd – przewidywana cena
Cena retatrutydu może się wahać od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych. Koszt będzie zależeć od wielu czynników – głównie od: refundacji, dostępności i konkurencyjnych leków na rynku. Jedna dawka retatrutydu może kosztować nawet kilkaset złotych i – biorąc pod uwagę fakt, że lek stosowany jest raz w tygodniu – koszt miesięcznej terapii może być bardzo wysoki.
Dla porównania, miesięczny koszt analogicznych leków w USA (np. Zepbound/tirzepatyd) bez ubezpieczenia wynosi ok. 1000–1500 USD, co może stanowić punkt odniesienia dla przyszłej wyceny retatrutydu.
