Kozłek lekarski – waleriana – właściwości, zastosowanie i skutki uboczne

Brak zdjęcia

5 listopada 2018

Kozłek lekarski to roślina znana głównie ze swoich właściwości uspokajających i nasennych. Znany jest nawet jako alternatywa dla leków psychotropowych. Co sprawia, że kozłek lekarski, inaczej waleriana, to roślina o tak silnym działaniu na układ nerwowy? Jak stosować i dawkować walerianę?

Kozłek lekarski – właściwości i postacie

Kozłek lekarski jako roślina spotykany jest zarówno na terenach suchych, jak i wilgotnych. Natomiast najczęściej w stanie naturalnym można go zobaczyć na podmokłych łąkach, brzegach zbiorników wodnych, w skrajach lasów, nad strumieniami czy rowami. W lecznictwie znane są głownie dwa elementy tej rośliny – kłącze i korzeń kozłka. Zbiera się je wiosną – przed kwitnieniem oraz jesienią gdy nasiona są dojrzałe. Poddane procesowi suszenia, zachowują swoje właściwości i charakterystyczny skład o silnym oddziaływaniu na ustrój. Znajdują się w nim:

  • walepotriaty (waltrat, acetowaltrat, dihydrowaltrat),
  • walerozyd,
  • olejki eteryczne, w tym kwasy walerianowy i izowalerianowy, monoterpeny (kamfen, limonen, pinen, felandren),
  • flawonoidy (np. hesperydyna, linaryna),
  • kwasy fenolowe (chlorogenowy, kawowy, izoferulowy),
  • kminokwasy,
  • lignany i alkaloidy.

Elektem współdziałania wymienionych związków są przede wszystkim właściwości sedatywne (uśmierzające), przeciwlękowe, nasenne. Na przykład linaryna cechuje się działaniem uspokajającym, a w połączeniu z kwasem walerianowym, wydłuża długość snu. Z kolei hesperydyna wzmacnia sen, pogłębia go i uspokaja układ nerwowy. Te właściwości wzmacnia natomiast obecność 6-metyloapigeniny – flawonoidu także występującego w walerianie.

Mechanizm działania kozłka lekarskiego wiąże się głównie z hamowaniem wychwytu zwrotnego kwasu gamma-aminomasłowego oraz stymulowaniem uwalniania go z zakończeń nerwowych. Zapobiega on też degradacji tego związku. Takie działanie w konsekwencji doprowadza do zmniejszenia pobudliwości komórek nerwowych (neuronów) i redukcji odpowiedzi układu nerwowego na bodźce.

Waleriana jest często wykorzystywana jako składnik:

Kozłek lekarski – wskazania

Wskazania do stosowania kozłka lekarskiego są następujące:

  • łagodne stany napięciowe i lękowe, nadmierne pobudzenie,
  • problemy ze snem, bezsenność,
  • stany napięcia przedmiesiączkowego i bolesne miesiączki, rozdrażnienie, zmienność nastroju,
  • życie w stresie i ciągłym biegu,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • migreny,
  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego – zaparcia, bóle, ucisk, wzdęcia, skurcze żołądka i jelit na tle nerwowym,
  • okres przekwitania u kobiet,
  • łupież i łojotok – wskazanie do stosowania zewnętrznego.

Krople walerianowe – zastosowanie

Najbardziej popularnym produktem z walerianą jest nalewka z tej rośliny, czyli krople walerianowe. W badaniach potwierdzono, że może ona zmniejszać objawy ADHD. Olejki eteryczne i waleranon zawarte w tej roślinie powodują rozkurczanie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, układu moczowego i obwodowych naczyń krwionośnych.

Nalewki z korzenia kozłka lekarskiego stosuje się jako środek uspokajający w stanach napięcia nerwowego, niepokoju oraz w terapii zaburzeń snu i zaburzeniach funkcjonowania układu pokarmowego przy nerwicach wegetatywnych. Poza działaniem uspokajającym i nasennym, kozłek lekarski może wpływać przeciwdepresyjnie, co potwierdzają liczne badania na zwierzętach.

Walerianę można dostać w aptekach i sklepach zielarskich, cena kozłka lekarskiego to zazwyczaj kilka – kilkanaście złotych za opakowanie. Można dostać na przykład opakowanie 50–100 g suszonego produktu przeznaczonego do zaparzania w formie herbaty. Herbata z kozłka to koszt 6–10 złotych za opakowanie. Z kolei waleriana w tabletkach to wydatek około 15 złotych za 100 sztuk.

