Retatrutyd – co to za lek i jak działa?
Retatrutyd to substancja opracowywana przez firmę Eli Lilly. Nie jest jeszcze zarejestrowany, gdyż nadal trwają nad nim badania kliniczne. Nowością – w porównaniu do innych leków stosowanych przy redukcji masy ciała – jest to, że retatrutyd działa nie na jeden, lecz na aż trzy rodzaje receptorów. Są to receptory dla hormonów biorących udział w regulacji uczucia głodu, sytości oraz procesów metabolicznych. Dlatego też nazywany jest potrójnym agonistą.
Działa on na receptory dla:
glukozozależnego peptydu insulinotropowego (GIP),
glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1),
glukagonu (GCGR).
Po połączeniu się z receptorem retatrutyd naśladuje działanie odpowiedniego hormonu, wywołując określoną reakcję komórki.
GLP-1 oraz GIP to tak zwane hormony inkretynowe. Stymulują one wydzielanie insuliny w odpowiedzi na zwiększone stężenie glukozy, na przykład po posiłku. Dzięki temu możliwe jest obniżenie i wyrównanie stężenia glukozy we krwi. Hormony te uczestniczą również w regulacji apetytu i uczucia sytości.
Wykazano, że u osób cierpiących z powodu cukrzycy typu 2 działanie układu inkretynowego może być zaburzone. Dlatego też retatrutyd – działając na receptory tych hormonów – może przyczyniać się do:
obniżenia stężenia glukozy we krwi,
zmniejszenia apetytu,
wydłużenia uczucia sytości, zwłaszcza po posiłkach,
korzystnych zmian w gospodarce energetycznej organizmu.
Od kilku lat w leczeniu otyłości stosuje się leki, które nie tylko zmniejszają apetyt, ale również wpływają na mechanizmy regulujące masę ciała. Należą do nich agoniści receptora GLP-1, takie jak semaglutyd. Leki te okazały się skuteczne i cieszą się dużą popularnością.
Semaglutyd jest substancją czynną preparatów Ozempic i Wegovy. Pierwszy z nich jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, natomiast drugi został zarejestrowany do leczenia otyłości i nadwagi u określonych grup pacjentów.
Retatrutyd różni się od nich tym, że działa nie tylko na receptory GLP-1, lecz również na receptory GIP oraz glukagonu. To właśnie jednoczesne oddziaływanie na trzy receptory może odpowiadać za tak duże zmniejszenie masy ciała obserwowane w badaniach.
Z kolei działanie na receptor glukagonu wpływa na:
produkcję glukozy w wątrobie,
przemiany tłuszczów w organizmie,
gospodarkę energetyczną.
Glukagon może zwiększać wydatek energetyczny organizmu, co jest jedną z potencjalnych przyczyn działania retatrutydu. Jego wpływ na metabolizm jest jednak złożony. Nie oznacza to, że lek całkowicie chroni przed hipoglikemią, czyli nadmiernym obniżeniem stężenia glukozy we krwi.
W badaniu II fazy nad retatrutydem brało udział 338 uczestników z nadwagą lub otyłością, bez cukrzycy. Otrzymywali oni różne dawki leku – 1 mg, 4 mg, 8 mg i 12 mg – lub placebo. Leczenie trwało 48 tygodni, a pierwszej oceny skuteczności dokonano po 24 tygodniach.
U tych pacjentów nie tylko zaobserwowano zmniejszenie masy ciała, ale również korzystne zmiany w zakresie:
stężenia glukozy we krwi,
wrażliwości komórek na insulinę,
wybranych wskaźników gospodarki węglowodanowej.
Wymienione właściwości to nie wszystko. W badaniach odnotowano również zmniejszenie ciśnienia tętniczego oraz poprawę niektórych parametrów metabolicznych.
Nie oznacza to jednak, że retatrutyd ma już potwierdzone działanie zapobiegające zawałom serca, udarom mózgu czy innym poważnym powikłaniom sercowo-naczyniowym. Ocena tych korzyści wymaga odpowiednich badań klinicznych.
Przeczytaj również
Liraglutyd – co to jest? Wskazania, preparaty, recepta, opinie
Jakie są wskazania do stosowania retatrutydu?
Retatrutyd jest badany przede wszystkim u osób cierpiących z powodu otyłości (BMI ≥30 kg/m²) lub nadwagi (BMI ≥27 kg/m²), której towarzyszą dodatkowe schorzenia, takie jak cukrzyca typu 2 czy nadciśnienie tętnicze.
Ponieważ retatrutyd nie został jeszcze zarejestrowany, nie ma obecnie oficjalnie zatwierdzonych wskazań do jego stosowania. Wymienione schorzenia stanowią wskazania do udziału w określonych badaniach klinicznych, a nie do rutynowego przepisywania leku.
