Zapalenie cewki moczowej – co to za choroba?
Zapalenie cewki moczowej (podobnie jak zapalenie pęcherza moczowego) klasyfikuje się jako ostre niepowikłane zapalenie dolnych dróg moczowych. Z reguły bezpośrednią przyczyną jest zakażenie, znacznie rzadziej – uraz mechaniczny, np. wskutek wielokrotnego cewnikowania, noszenia zbyt obcisłej bielizny lub nawet długiej jazdy na rowerze.
Zakażenia cewki moczowej dzieli się na:
rzeżączkowe, czyli wywołane przez Gram-ujemne dwoinki rzeżączki,
nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, wywołane przez samodzielnie występujące drobnoustroje.
Najczęstszymi przyczynami zakażenia o charakterze nierzeżączkowym są takie drobnoustroje, jak: Mycoplasma genitalium, Trichomonas vaginalis, herpes simplex virus, adenowirusy oraz bakterie Ureaplasma urealyticum i Ureaplasma parvum. Znacznie rzadziej infekcja ma podłoże grzybicze (grzybami z rodziny Candida). Do przeniesienia drobnoustrojów najczęściej dochodzi wskutek kontaktu płciowego, rzadziej w wyniku używania wspólnych artykułów higienicznych (np. ręczników).
Warto zwrócić uwagę, że na zapalenie cewki moczowej szczególnie narażone są kobiety w wieku pomenopauzalnym. Wraz ze spadkiem poziomu estrogenów dochodzi do ścieńczenia warstwy błony śluzowej wyściełającej pęcherz moczowy i cewkę moczową. Śluzówka staje się także bardziej sucha i skłonna do podrażnień oraz uszkodzeń, co ułatwia przenikanie drobnoustrojów.
Przeczytaj również
Nabłonki płaskie w moczu – co oznaczają nabłonki w wynikach moczu?
Objawy zapalenia cewki moczowej – na co zwrócić uwagę?
Zapalenie cewki moczowej może przebiegać bezobjawowo, dlatego nie zawsze będzie łatwo je wykryć. Typowym objawem choroby jest ropny wyciek z cewki moczowej. Wśród pozostałych objawów wymienia się:
ból cewki moczowej podczas mikcji odczuwany najsilniej rano,
pieczenie cewki moczowej,
swędzenie zewnętrznego ujścia cewki moczowej,
naglące parcia na mocz, wskazujące na współistnienie zapalenia pęcherza moczowego lub gruczołu krokowego (u mężczyzn),
zwiększoną ilość wydzieliny lub upławy z pochwy (u kobiet).
Zapalenie cewki moczowej a zapalenie pęcherza – diagnostyka różnicowa
Zapalenie cewki moczowej może przenieść się również w inne rejony układu moczowo-płciowego. W przypadku mężczyzn najczęściej dochodzi do współistnienia zapalenia cewki moczowej z zapaleniem gruczołu krokowego, najądrza, pęcherza moczowego i odbytu. U kobiet współwystępuje zapalenie pęcherza moczowego, szyjki macicy i pochwy.
Tym, co odróżnia zapalenie cewki moczowej od zapalenia pęcherza moczowego, jest przede wszystkim szybkość nasilania się objawów. O ile stany zapalne cewki moczowej rozwijają się od kilku do nawet kilkunastu dni, objawy zapalenia pęcherza moczowego nasilają się w ciągu kilku godzin.
Przeczytaj również
Zapalenie cewki moczowej – leki bez recepty – jakie są najlepsze?
Jak przebiega diagnostyka zapalenia cewki moczowej?
Wczesna i prawidłowa diagnostyka ma duże znaczenie w przypadku zapalenia cewki moczowej. Nawet jeżeli chory sam nie doświadcza nieprzyjemnych objawów, staje się źródeł zakażenia dla swojego partnera (partnerów) seksualnych. Do typowych elementów diagnostyki zalicza się w tym przypadku badanie ogólne moczu,posiew moczu oraz badanie i posiew materiału uzyskanego z wymazu.
W przypadku podejrzenia powikłań niezbędna może okazać się diagnostyka obrazowa – USG układu moczowego. W przypadku podejrzenia zwężenia cewki moczowej, wad wrodzonych lub urazu wymagane będzie badanie endoskopowe, czyli wziernikowanie cewki moczowej.
Badanie ogólne moczu i posiew – kiedy są konieczne?
