Teobromina – co to jest i jak działa na organizm?
Teobromina to naturalny związek chemiczny z grupy alkaloidów purynowych, którego systematyczna nazwa to 3,7-dimetyloksantyna. Najpopularniejszym źródłem teobrominy, od którego zawdzięcza swoją nazwę, jest ziarno kakaowca właściwego (Theobroma cacao) – stanowi ona prawie 2% jego suchej masy. Związek ten został odkryty właśnie przez biologów badających nasiona drzew w Ameryce Środkowej i Południowej, choć dobroczynne właściwości kakao były doceniane już przez starożytnych Azteków i Majów.
Teobromina wykazuje dobroczynny i wielokierunkowy wpływ na nasz organizm – nic dziwnego więc, że jej nazwa w języku łacińskim oznacza „pokarm bogów”. Nie tylko działa na nasz organizm rozluźniająco, ale również:
rozszerza naczynia krwionośne m.in. w mózgu, poprawiając przepływ krwi,
łagodnie pobudza i wspiera procesy myślowe,
korzystnie wpływa na nastrój,
wspiera układ oddechowy,
jest przeciwutleniaczem.
Przeczytaj również:
Teina – co to jest, jak działa, czym teina różni się od kofeiny?
Właściwości teobrominy
Teobrominę charakteryzuje wielokierunkowe działanie prozdrowotne, co potwierdzają liczne badania naukowe. Wykazuje ona między innymi:
wspomniane wcześniej właściwości rozszerzające naczynia krwionośne, co przekłada się na poprawę dotlenienia organizmu i obniżenie ciśnienia krwi;
działanie stymulujące ośrodkowy układ nerwowy;
zdolność do zwiększania stężenia lipoprotein HDL we krwi, co zmniejsza ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych;
działanie moczopędne, co zmniejsza ryzyko kamicy nerkowej i sprzyja redukcji obrzęków;
łagodne działanie przeciwzapalne;
zdolność do wspierania funkcji kognitywnych;
działanie przeciwkaszlowe, pomocne zwłaszcza w przypadku kaszlu o charakterze przewlekłym czy astmie;
zdolność do poprawy kondycji szkliwa;
działanie hamujące wytrącanie się kryształów kwasu moczowego.
Teobromina a starzenie
Teobromina bez wątpienia wykazuje właściwości przeciwutleniające, a tym samym zdolność do neutralizowania wolnych rodników, które jak wiadomo przyspieszają starzenie się komórek norganizmu. Jej działanie jest w tym zakresie jednak dość łagodne. Umiarkowane spożycie kakao, które zawiera duże ilości teobrominy, korzystnie wpływa na kondycję serca oraz funkcje poznawcze, co również jest jednym z czynników długowieczności. Teobromina może więc wspierać procesy spowalniające starzenie, jednak największe korzyści wynikają nie z działania jednego związku, lecz całego zestawu związków obecnych w ziarnach kakaowca.
Przeczytaj również:
Guarana – właściwości, dawkowanie oraz skutki uboczne
Teobromina w kakao i czekoladzie
Jednym z najbogatszych źródeł teobrominy jest kakao i produkowana z niego czekolada. W zależności od typu czekolady, zawartość teobrominy będzie różna:
czekolada gorzka – około 10 g teobrominy/kg produktu, tym samym jest nie tylko doskonałym, ale również smacznym źródłem tego związku;
czekolada mleczna – około 5 g teobrominy/kg produktu;
biała czekolada – brak teobrominy, ponieważ do jej produkcji nie wykorzystuje się miazgi kakaowej.
Dostępne na rynku kakao w proszku do przygotowania napoju oraz inne produkty na jego bazie również mogą różnić się zawartością teobrominy. Wszystko zależy od tego, ile czystego proszku mieści się w kilogramie produktu takiego jak mus czekoladowy, napój mleczny czy krem czekoladowy do smarowania.
Do innych, cennych źródeł teobrominy zalicza się: zieloną herbatę, guaranę, matchę, kawę, owoce koli i yerba mate (liście ostrokrzewu paragwajskiego).
