Zioła prowansalskie – skąd się wzięły i co wchodzi w ich skład?
Zioła prowansalskie swoją nazwę zawdzięczają francuskiemu regionowi Prowansji, gdzie od wieków wykorzystywano aromatyczne rośliny do przyprawiania potraw. Sama nazwa „Herbes de Provence” stała się jednak popularna dopiero w drugiej połowie XX wieku. W latach 60. zaczęto określać nią mieszankę kilku charakterystycznych dla południa Francji ziół, inspirowaną lokalną tradycją kulinarną. Początkowo były to proste połączenia ręcznie zbieranych roślin, których intensywny zapach i wyrazisty smak szybko zyskały uznanie także poza Francją.
W kuchni prowansalskiej od zawsze dominowało korzystanie z pojedynczych, świeżych ziół, dobieranych do konkretnych produktów. Wielu kucharzy do dziś preferuje tworzenie własnych kompozycji, uważając, że każde danie wymaga innego zestawu aromatów. Współcześnie jednak gotowe mieszanki ziół prowansalskich stały się bardzo popularne, ponieważ są wygodne w użyciu i pozwalają w prosty sposób nadać potrawom śródziemnomorski charakter.
Jakie składniki zawiera aromatyczna mieszanka ziół prowansalskich? Składa się ona przede wszystkim z: tymianku, rozmarynu, oregano, cząbru oraz bazylii. W zależności od producenta skład może być wzbogacony o inne aromatyczne dodatki, takie jak: lawenda, majeranek, mięta pieprzowa, estragon, koper włoski czy szałwia. Dzięki tej różnorodności zioła prowansalskie są uniwersalną przyprawą, chętnie wykorzystywaną np. do mięs, ryb i warzyw.
Przeczytaj również:
Spirulina – właściwości. Dla kogo, na co i... czy pobudza?
Do jakich produktów pasuje aromatyczna przyprawa z Prowansji?
Zioła prowansalskie należą do jednych z najbardziej uniwersalnych mieszanek przyprawowych, dlatego znajdują bardzo szerokie zastosowanie w kuchni. Ich intensywny i ziołowy aromat sprawia, że doskonale podkreślają charakter wielu potraw, nie dominując jednocześnie nad głównymi składnikami. Często stosuje się je do różnych dań mięsnych – zarówno drobiu, wieprzowiny, jak i jagnięciny czy wołowiny. Świetnie komponują się także z rybami oraz owocami morza.
Zioła prowansalskie możesz dodawać także do zup i sosów, zwłaszcza na bazie pomidorów. Dzięki nim potrawy zyskują głębię smaku i aromatu, co pozwala ograniczyć ilość używanej soli. Jest to szczególnie korzystne z punktu widzenia zdrowia.
Ciekawym sposobem wykorzystania ziół prowansalskich jest używanie ich podczas grillowania. Posypanie rozżarzonych węgli niewielką ilością ziół powoduje powstanie aromatycznego dymu, który przenika do potraw i nadaje im wyjątkowy zapach. W takiej sytuacji nie ma konieczności wcześniejszego marynowania mięsa, ponieważ aromat ziół pochodzi bezpośrednio z procesu grillowania.
Zioła prowansalskie znajdują także zastosowanie w produktach mlecznych, takich jak twarogi, sery czy jogurty naturalne, a także jako dodatek do chleba, focacci czy domowego masła ziołowego. Dzięki swojej wszechstronności można je uznać za przyprawę odpowiednią do niemal każdego dania!
Zioła prowansalskie – właściwości zdrowotne
Jednym z najważniejszych składników mieszanki jest tymianek, który zawiera m.in. witaminę C, A oraz mangan i żelazo. Związki gorzkie obecne w tej roślinie pobudzają wydzielanie soków trawiennych, dzięki czemu poprawiają proces trawienia. Tymianek znany jest również ze swoich właściwości przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybiczych, dlatego bywa stosowany w preparatach do pielęgnacji skóry, jamy ustnej oraz w leczeniu drobnych infekcji.
Rozmaryn wyróżnia się wysoką zawartością przeciwutleniaczy, które pomagają neutralizować wolne rodniki odpowiedzialne za procesy starzenia się organizmu. Zawarty w nim kwas karnozowy może wspierać funkcjonowanie mózgu i wzroku, a olejki eteryczne korzystnie wpływają na koncentrację oraz pamięć.