Program badań III fazy obejmuje również pacjentów z:
chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego,
obturacyjnym bezdechem sennym,
przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa,
chorobami sercowo-naczyniowymi i nerkowymi,
stłuszczeniową chorobą wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD).
Badany jest również potencjalny wpływ retatrutydu na stłuszczeniowe zapalenie wątroby związane z dysfunkcją metaboliczną (MASH).
Pacjenci z wymienionymi schorzeniami uczestniczą w badaniach klinicznych oceniających skuteczność oraz bezpieczeństwo leku. Po zakończeniu badań i ewentualnej rejestracji zostanie określona lista wskazań do jego stosowania.
Ostateczny zakres tych wskazań będzie zależeć od wyników badań oraz decyzji odpowiednich instytucji, takich jak amerykańska FDA czy Europejska Agencja Leków (EMA).
Retatrutyd – skutki uboczne
W badaniu II fazy skutki uboczne najczęściej obserwowano u pacjentów, którzy otrzymywali wyższe dawki leku. Badania pokazują, że działania niepożądane były częste, lecz w dużej mierze miały charakter łagodny lub umiarkowany. Wiele z nich występowało przede wszystkim w okresie zwiększania dawki.
Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były:
nudności,
biegunki,
wymioty,
zaparcia,
bóle brzucha.
Obserwowano również takie skutki uboczne, jak:
zmęczenie,
przyspieszenie akcji serca,
zwiększona wrażliwość skóry.
W badaniu TRIUMPH-1 (faza III) nudności występowały u około 42% pacjentów przyjmujących dawkę 12 mg, biegunki u 32%, a wymioty u około 25%. Dla porównania w grupie placebo odsetki te były niższe.
W badaniu TRIUMPH-4 zaobserwowano także dysestezję, czyli nieprawidłowe odczucia skórne, takie jak pieczenie, mrowienie lub nadmierna wrażliwość na dotyk. Wystąpiła ona u 8,8% uczestników przyjmujących dawkę 9 mg oraz u 20,9% pacjentów stosujących dawkę 12 mg. W grupie placebo odsetek ten wyniósł 0,7%.
Zdarzenia te były na ogół łagodne lub umiarkowane, jednak u części pacjentów konieczne było zakończenie terapii. W badaniu TRIUMPH-4 odsetek osób, które przerwały leczenie z powodu działań niepożądanych, wyniósł 12,2% w grupie przyjmującej 9 mg oraz 18,2% w grupie otrzymującej 12 mg. W grupie placebo było to 4%.
W badaniu II fazy opisano także przypadek ostrego zapalenia trzustki. Z tego względu nie można zakładać, że poważne działania niepożądane nie występują. Konieczne jest dalsze monitorowanie bezpieczeństwa leku, szczególnie podczas długotrwałego leczenia.
Kwestia ryzyka rzadkich powikłań, takich jak niedrożność jelit, również wymaga dalszej oceny. Dotychczasowe dane nie pozwalają jednoznacznie określić, czy i w jakim stopniu retatrutyd wpływa na ryzyko ich wystąpienia.
Dotychczasowe wyniki są obiecujące, ale nie pozwalają jeszcze w pełni ocenić wszystkich możliwych powikłań. Nie ustalono również ostatecznego profilu bezpieczeństwa retatrutydu u kobiet w ciąży, kobiet karmiących piersią ani we wszystkich grupach pacjentów z chorobami przewlekłymi.
Przeczytaj również:
Mounjaro – co to za lek? Działanie, efekty, dawkowanie i skutki uboczne
Retatrutyd – na jakim etapie są badania?
Najważniejszym programem badań nad retatrutydem jest TRIUMPH. Składa się on z kilku badań klinicznych III fazy, w których oceniana jest skuteczność leku, jego bezpieczeństwo oraz wpływ na masę ciała i choroby związane z otyłością.
W grudniu 2025 roku firma Eli Lilly ogłosiła pozytywne wyniki badania TRIUMPH-4. Wykazano w nim, że po 68 tygodniach stosowania retatrutydu średnie zmniejszenie masy ciała wyniosło 26,4% w grupie przyjmującej 9 mg oraz 28,7% w grupie otrzymującej 12 mg. Zaobserwowano także znaczną poprawę w zakresie bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego.
W 2026 roku pojawiły się kolejne ważne wyniki badań III fazy.
W maju 2026 roku Eli Lilly przedstawiła wyniki badania TRIUMPH-1, w którym uczestniczyło 2339 osób z otyłością, bez cukrzycy. Po 80 tygodniach leczenia średnia utrata masy ciała w grupie przyjmującej retatrutyd w dawce 12 mg wyniosła 28,3% w analizie skuteczności terapii.