Waleriana w ciąży

Ze względu na brak istotnych badań z udziałem kobiet w ciąży przyjmujących korzeń waleriany, nie jest zalecane stosowanie jego preparatów w tym szczególnym okresie oraz podczas karmienia piersią. W ciąży nie powinno stosować się zarówno leków o działaniu uspokajającym, jak i korzystać z fitoterapii w tym celu.

Waleriana – skutki uboczne i przeciwwskazania

Kozłek lekarski działa podobnie, jak pozostałe zioła uspokajające. Z tego też względu należy uważać na łączenie waleriany i liści melisy oraz szyszek chmielu Ze względu na ograniczona liczbę badań, nie zaleca się stosowania kozłka z innymi lekami, a szczególnie z środkami o działaniu sedatywnym. Ponadto preparaty z kozłkalekarskiego należy stosować nie dłużej, niż miesiąc. Mogą one w nadmiarze powodować bóle brzucha i mdłości. Innymi objawami przedawkowania waleriany jest: zmęczenie, bóle i zawroty głowy, rozszerzenie źrenic, drżenie rąk czy ucisk w klatce piersiowej. Podsumowując, przeciwwskazania do stosowania tego preparatu to:

  • ciąża i okres karmienia piersią,
  • prowadzenie pojazdów i maszyn mechanicznych,
  • wiek poniżej 12. roku życia,
  • stosowanie innych środków farmakologicznych lub preparatów fitoterapeutycznych o podobnym działaniu,
  • uczulenie na składniki preparatu,
  • choroby wątroby,
  • padaczka.

Bibliografia

  1. Karasiewicz M.: ANALIZA WPŁYWU SUROWCÓW ROŚLINNYCH NA POZIOM EKSPRESJI WYSOCE KONSERWATYWNYCH IZOENZYMÓW CYTOCHROMU P-450 CYP1A2 i CYP2E1 U SZCZURÓW. Rozprawa doktorska, UM w Poznaniu, 2012.
  2. Dobros N.: Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Post Fitoter 2017; 18(3): 215-222.
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.02.2019

Oceń:
4.6


Może cię

Miłek wiosenny – właściwości, zastosowanie lecznicze, skutki uboczne

Miłek wiosenny (gorzykwiat) jest rośliną z rodziny jaskrowatych. Wykazuje działanie lecznicze i znalazł zastosowanie jako ...

Jeżówka purpurowa – właściwości, działanie, zastosowanie i preparaty

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) to różowo-fioletowy kwiat występujący naturalnie w Ameryce Północnej. Już amerykańscy Indianie ...

Zioła na tarczycę – czy są skuteczne i leczą?

Obecnie choroby tarczycy stanowią bardzo istotny problem. Na niedoczynność i nadczynność choruje coraz więcej młodszych ...

Jakich ziół nie można łączyć? Jakie są interakcje ziół z lekami?

Warto pamietać, że niektóre zioła mogą wpływać na działanie i wchłanianie się niektórych przyjmowanych leków. ...

Chmiel zwyczajny – właściwości, zastosowanie, przepisy, działania niepożądane

Chmiel najczęściej kojarzy się z przemysłem piwowarskim, jednak od dawna wykorzystywany jest także w ziołolecznictwie ...

Jak wybrać dobre ziołowe tabletki na uspokojenie bez recepty?

Jednym z najlepszych i bezpiecznych sposobów na nerwy i stres są zioła na uspokojenie. Dostępne ...

Leki nasenne bez recepty

Na problemy ze snem wpływ ma nieregularny tryb życia, stres, brak ruchu i źle zbilansowana ...

Złocień maruna – działanie, preparaty, skutki uboczne, przeciwwskazania

Złocień maruna (łac. tanacetum parthenium) to wieloletnia roślina z grupy astrowatych pochodząca z Azji Mniejszej ...

Ashwagandha (żeń-szeń indyjski) – właściwości, działanie, dawkowanie i przeciwwskazania

Ashwagandha, czyli żeń-szeń indyjski od wielu lat jest jedną z wielu roślin stosowanych w medycynie ...

Zioła na uspokojenie – jak wybrać najlepsze ziołowe tabletki na uspokojenie?

Znaczna część leków na uspokojenie jest dostępnych bez recepty. Ich podstawowym składnikiem są najczęściej zioła. ...

Kalina koralowa – właściwości, zastosowanie, przetwory i cena

Kalina koralowa to krzew, który znajduje zastosowanie jako roślina ozdobna, jadalna, ale i lecznicza. Jest ...

Lubczyk – działanie, właściwości, zastosowanie, uprawa

Właściwości lubczyku zadecydowały o szerokim zastosowaniu zioła w lecznictwie, kosmetyce i gastronomii. Lubczyk pomaga na ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon