Ketrel – wskazania do stosowania
Ketrel, zawierający jako substancję czynną kwetiapinę, należy do atypowych leków przeciwpsychotycznych. Stosowany jest w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych, przede wszystkim schizofrenii oraz ciężkich epizodów maniakalnych i depresyjnych związanych z chorobą afektywną dwubiegunową.
Ketrel występuje w dawkach:
Ketrel 25 mg,
Ketrel 100 mg,
Ketrel 200 mg.
Ketrel – użycie off-label
Określenie off-label oznacza zastosowanie leku poza wskazaniami wymienionymi w jego Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL). W przypadku Ketrelu wskazania rejestracyjne obejmują schizofrenię oraz określone epizody choroby afektywnej dwubiegunowej i zapobieganie ich nawrotom. Lekarz może jednak w indywidualnych przypadkach przepisać kwetiapinę poza tym zakresem, jeśli uzna, że spodziewane korzyści przewyższają ryzyko.
Kwetiapina bywa stosowana off-label m.in. u osób z:
- bezsennością,
- zaburzeniami lękowymi,
- depresją jednobiegunową.
Szczególnie często mówi się o jej podawaniu w małych dawkach „na sen”. Działanie uspokajające wynika przede wszystkim z blokowania receptorów histaminowych H1, jednak Ketrel nie jest lekiem nasennym i bezsenność nie należy do jego zarejestrowanych wskazań.
Stosowanie kwetiapiny wyłącznie z powodu bezsenności nie jest rutynowo zalecane. Nawet małe dawki mogą powodować senność w ciągu dnia, zawroty głowy, spadki ciśnienia tętniczego, zwiększenie apetytu i masy ciała oraz zaburzenia metaboliczne.
Z tego względu decyzja o zastosowaniu leku off-label powinna być poprzedzona oceną przyczyny dolegliwości, możliwych korzyści, ryzyka i alternatywnych metod leczenia. Nie należy samodzielnie rozpoczynać terapii, zmieniać dawki ani nagle odstawiać Ketrelu.
Przeczytaj również:
Choroba afektywna dwubiegunowa a borderline – podobieństwa i różnice
Jak Ketrel wpływa na mózg?
Wielokierunkowy mechanizm działania kwetiapiny powoduje złagodzenie objawów psychotycznych oraz stabilizację nastroju. Do receptorów, na które oddziałuje lek w obrębie mózgu, zalicza się:
- receptory dopaminowe (D1, D2) – ich zablokowanie redukuje objawy psychotyczne, takie jak halucynacje czy urojenia;
- receptory serotoninowe (5-HT2, 5-HT1, 5-HT7) – oddziałując na nie, Ketrel poprawia nastrój i łagodzi epizody depresyjne;
- receptory histaminowe (H1) – ich blokowanie odpowiada za działanie uspokajające leku;
- receptory adrenergiczne (α1) – wpływając na nie, lek obniża ciśnienie krwi i działa uspokajająco.
Złożony mechanizm działania sprawia, że kwetiapina normalizuje działanie neuroprzekaźników.
Czy Ketrel to psychotrop?
Tak, Ketrel jest lekiem psychotropowym, który wpływa na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego: zmienia procesy myślowe, nastrój i zachowanie, m.in. zdolność do koncentracji. Z tego względu nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń mechanicznych, zwłaszcza w początkowych fazach leczenia, kiedy nie jest znana indywidualna wrażliwość pacjenta na działanie leku.
Jak stosować lek Ketrel?
Dawkę początkową i sposób przyjmowania leku przez kolejne dni leczenia określi lekarz prowadzący. Zazwyczaj stosowana dawka leku Ketrel to od 150 mg do 800 mg, w zależności od objawów i potrzeb pacjenta, do osiągnięcia dawki terapeutycznej. U starszych pacjentów może być konieczne wolniejsze zwiększanie dawki oraz podawanie mniejszej dawki dobowej.
Lek należy zażywać raz na dobę, przed snem, lub dwa razy na dobę, w zależności od choroby pacjenta.
Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą.
Tabletki można zażywać z pokarmem lub bez pokarmu.