We wrześniu 2026 roku wyniki tego badania opublikowano w czasopiśmie „New England Journal of Medicine”. W analizie uwzględniającej wszystkich uczestników niezależnie od przerwania leczenia średnia redukcja masy ciała przy dawce 12 mg wyniosła 25,0%, podczas gdy w grupie placebo było to 3,9%.
W lipcu 2026 roku przedstawiono również wyniki badań TRIUMPH-2 oraz TRIUMPH-3. Pierwsze z nich obejmowało pacjentów z otyłością lub nadwagą i cukrzycą typu 2, a drugie osoby z ciężką otyłością i rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową.
W badaniu TRIUMPH-2, którego wyniki opublikowano we wrześniu 2026 roku w „The Lancet”, po 80 tygodniach leczenia średnia redukcja masy ciała przy dawce 12 mg wyniosła 18,8% w analizie uwzględniającej przerwanie leczenia. W analizie skuteczności terapii było to 20,8%.
U uczestników badania TRIUMPH-2 stwierdzono także poprawę kontroli glikemii. Stężenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) zmniejszyło się średnio o 1,4–1,6 punktu procentowego, w zależności od zastosowanej dawki leku.
Badania TRIUMPH-1 i TRIUMPH-2 dostarczają więc kolejnych dowodów na skuteczność retatrutydu w zmniejszaniu masy ciała. Nadal jednak trwają badania nad bezpieczeństwem długotrwałej terapii oraz jej wpływem na powikłania otyłości.
Oceniane jest również działanie retatrutydu w porównaniu do tirzepatydu – leku, który oddziałuje na receptory GLP-1 i GIP, ale nie na receptor glukagonu.
Bezpośrednie porównanie obu substancji jest przedmiotem badania TRIUMPH-5. Do czasu opublikowania jego wyników nie można jednoznacznie stwierdzić, który lek jest skuteczniejszy i bezpieczniejszy.
Przeczytaj również:
Kagrilintyd – co to za lek, badania, odchudzanie
Ile można schudnąć na retatrutydzie?
W badaniach II fazy zaobserwowano znaczne zmniejszenie masy ciała u pacjentów. Co więcej, efekt ten był widoczny u zdecydowanej większości uczestników otrzymujących wyższe dawki retatrutydu. Spadek masy ciała zależał przede wszystkim od zastosowanej dawki leku.
W badaniu pacjenci otrzymywali zastrzyk podskórny raz na tydzień przez 48 tygodni. Średnia redukcja masy ciała wynosiła od 8,7% przy dawce 1 mg do 24,2% przy dawce 12 mg. W grupie placebo wyniosła 2,1%.
Przykładowo pacjent ważący przed rozpoczęciem leczenia 100 kg, który zmniejszyłby masę ciała o 24,2%, ważyłby po terapii około 75,8 kg. Jest to jednak jedynie przykład obrazujący wyniki badania, a nie efekt, którego może oczekiwać każda osoba przyjmująca retatrutyd.
W badaniu III fazy TRIUMPH-4, trwającym 68 tygodni, uczestnicy przyjmujący dawkę 12 mg osiągnęli średnią redukcję masy ciała wynoszącą 28,7%. Był to jeden z największych efektów opisanych dotychczas w badaniach klinicznych leków przeciwotyłościowych.
Wyniki kolejnego badania, TRIUMPH-1, wykazały, że po 80 tygodniach stosowania retatrutydu średni spadek masy ciała wyniósł 17,6% przy dawce 4 mg, 23,7% przy dawce 9 mg oraz 25,0% przy dawce 12 mg w analizie uwzględniającej wszystkich uczestników.
Z kolei w badaniu TRIUMPH-2, przeprowadzonym u osób z cukrzycą typu 2, średnia utrata masy ciała przy dawce 12 mg wyniosła 18,8% w analogicznej analizie.
Różnice w wynikach nie oznaczają, że lek działa gorzej w jednym badaniu niż w drugim. Znaczenie mają między innymi stan zdrowia uczestników, czas leczenia oraz sposób analizy danych. Nie należy więc bezpośrednio porównywać wszystkich podanych wartości.
Trzeba również pamiętać, że są to średnie wyniki uzyskane podczas badań klinicznych. U części osób utrata masy ciała może być większa, u innych mniejsza. Nie wiadomo też jeszcze, jak trwały będzie efekt leczenia po odstawieniu retatrutydu.
Przeczytaj również:
Ozempic i Mounjaro a libido i erekcja – co mówią badania?
Retatrutyd a Ozempic i Mounjaro – czym się różnią?
Retatrutyd jest często porównywany do Ozempicu i Mounjaro. Wszystkie te substancje wpływają na mechanizmy regulujące apetyt i metabolizm, jednak różnią się sposobem działania.
- Ozempic i Wegovy (semaglutyd) – działają na receptor GLP-1. Ozempic jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, natomiast Wegovy jest przeznaczony do kontroli masy ciała u pacjentów spełniających określone kryteria.