Kolejnym istotnym składnikiem jest oregano, bogate w związki takie jak tymol i karwakrol. Substancje te wykazują silne działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne. Dzięki temu oregano może wspierać odporność organizmu, a także pomagać w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.
Cząber znany jest przede wszystkim ze swojego pozytywnego wpływu na układ pokarmowy. Pobudza wydzielanie soków trawiennych, ułatwia przyswajanie składników odżywczych i może łagodzić dolegliwości jelitowe. Zawarte w nim garbniki działają ściągająco, natomiast olejki eteryczne mają właściwości antyseptyczne.
Bazylia dostarcza organizmowi witaminy K i fitozwiązków o działaniu antyoksydacyjnym. Może wspierać prawidłowe funkcjonowanie wątroby, regulację poziomu glukozy we krwi oraz wykazywać potencjał ochronny w profilaktyce niektórych chorób przewlekłych.
Przeczytaj również:
Mięta – działanie, zastosowanie. Na co pomaga? Skutki uboczne
Aromatyczna mieszanka ziół – do czego jej użyć w kuchni?
Nie masz pomysłu, do jakich dań dodać suszone lub świeże zioła prowansalskie? Zainspiruj się poniższymi przepisami!
Kurczak pieczony z ziołami prowansalskimi
Składniki:
1 kg udek z kurczaka
2 łyżki oliwy z oliwek extra virgin
2 łyżeczki ziół prowansalskich
2 ząbki czosnku
1 łyżeczka papryki słodkiej
sól, pieprz
sok z ½ cytryny
Sposób przygotowania:
Mięso umyj i osusz.
W misce wymieszaj oliwę, przeciśnięty czosnek, zioła prowansalskie, paprykę, sól, pieprz i sok z cytryny.
Natrzyj kurczaka marynatą i odstaw na minimum 30 minut.
Piecz w 190°C przez ok. 50-60 minut, aż mięso będzie rumiane i miękkie.
Pieczone ziemniaki z ziołami prowansalskimi
Składniki:
1 kg ziemniaków
3 łyżki oliwy z oliwek extra virgin
2 łyżeczki ziół prowansalskich
1 łyżeczka czosnku granulowanego
sól, pieprz
Sposób przygotowania:
Ziemniaki umyj, obierz (opcjonalnie) i pokrój w ćwiartki.
Wymieszaj je z oliwą, ziołami, czosnkiem, solą i pieprzem.
Rozłóż na blasze wyłożonej papierem do pieczenia.
Piecz w 200°C przez 40-45 minut, mieszając w połowie pieczenia.
Makaron z sosem pomidorowym i ziołami prowansalskimi
Składniki:
250 g makaronu (np. penne)
1 puszka krojonych pomidorów
2 łyżki oliwy z oliwek extra virgin
1 mała cebula
2 ząbki czosnku
1 łyżeczka ziół prowansalskich
sól, pieprz
parmezan do podania
Sposób przygotowania:
Ugotuj makaron al dente według instrukcji.
Na oliwie zeszklij posiekaną cebulę i czosnek.
Dodaj pomidory, zioła prowansalskie, sól i pieprz.
Gotuj 10-15 minut na małym ogniu.
Połącz sos z makaronem, podawaj z parmezanem.
Warzywa duszone z ziołami prowansalskimi
Składniki:
1 cukinia
1 papryka
1 bakłażan
1 cebula
2 łyżki oliwy z oliwek extra virgin
2 łyżeczki ziół prowansalskich
sól, pieprz
Sposób przygotowania:
Warzywa pokrój w kostkę lub plastry.
Na patelni rozgrzej oliwę, zeszklij cebulę.
Dodaj pozostałe warzywa i smaż kilka minut.
Dopraw ziołami, solą i pieprzem.
Duś pod przykryciem ok. 15-20 minut, aż warzywa zmiękną.
Łosoś pieczony z ziołami prowansalskimi
Składniki:
2 filety z łososia
1 łyżka oliwy z oliwek extra virgin
1 łyżeczka ziół prowansalskich
sok z ½ cytryny
sól, pieprz
Sposób przygotowania:
Filety łososia posól i popieprz.
Skrop oliwą i sokiem z cytryny, posyp ziołami prowansalskimi.
Ułóż w naczyniu żaroodpornym.
Piecz w 180°C przez ok. 15-20 minut.