Nie należy przerywać zażywania tabletek nawet wówczas, gdy następuje poprawa samopoczucia, dopóki nie zadecyduje o tym lekarz.
Nie należy przyjmować leku Ketrel, jeśli pacjent nie ma skończonych 18 lat.
Zastosowanie większej niż zalecana dawki leku Ketrel
W razie zastosowania większej niż zalecana dawki leku Ketrel, można odczuwać senność, zawroty głowy, nieprawidłowe bicie serca. Należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza lub zgłosić się do najbliższego szpitala. Należy zabrać z sobą opakowanie leku Ketrel.
Przeczytaj również:
Agomelatyna – czy to dobry lek na depresję?
Pominięcie zastosowania leku Ketrel
Jeżeli została pominięta jedna dawka leku, należy ją zażyć jak najszybciej. Jeżeli do zażycia kolejnej dawki pozostało niewiele czasu, należy zażyć lek o zwykłej porze. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki leku.
Przerwanie stosowania preparatu
W przypadku nagłego przerwania stosowania leku Ketrel mogą wystąpić: trudności w zasypianiu (bezsenność), nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy lub drażliwość. Lekarz może zalecić stopniowe odstawianie leku (zmniejszanie dawki).
Kiedy zaczyna działać Ketrel?
Czas, po którym Ketrel zaczyna działać, może różnić się w zależności od indywidualnych uwarunkowań, takich jak wiek, stan zdrowia czy nasilenie objawów. Pierwsze efekty terapeutyczne mogą być zauważalne po kilku dniach lub tygodniach od rozpoczęcia leczenia. Warto jednak pamiętać, że pełne działanie leku może wymagać dłuższego czasu. Do momentu jego osiągnięcia pacjenci z myślami samobójczymi na tle depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej powinni pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarską.
Jak długo Ketrel utrzymuje się w organizmie?
Okres półtrwania kwetiapiny wynosi około 7 godzin, a jej aktywnego metabolitu – norkwetiapiny – około 12 godzin. Oznacza to, że po upływie takiego czasu stężenie danej substancji we krwi zmniejsza się przeciętnie o połowę. Usunięcie większości leku i jego aktywnego metabolitu wymaga kilku okresów półtrwania, dlatego może zająć od kilkudziesięciu godzin do kilku dni. Czas ten może być dłuższy m.in. u osób starszych i pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.
Nie należy utożsamiać czasu eliminacji z długością działania terapeutycznego ani odczuwania senności. Uczucie senności może utrzymywać się także następnego dnia. Jeżeli jest nasilone lub utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto skontaktować się z lekarzem. Nie należy samodzielnie zmieniać godziny przyjmowania ani dawki preparatu.
Przeczytaj również:
Ketamina czy esketamina – która terapia jest skuteczniejsza w walce z depresją lekooporną?
Ile czasu można brać Ketrel?
Czas trwania terapii Ketrelem zależy od rodzaju i nasilenia leczonego zaburzenia oraz indywidualnej reakcji pacjenta na leczenie. W niektórych przypadkach lek może być stosowany przez krótki okres, w innych zaś może być konieczne długotrwałe jego przyjmowanie, nawet przez wiele lat, aby zapobiec nawrotom choroby. Zalecenia co do czasu trwania terapii wydaje lekarz, uwzględniając korzyści i potencjalne ryzyko związane z długotrwałym stosowaniem kwetiapiny.
Ketrel – działania niepożądane
Jak każdy lek, Ketrel może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Bardzo często występujące działania niepożądane (u więcej niż 1 na 10 leczonych pacjentów):
zawroty głowy (mogą prowadzić do upadków), ból głowy, suchość w jamie ustnej,
senność (może ustępować podczas stosowania leku Ketrel); może prowadzić do upadków,
objawy odstawienia (objawy, które występują po przerwaniu stosowania leku Ketrel): trudności w zasypianiu (bezsenność), nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy lub rozdrażnienie. Zaleca się stopniowe odstawianie leku przez okres przynajmniej 1-2 tygodni;
zwiększenie masy ciała,
nieprawidłowe skurcze mięśni; może to być trudność z rozpoczęciem ruchu, drżenie,
niepokój ruchowy lub sztywność mięśni bez bólu,
zmiany zawartości we krwi pewnych substancji tłuszczowych (triglicerydów oraz cholesterolu całkowitego).