- Mounjaro (tirzepatyd) – działa jednocześnie na receptory GLP-1 i GIP. Jest zarejestrowany między innymi w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz otyłości.
- Retatrutyd – oddziałuje na trzy receptory: GLP-1, GIP i glukagonu. Jest nadal lekiem badanym klinicznie i nie został dopuszczony do rutynowego stosowania.
To właśnie oddziaływanie na dodatkowy receptor glukagonu odróżnia retatrutyd od tirzepatydu. Może ono przyczyniać się do większej redukcji masy ciała, jednak wymaga to potwierdzenia w bezpośrednich badaniach porównawczych.
Na podstawie dotychczasowych wyników nie można jednoznacznie stwierdzić, że retatrutyd jest lepszy od Ozempicu, Wegovy czy Mounjaro. Znaczenie ma bowiem nie tylko liczba utraconych kilogramów, ale również bezpieczeństwo terapii, choroby współistniejące i długoterminowe korzyści zdrowotne.
Retatrutyd – jak jest podawany i jakie dawki są badane?
W badaniach klinicznych retatrutyd jest podawany w postaci zastrzyku podskórnego raz w tygodniu. Taka forma podawania jest podobna do stosowanej w przypadku niektórych innych leków przeciwotyłościowych.
W badaniach III fazy oceniano między innymi dawki 4 mg, 9 mg i 12 mg. Leczenie rozpoczynano od mniejszych dawek, które następnie stopniowo zwiększano zgodnie z protokołem badania.
Nie są to jednak zatwierdzone zalecenia dotyczące dawkowania leku. Ponieważ retatrutyd nie został jeszcze zarejestrowany, nie ma oficjalnej charakterystyki produktu leczniczego określającej sposób jego stosowania u pacjentów poza badaniami klinicznymi.
Nie należy więc samodzielnie ustalać dawkowania ani stosować preparatów sprzedawanych w internecie jako retatrutyd.
Przeczytaj również:
Plastry GLP-1 – czym różnią się od leków na receptę?
Retatrutyd – kiedy będzie można kupić?
Lek ten będzie mógł trafić do sprzedaży dopiero po uzyskaniu odpowiednich zezwoleń. Konieczne jest przeanalizowanie wyników badań klinicznych przez instytucje odpowiedzialne za dopuszczanie leków do obrotu.
W lipcu 2026 roku firma Eli Lilly poinformowała, że planuje złożyć wniosek o rejestrację retatrutydu w Stanach Zjednoczonych w pierwszym kwartale 2027 roku. Nie oznacza to jednak, że lek będzie dostępny w aptekach już w 2027 roku. Samo złożenie wniosku nie jest równoznaczne z jego zatwierdzeniem, a proces oceny może potrwać wiele miesięcy.
W przypadku Polski konieczne będzie również uzyskanie odpowiedniego pozwolenia na dopuszczenie leku do obrotu w Unii Europejskiej. Trudno obecnie określić dokładną datę jego dostępności na polskim rynku.
Według stanu na 20 października 2026 roku retatrutyd nie został zatwierdzony przez FDA ani EMA. Nie jest dostępny w aptekach jako zarejestrowany lek.
Lekarze przestrzegają przed zakupem retatrutydu z nielegalnych źródeł, gdyż może być to niebezpieczne dla zdrowia. Takie sytuacje miały miejsce między innymi w Irlandii, gdzie na czarnym rynku sprzedawano substancję nieznanego pochodzenia.
Preparaty oferowane w internecie pod nazwą „retatrutyd” mogą mieć niepotwierdzony skład, niewłaściwą dawkę substancji czynnej lub zawierać niebezpieczne zanieczyszczenia. Oznaczenie „do badań laboratoryjnych” nie jest potwierdzeniem bezpieczeństwa produktu przeznaczonego do stosowania u ludzi.
Retatrutyd – przewidywana cena
Cena retatrutydu nie jest jeszcze znana. Koszt przyszłej terapii będzie zależeć od wielu czynników, przede wszystkim od polityki cenowej producenta, dostępności leku, konkurencji na rynku oraz ewentualnej refundacji.
Obecnie nie ma oficjalnego cennika retatrutydu ani w Polsce, ani w Stanach Zjednoczonych. Pojawiające się w internecie informacje o cenie jednej dawki czy miesięcznym koszcie leczenia mają charakter spekulacyjny.
Dla porównania leczenie innymi nowoczesnymi lekami przeciwotyłościowymi może wiązać się ze znacznymi wydatkami, szczególnie jeśli pacjent nie ma możliwości skorzystania z refundacji.
Nie można jednak na tej podstawie wiarygodnie określić przyszłej ceny retatrutydu. Będzie to możliwe dopiero po jego ewentualnej rejestracji i ogłoszeniu oficjalnych warunków sprzedaży.
