Przyczyny zapalenia jądra
Jądro położone jest w worku mosznowym, przez co znajduje się poza jamą ciała. Nie oznacza to jednak, że nie jest narażone na infekcje. Istnieją dwa zasadnicze stany predysponujące do zakażenia i różnią się one w zależności od wieku pacjenta.
U starszych mężczyzn, z reguły po pięćdziesiątym roku życia, stanem predysponującym do zapalenia jądra jest utrudniony odpływ moczu. Najczęściej jest on spowodowany przeszkodą podpęcherzową, czyli przerostem prostaty lub nowotworem prostaty. Także cewnik w drogach moczowych sprzyja stanom zapalnym.
U młodszych mężczyzn, przed czterdziestym rokiem życia, w większości stan zapalny jądra stanowi powikłanie chorób przenoszonych drogą płciowa i wad wrodzonych cewki moczowej. Czynnikiem etiologicznym wywołującym stan zapalny są najczęściej bakterie, głównie z grupy Gram-ujemnych np. Escherichia coli oraz Neisseria gonorrhoeae i Chlamydia trachomatis.
Dwie ostatnie należą do częstych patogenów przenoszonych drogą płciową. Ponadto zapalenia jądra może wystąpić w przebiegu:
- kiły,
- gruźlicy,
- brucelozy
- infekcji grzybiczej, np. kryptokokozy lub kandydozy.
Infekcje grzybicze są charakterystyczne dla osób osłabionych, przewlekle chorych, na przykład na cukrzycę, leczonych immunosupresyjnie lub z obniżoną odpornością. Także wirusy są odpowiedzialne za opisywane schorzenie, najczęściej do zakażenia dochodzi drogą krwiopochodną w przebiegu zapalenia przyusznic, czyli popularnej „świnki”. Mówiąc o zapaleniu jądra, należy pamiętać, że bardzo często współistnieje ono z zapaleniem najądrza, a ściślej infekcja rozprzestrzenia się z najądrza na jądro. W badaniu klinicznym oba stany w zasadzie są nie do odróżnienia i traktuje się je jako współistniejące schorzenia.
Przeczytaj również:
Torbiel jądra – przyczyny, objawy, leczenie. Czy torbiel jądra jest groźna?
Objawy zapalenia jądra
Do podstawowych objawów i dolegliwości występujących w przebiegu zapalenia jądra należą:
- ból jądra, przekrwienie i obrzęk jądra oraz najądrza, zwykle występujące jednostronnie,
- stwardnienie jądra,
- obrzęk, ból i zaczerwienienia powrózka nasiennego,
- podwyższona temperatura ciała oraz dreszcze lub poty,
- podwyższone wskaźniki stanu zapalnego w badaniach laboratoryjnych,
- towarzyszące objawy zapalenia dróg moczowych lub pierwotnego schorzenia (na przykład świnki, kiły, gruźlicy i innych wyżej wymienionych).
Leczenie zapalenia jądra
Leczenia zapalenia jądra uzależnione jest od etiologii choroby. W przebiegu infekcji bakteryjnej stosuje się antybiotyki, za najskuteczniejsze w zapaleniu jądra uważa się fluorochinolony, ze względu na ich duże powinowactwo do tkanek budujących jądro. Antybiotyki stosuje się nawet do 3 tygodni w razie przewlekłego stanu zapalnego. Dodatkowo lekarz zwykle zleca stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych oraz odpoczynek, najlepiej leżenie w łóżku z uniesieniem objętego procesem zapalnym jądra.
Przewlekły stan zapalny jądra niesie ze sobą ryzyko niepłodności. Do powikłania tego może dojść na przykład z powodu pozapalnej niedrożności przewodów wyprowadzających nasienie z jądra i najądrza. Dlatego też u młodszych mężczyzn, planujących jeszcze prokreację, intensyfikuje się leczenie przeciwzapalne stosując między innymi leki z grupy glikokortykoidów np. metyloprednizolon.
W razie nieskuteczności leczenia i wytworzenia się ropnia, a w dalszej kolejności zniszczenia tkanek jądra, postępowaniem z wyboru jest tak zwana orchideoktomia, czyli chirurgiczne usuniecie jądra. Zapalenie jądra w przebiegu infekcji wirusowej leczy się jedynie objawowo, czyli stosując leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Także wspomniany odpoczynek z uniesionym jądrem przynosi znaczną ulgę pacjentowi. Antybiotyki są w tym przypadku nieskuteczne, a nawet przeciwwskazane. Należy pamiętać, że jeśli chorobę wywołała infekcja przenoszona drogą płciową, konieczne jest także leczenie partnerki seksualnej oraz czasowe powstrzymanie się od współżycia.
Przeczytaj również:
USG jąder – wskazania, przygotowanie, jak wygląda
Jak rozpoznać zapalenie jądra?
Identyczne objawy kliniczne, jakie wywołuje zapalenie jądra, mogą także występować w przebiegu skrętu naczyń biegnących w powrózku nasiennym, czyli w przebiegu skrętu jądra. Brak dopływu krwi powoduje zawał, a następnie martwicę niedotlenionych tkanek jądra. Jest to bardzo poważne schorzenie prowadzące w razie braku leczenia do amputacji jadra. Dlatego też opisanych wyżej objawów nie wolno nigdy lekceważyć, zwłaszcza u młodych chłopców.
Konieczna jest szybka konsultacja lekarska, specjalista może bowiem przy pomocy ultrasonografu dokonać szybkiej oceny przepływu krwi w naczyniach powrózka nasiennego i wykluczyć jego skręt. Inną pomocną cechą różnicującą oba stany chorobowe jest ulga powodowana przez uniesienie jądra w przebiegu zapalenia. Jest to jednak tylko dodatkowe kryterium, nie należy polegać na nim w różnicowaniu chorób ani rezygnować z dokładnego badania lekarskiego.
