Concerta – co to za lek?
Produkt leczniczy Concerta jest wykorzystywany w farmakologicznym leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), jeśli inne sposoby postępowania terapeutycznego nie okazały się wystarczająco skuteczne. Stosuje się go u dzieci w wieku 6 lat lub starszych oraz u osób dorosłych. Concerta jest sprzedawana jako tabletki o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 18 mg oraz 36 mg.
Zamienniki Concerta dostępne na polskim rynku obejmują preparaty: Atenza, Medikinet oraz Symkinet MR.
Wskazania do stosowania Concerta
Wskazania do stosowania leku Concerta obejmują występowanie ADHD. Leczenie musi być rozpoczęte i nadzorowane przez lekarza mającego doświadczenie w leczeniu ADHD. Rozpoznanie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej powinno nastąpić zgodnie z kryteriami ICD lub DSM i opierać się na szczegółowym wywiadzie i badaniu.
Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie badań kardiologicznych w celu ustalenia, czy u pacjenta nie występują przeciwwskazania. Należy też pamiętać o regularnym monitorowaniu stanu pacjenta.
Jak działa Concerta (metylofenidat)?
Concerta zawiera substancję czynną o nazwie metylofenidat. To organiczny związek chemiczny z grupy fenyloetyloamin, stosowany jako lek o działaniu stymulującym. Ze względu na silny tzw. efekt pierwszego przejścia oraz konwersję do neutralnego dla układu nerwowego kwasu ritalinowego, biodostępność leku jest niewielka (około 22%).
Mechanizm działania metylofenidatu nie został do końca wyjaśniony. Przypuszcza się, że oddziałuje on na korę oraz twór siatkowy. Naukowcy są zdania, że substancja hamuje wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, co powoduje zwiększenie uwalniania monoamin do przestrzeni pozaneuronalnej. Metylofenidat hamuje wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, co prowadzi do zwiększenia stężenia tych neuroprzekaźników w przestrzeni synaptycznej
U pacjentów cierpiących na ADHD przyjmowanie metylofenidatu działa przede wszystkim uspokajająco. Dzięki temu możliwe staje się skupienie uwagi, a koncentracja rośnie.
Przeczytaj również:
Objawy ADHD u chłopców
Zalecana dawka leku Concerta u dzieci i dorosłych
Zasady dawkowania Concerta u dzieci i dorosłych jest ustalane indywidualnie, ale dla każdej z tych grup należy kierować się innymi zasadami.
Stosowanie leku Concerta u dzieci
W przypadku pacjentów niepełnoletnich zaleca się stosowanie 1-2 dawek o standardowym uwalnianiu lub 1 dawki o przedłużonym uwalnianiu dziennie. Zalecana dawka początkowa leku wynosi 5 mg, ale co 7 dni można zwiększyć ją o 5 do 10 mg/ dzień w zależności od skuteczności terapii i tolerancji. Maksymalna dawka dobowa chlorowodorku metylofenidatu wynosi 60 mg na dobę. Podczas dojrzewania lub po zakończeniu okresu dojrzewania leczenie należy przerwać.
Stosowanie metylofenidatu u osób dorosłych
W przypadku pacjentów pełnoletnich stosuje się wyłącznie tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Dawka początkowa wynosi 10 mg/dobę i może być zwiększana w razie konieczności o 10 mg/dobę co 7 dni. Maksymalna dawka dobowa preparatu wynosi 1 mg na kilogram masy ciała, ale ze względu na brak wystarczającej ilości danych nie zaleca się stosowania dawek większych niż 80 mg.
Osoby, u których leczenie metylofenidatem w dzieciństwie przynosiło korzystne rezultaty, mogą kontynuować leczenie po osiągnięciu wieku dorosłego. Należy zacząć od takiej samej dawki dobowej, należy jednak regularnie kontrolować, czy nie występuje potrzeba dostosowania dawkowania.
Leczenie należy przerwać, jeżeli po upływie 12 miesięcy stosowanie leku nie widać wyraźnej poprawy stanu zdrowia pacjenta. Przynajmniej raz w roku podawanie metylofenidatu należy wstrzymać, w celu oceny pacjenta. Poprawa może utrzymywać się zarówno podczas okresowego, jak i trwałego odstawienia leku stymulującego.
Przeczytaj również:
Objawy ADHD u dziewczynek
Skutki uboczne Concerty
Jak każdy inny lek, także przyjmowanie Concerty niesie ze sobą ryzyko pojawienia się objawów niepożądanych. Jest ich sporo i mogą dotyczyć wielu funkcji organizmu i organów.
Do najczęściej występujących (u mniej niż 1 raz na 10 pacjentów) należą:
bezsenność,
nerwowość,
bóle głowy.
Nieco rzadziej (u mniej niż 1 na 100 pacjentów) pojawiają się m.in.:
zakażenia górnych dróg oddechowych,
jadłowstręt,
wahania apetytu,
niekontrolowany spadek masy ciała,
labilność emocjonalna,
nastroje depresyjne,
zaburzenia psychoruchowe.
Z taką samą częstotliwością pojawiają się też zaburzenia pracy serca: zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego, zmiany ciśnienia tętniczego krwi, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.
Z najmniejszą częstotliwością (rzadziej niż u 1 na 10 tysięcy pacjentów) pojawiają się ciężkie działania niepożądane jak:
niedokrwistość,
zaburzenia składu krwi,
apatia (zaburzenia psychiczne),
epizody depresyjne,
myśli i działania samobójcze,
zatrzymanie pracy serca,
zaburzenia czynności wątroby,
zapalenie mózgu,
nagła śmierć sercowa.
Częstotliwość i występowanie poszczególnych objawów jest silnie osobnicze. Ze względu jednak na ryzyko bardzo poważnych problemów zdrowotnych Concerta powinna być stosowana wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza.
Przeczytaj również:
ADHD u kobiet – objawy
Przeciwwskazania do stosowania
Lek Concerta może być stosowany zarówno u dzieci, jak i dorosłych (w tym osób starszych). Należy jednak wstrzymać się z terapią, jeśli u pacjenta występuje:
nadwrażliwość na metylofenidat lub na którąkolwiek substancję pomocniczą;
jaskra;
rzadki guz chromochłonny nadnerczy (pheochromocytoma);
podawanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) lub podawane były do 14 dni wcześniej, (występuje ryzyko przełomu nadciśnieniowego);
nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza;
ciężka depresja, anoreksja lub zaburzenia jedzenia, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, ciężkie zaburzenia nastroju, manie, schizofrenia, zaburzenia psychotyczne lub osobowości z pogranicza (tzw. borderline);
ciężkie zaburzenia układu sercowo-naczyniowego;
zaburzenia naczyń mózgowych, tętniak mózgu, nieprawidłowości naczyniowe, w tym zapalenie naczyń lub udar.
Concerta a inne leki na ADHD
Od kilkudziesięciu lat trwają badania w zakresie łączenia dwóch lub większej liczby leków na ADHD w ramach jednej terapii. Popularnym duetem jest zastosowanie leku stymulującego (metylofenidatu) oraz niestymulującego (atomoksetyny). Pierwszy poprawia koncentracją, zaś drugi łagodzi stany lękowe.