Badanie ogólne moczu to podstawowa metoda diagnostyczna większości dolegliwości z grupy zakażeń układu moczowego (ZUM). Pozwala stwierdzić m.in. obecność krwi, azotynów, leukocytów. Podwyższone parametry tych wskaźników wskazują na stan zapalny, ale bez wskazania przyczyny.
Jeżeli jednak infekcje układu moczowego nawracają, utrzymują się przez długi czas, wykonuje się tzw. posiew. Jest to badanie mikrobiologiczne pozwalające na określenie rodzaju patogenu, który stał się powodem infekcji. Może zostać wykonane z antybiogramem lub bez niego. Antybiogram określa wrażliwość wyhodowanych bakterii na konkretne antybiotyki i pozwala wdrożyć skuteczną metodę leczenia. Posiew z antybiogramem stanowi jedyną skuteczną metodę doboru antybiotyku.
Przeczytaj również
Zapalenie cewki moczowej u mężczyzn
Leczenie zapalenia cewki moczowej – antybiotyki i inne metody
Leczenie zapalenia cewki moczowej powinno być ukierunkowane na czynnik etiologiczny wywołujący chorobę. W przypadku zakażeń rzeżączkowych lekiem pierwszego rzutu jest ceftriakson. Jeżeli zapalenie cewki moczowej występuje równolegle z infekcją Chlamydia trachomatis, łączy się leczenie ceftriaksonem z azytromycyną lub doksycykliną.
W sytuacjach, gdy stan zapalny został wywołany wyłącznie przez chlamydiozę, lekiem pierwszego wyboru jest azytromycyna lub doksycyklina. Alternatywnie choremu podaje się ofloksacynę lub lewofloksacynę. W przypadku nietolerancji azytromycyny u kobiet ciężarnych podaje się amoksycyklinę albo erytromycynę w zróżnicowanym stężeniu (250 mg albo 500 mg). Nie należy natomiast podawać lewofloksacyny, ofloksacyny, erytromycyny i doksycykliny.
Jeżeli zakażenie zostało wywołane przez pierwotniaka Trichomonas vaginalis, pacjentowi podaje się metronizadol. Niezależnie od czynnika będącego przyczyną choroby należy pamiętać o regularnym nawodnieniu organizmu, odpoczynku, objawowo zaś – stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych.
Po upływie trzech miesięcy od zakończenia leczenia należy wykonać posiew moczu. Jeżeli dolegliwości powracają, zaleca się stosowanie azytromycyny. W przejściowym okresie szczególnie ważna jest higiena osobista i zmiana sposobu ubierania się tak, aby nie dochodziło do podrażnienia cewki moczowej.
Domowe sposoby łagodzenia objawów – co może pomóc, a czego unikać?
Podstawowe znaczenie w profilaktyce wtórnej i trzeciorzędowej ma intensywne nawadnianie organizmu. W szczególności zaleca się sięganie po sok z żurawiny. Dzięki wysokiej zawartości proantocyjanidyn typu A tego typu produkty zakwaszają mocz, utrudniając namnażanie się drobnoustrojów i ich przyleganie do ścian cewki moczowej.
Można też stosować ciepłe okłady w dolnej części brzucha. Popularnością cieszą się też nasiadówki, czyli kąpiele okolic intymnych w naparach z szałwii, rumianku lub kory dębu. Naturalne surowce zielarskie działają antyseptycznie i przeciwzapalnie. W okresie zakażenia zaleca się abstynencję seksualną, a przynajmniej korzystanie z antykoncepcji barierowej.
Warto pamiętać, że popularne testy paskowe, które można kupić w praktycznie każdej aptece, nie zastąpią posiewu moczu. Służą jedynie jako badanie o charakterze ogólnym.
Przeczytaj również
Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej
Powikłania nieleczonego zapalenia cewki moczowej
Stanów zapalnych układu moczowego nigdy nie należy lekceważyć, ponieważ nieleczone mogą stać się przyczyną wielu, często groźnych dla zdrowia, komplikacji. W literaturze do typowych powikłań zakażeń układu moczowego zalicza się: ropnie okołocewkowe, zwężenie cewki moczowej, choroby zapalne narządów miednicy mniejszej, odbytnicy i stawów, a skrajnych przypadkach nawet bezpłodność. Powikłanie zakażenia układu moczowego u kobiet ciężarnych stwarza ryzyko ciąży ektopowej (pozamacicznej).
Leczenie rozwiniętego zapalenia cewki moczowej często wymaga dobrej współpracy ze strony lekarza POZ, internisty oraz urologa, a w przypadku kobiet – ginekologa.
