Właściwości kofeiny – jak kofeina wpływa na organizm?

Kofeina znajduje się w wielu roślinach. Jej najbardziej znane źródła to: kawa, herbata, yerba mate i guarana. Wykazuje działanie pobudzające i poprawia koncentrację. Udowodniono, że zmniejsza ryzyko rozwoju chorób neurodegradacyjnych. Pozytywnie wpływa także na efektywność odchudzania. Istnieje jednak ryzyko przedawkowania kofeiny, na co w największym stopniu narażone są dzieci i młodzież.

W czym jest kofeina?

Kofeina to alkaloid purynowy, naturalnie występujący w około 60 gatunkach roślin. Jej najbardziej znaczące źródła to: kawa, herbata, yerba mate (liście ostrokrzewu paragwajskiego), kakao, guarana (liana brazylijska Paulinia guarana) oraz orzeszki coli.

Kofeina to jedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie substancji psychoaktywnych. Oprócz naturalnych źródeł znajdziemy ją także w napojach energetyzujących, napojach typu cola, czekoladzie i lekach przeciwbólowych. Co ciekawe, liście herbaty zawierają więcej kofeiny niż ziarna kawy, jednak w trakcie parzenia dochodzi do znacznego spadku jej ilości. Ile kofeiny ma kawa? Przeciętna zawartość kofeiny w kawie (filiżanka 150 ml) wynosi 85 mg.

Zawartość kofeiny w różnych produktach (mg/porcję):

  • kawa parzona (1 szklanka ok. 200 ml): 80–135; kawa rozpuszczalna (1 szklanka ok. 200 ml); 90;
  • espresso (1 mała filiżanka 60 ml): 100; kawa bezkofeinowa (1 szklanka ok. 200 ml) : 5–15;
  • herbata czarna (1 szklanka ok. 200 ml): 18–107; herbata zielona (1 szklanka ok. 200 ml): 30–81;
  • czekolada gorzka (1 pasek 43 g): 31; czekolada mleczna (1 pasek 43 g): 10;
  • tabletka przeciwbólowa: 65.

Jak długo działa kofeina?

Kofeina znana jest przede wszystkim z działania pobudzającego. Stymuluje wydzielanie neuroprzekaźników serotoniny i dopaminy oraz hormonu adrenaliny, przez co pobudza ośrodkowy układ nerwowy, poprawia koncentrację, refleks i wpływa pozytywnie na nastrój. Pobudzające działanie kofeiny jest krótkotrwałe, a swoje maksimum osiąga ona po ok. 60 minutach od wypicia filiżanki kawy lub napoju energetyzującego.

Okres półtrwania kofeiny, czyli czas, w którym połowa przyjętego związku zostaje usunięta z organizmu to u zdrowych osób 4–5 godzin. Wraz z wydalaniem kofeiny z organizmu spada jej wpływ na lepsze skupienie uwagi, zmniejszenie uczucia zmęczenia i senności. Wraz z regularnym piciem kawy pojawia się tolerancja na kofeinę i do uzyskania tej samej stymulacji organizm potrzebuje większej dawki. Zdecydowanie silniejsze działanie pobudzające kofeina wywiera na osoby, które rzadko po nią sięgają. Co zamiast kawy? Osobom, które unikają kofeiny, a potrzebują pobudzenia, polecany jest napój z karobu, woda z sokiem z cytryny, napój z czarnego sezamu czy napar z mniszka lekarskiego.

Czy picie kawy jest zdrowe? Jak kofeina wpływa na organizm?

Dzięki licznym badaniom naukowym poznano wpływ kofeiny na organizm w innych aspektach niż działanie pobudzające. Nie wszystkie wyniki badań są spójne, jednak stwierdzono, że codzienne picie kawy w umiarkowanych ilościach może chronić przed utratą pamięci w wyniku choroby Alzheimera, redukuje ryzyko jej występowania i opóźnia wystąpienie objawów. Co więcej codzienne spożywanie 3 filiżanek kawy lub herbaty zmniejsza ryzyko choroby Parkinsona o 22–28 proc. Kofeina może też zmniejszać objawy u osób ze zdiagnozowaną chorobą.

2 filiżanki kawy dziennie zmniejszają ryzyko chorób serca, płuc, udaru i infekcji. Kofeina zwęża mózgowe naczynia krwionośne, dzięki czemu łagodzi migrenowe i napięciowe bóle głowy. Warto wiedzieć, że osoby z nadciśnieniem tętniczym nie muszą całkowicie rezygnować z kawy. Co prawda kofeina w dawce powyżej 250 mg na dobę podnosi ciśnienie krwi, ale działanie to zanika po 2–3 dniach. Kofeina przyspiesza metabolizm i rozpad trójglicerydów budujących tkankę tłuszczową, może być zatem pomocna przy odchudzaniu. Wbrew opinii nie jest ona czynnikiem ryzyka chorób nowotworowych.