Teobromina a kofeina
Teobromina pod względem chemicznym należy do tej samej grupy związków (metyloksantyn) co kofeina. Podobnie jak ona jest antagonistą receptorów adenozyny. Niewielka różnica w ich budowie sprawia jednak, że teobromina jest około 120 razy mniej aktywna niż kofeina, dlatego jej działanie diuretyczne, pobudzające, podnoszące ciśnienie krwi czy poprawiające koncentrację jest o wiele łagodniejsze. Przekłada się to jednak na mniejsze występowanie niepożądanych skutków ubocznych przy nadmiernym jej spożyciu.
Co ciekawe, teobromina jest jednym z produktów ubocznych przemian metabolicznych kofeiny. Szacuje się, że około 10% kofeiny, po wniknięciu do naszego organizmu, przekształcanych jest właśnie w teobrominę.
Przeczytaj również:
Chlorella – właściwości. Co daje suplementacja? Chlorella i spirulina – różnice
Czy teobromina jest bezpieczna?
Jak już wspomnieliśmy, teobromina i kofeina wykazują podobne działanie, jednak ze względu na łagodniejszy wpływ na organizm, ta pierwsza powoduje zdecydowanie mniej skutków ubocznych. Niemniej jednak, nadmiar teobrominy w spożywanym przez nas pożywieniu lub w suplementach diety może prowadzić do występowania działań niepożądanych.
Do najczęściej zgłaszanych niepożądanych efektów jej spożywania należą:
nadmierne pocenie się i drżenie rąk,
silne bóle głowy,
problemy ze snem (zwłaszcza w przypadku teobrominy w formie suplementów diety),
problemy trawienne,
nudności,
utrata apetytu.
Kto powinien unikać spożywania teobrominy? Szczególną ostrożność powinny zachować:
kobiety w ciąży,
osoby z nadciśnieniem tętniczym,
osoby szczególnie wrażliwe na kofeinę i inne stymulanty.
Oczywiście tolerancja teobrominy jest kwestią bardzo indywidualną, istotną rolę odgrywa również fakt, czy jest to naturalna teobromina z pożywienia czy ta sprzedawana w formie suplementów diety. Dla osób źle tolerujących produkty zawierające składniki pochodzące z ziaren kakaowca nawet w mniejszych ilościach dobrą alternatywą może być karob.
Warto wspomnieć również o tym, że teobromina jest toksyczna dla zwierząt domowych, w tym kotów i psów, ponieważ ich organizm nie jest w stanie wystarczająco szybko ich metabolizować.
Teobromina w suplementach i kosmetykach
Teobromina w suplementach i kosmetykach anti-aging, ze względu na stosunkowo łagodne działanie, rzadko kiedy jest głównym składnikiem aktywnym, może jednak stanowić wartościowy dodatek.
Suplementy diety zawierające teobrominę stosowane są najczęściej w celu wspierania prawidłowego funkcjonowania mózgu, układu sercowo-naczyniowego oraz płuc, jako tzw. nootropy. Zalecana dzienna, bezpieczna dawka teobrominy w tej formie wynosi około 300-600 mg. Warto jednak zwracać uwagę na indywidualną reakcję organizmu i modyfikować ją zgodnie ze swoimi potrzebami. Z pewnością jednak będą one działać łagodniej niż np. suplementy zawierające kofeinę lub obie substancje jednocześnie.
Jeżeli chodzi o zastosowanie teobrominy w kosmetykach, znajdziemy ją głównie w produktach zawierających masło kakaowe. Udowodniono, że teobromina:
rozszerzając naczynia krwionośne pobudza mikrokrążenie skóry,
zmniejsza obrzęki,
poprawia jędrność i elastyczność skóry,
rozświetla cerę.
Warto jednak pamiętać, że jest ona bardzo łagodnym antyoksydantem, przez co jej działanie jest dość powierzchowne i krótkotrwałe. Jeżeli więc zależy nam na silnym ujędrnieniu i odmłodzeniu skóry, lepiej sięgnąć po kosmetyki zawierające silniejsze antyoksydanty niż teobromina.