Czy kofeina szkodzi?

Mimo szeregu zalet spożywania kofeiny, substancja ta może wykazywać także negatywny wpływ na organizm:

  • rozszerza wieńcowe naczynia krwionośne i zwiększa zapotrzebowanie serca na tlen, przez co może nasilać dolegliwości związane z chorobą wieńcową;
  • w przypadku zbyt małej podaży wapnia z dietą picie powyżej 3 filiżanek kawy na dobę może przyczyniać się do osteoporozy i zwiększania ryzyka złamań kości;
  • picie kawy powoduje nieznaczne wypłukiwanie magnezu z organizmu, a w związku z tym, że wielu dorosłych ma niedobory tego pierwiastka, warto rozważyć jego suplementację;
  • kofeina wzmaga wydzielanie soku żołądkowego i może nasilać dolegliwości związane z refluksem oraz chorobą wrzodową.

Przedawkowanie kofeiny – jak się objawia?

Dawka kofeiny uznawana za bezpieczną dla dorosłych osób zdrowych to 400 mg. Taka ilość znajdują się w ok. 4 szklankach kawy parzonej oraz rozpuszczalnej, ok. 10 szklankach herbaty, ok. 20 szklankach coli i ok. 6 szklankach napoju energetyzującego. Na przedawkowanie kofeiny szczególnie narażone są dzieci i młodzież, dla których za bezpieczną ilość przyjmuje się ok. 5 mg/kg masy ciała. Dla przeciętnego dziesięciolatka jest to 150 mg kofeiny, która znajduje się w około 2 szklankach napoju energetyzującego. Badania pokazują, że dzieci wypijają nawet 6 puszek takich napojów dziennie.

Przedawkowanie kofeiny u osoby dorosłej wiąże się z przyjęciem ponad 500 mg związku, a zatrucie – ponad 2000 mg. Objawami przedawkowania kofeiny są:

Uzależnienie od kofeiny jest możliwe, jednak rzadko do niego dochodzi. Odstawienie kofeiny u osób uzależnionych powoduje zmęczenie, pogorszenie nastroju, spadek koncentracji, uwagi i bóle głowy. Ryzyko nadużywania kofeiny jest bardzo niewielkie, ponieważ przyjmowanie coraz większych jej ilości nie powoduje przyjemnych doznań, a wręcz przeciwnie – powoduje pogorszenie nastroju, uczucie niepokoju i zdenerwowanie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 17.05.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Owoce i warzywa oczyszczające organizm

Oczyszczanie organizmu z toksyn poprzez zastosowanie właściwej diety jest zabiegiem mogącym w znaczący sposób poprawić ...

Żółcień chinolinowa E104 – co to jest, funkcje, szkodliwość żółtego barwnika

Żółcień chinolinowa to żółty barwnik spożywczy stosowany najczęściej w kolorowych napojach gazowanych i niegazowanych. Oznacza ...

Jak zwiększyć apetyt – co na brak apetytu u dzieci i dorosłych?

Brak łaknienia nie zawsze oznacza chorobę. Rodzice często skarżą się na problemy z apetytem swoich ...

Jak wzmocnić dietą zniszczone włosy i paznokcie?

Odpowiednio skomponowana dieta w znacznym stopniu może poprawić kondycję włosów i paznokci. Jeśli nasze włosy ...

Suszone owoce – właściwości i wartość odżywcza owoców suszonych

Suszone owoce to świetna przekąska między posiłkami zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, kiedy nie ma tak ...

Dieta w przepuklinie rozworu przełykowego – zasady, produkty zalecane i zabronione

Dieta przy przepuklinie rozworu przełykowego to przede wszystkim dieta ograniczająca produkty tłuste i smażone, które ...

Dieta rozgrzewająca

Okres jesienno-zimowy to czas, w którym razem ze spadkiem temperatury maleje komfort termiczny. Stopy i ...

Które produkty najlepiej oczyszczają organizm?

Organizm każdego człowieka narażony jest na oddziaływanie różnego rodzaju toksyn, zarówno tych występujących w powietrzu, ...

Jak nie przytyć w okresie menopauzy?

W trakcie menopauzy dochodzi do spadku poziomu estrogenów i progesteronu, które odpowiadają za procesy produkcji ...

Najzdrowsza wersja kawy – jak ją wybrać i przygotować?

Kawa to napój, bez którego wiele osób nie wyobraża sobie poranka. Poza właściwościami pobudzającymi, wyjątkowym ...

Detoks cukrowy – jak odstawić cukier?

Detoks cukrowy ma na celu oczyszczenie organizmu z toksyn, odzwyczajenie się od słodkiego smaku, poprawę ...

Dieta białkowa

Dieta białkowa znana jest także pod nazwą diety Dukana. Jest ona bardzo popularna, ale czy ...

Komentarze (0)