Często występujące działania niepożądane (u mniej niż u 1 na 10 leczonych pacjentów):
przyspieszenie czynności serca,
uczucie, że serce wali jak młot, bicie serca jest szybkie lub występują pauzy w rytmie serca,
zaparcia, podrażnienia żołądka (niestrawność),
osłabienie,
obrzęki rąk lub nóg,
obniżenie ciśnienia tętniczego podczas wstawania. To może powodować zawroty głowy lub omdlenia (mogą prowadzić do upadków),
zwiększenie stężenia glukozy we krwi,
niewyraźne widzenie,
nietypowe sny i koszmary senne,
zwiększenie łaknienia,
drażliwość,
zaburzenia mowy i wypowiedzi,
myśli samobójcze i nasilenie depresji,
duszność,
wymioty (głównie u osób w podeszłym wieku),
gorączka,
zmiany stężeń hormonów tarczycy we krwi,
zmniejszenie liczby pewnych rodzajów krwinek we krwi,
zwiększenie stężeń enzymów wątrobowych mierzonych we krwi,
zwiększenie stężenia hormonu – prolaktyny we krwi.
Rzadko występujące działania niepożądane (u mniej niż u 1 na 1000 leczonych pacjentów) to np. zapalenie wątroby, a o częstości nieznanej – np. zapalenie mięśnia sercowego.
Przeczytaj również:
Zaburzenia schizoafektywne – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie?
Kiedy podczas stosowania Ketrelu potrzebna jest pilna pomoc?
Niektóre działania niepożądane kwetiapiny wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem, a w przypadku gwałtownych lub ciężkich objawów – wezwania pogotowia. Do sygnałów alarmowych należą m.in.:
wysoka gorączka, silna sztywność mięśni, zaburzenia świadomości lub nasilone pocenie się, które mogą wskazywać na złośliwy zespół neuroleptyczny;
obrzęk twarzy, języka lub gardła, problemy z oddychaniem albo rozległa wysypka, pęcherze i złuszczanie skóry;
gorączka, ból gardła lub inne objawy zakażenia, zwłaszcza jeśli towarzyszy im znaczne osłabienie;
omdlenie, bardzo szybkie lub nieregularne bicie serca;
mimowolne ruchy twarzy, języka lub innych części ciała;
jednostronny obrzęk i ból nogi, nagła duszność albo ból w klatce piersiowej;
pojawienie się lub nasilenie myśli o samookaleczeniu albo samobójstwie.
W razie wystąpienia niepokojących objawów nie należy czekać na planową wizytę. Jednocześnie nie powinno się samodzielnie odstawiać leku, chyba że takie postępowanie zaleci lekarz lub osoba udzielająca pilnej pomocy.
Czy Ketrel powoduje otępienie?
Nie, kwetiapina sama w sobie nie powoduje otępienia, niemniej jest przeciwwskazana do stosowania u pacjentów z objawami psychotycznymi w przebiegu chorób otępiennych. Dlaczego? W badaniach klinicznych zaobserwowano, że niektóre atypowe leki przeciwpsychotyczne, w tym Ketrel, w tej grupie pacjentów trzykrotnie zwiększają ryzyko powikłań naczyniowych w obrębie mózgu. Zaobserwowano również wyższą śmiertelność po stosowaniu kwetiapiny (w porównaniu z placebo), jednak nie udało się ustalić związku przyczynowego między zgonami a leczeniem Ketrelem.
Przeczytaj również:
Ayahuasca (ajałaska) – co to za ceremonia? Jak przebiega? Czy jest bezpieczna i legalna w Polsce?
Czy po Ketrelu się tyje?
Tak, zaburzenia metabolizmu podczas leczenia kwetiapiną są często obserwowanym skutkiem ubocznym. W badaniach klinicznych potwierdzono, że pacjenci po rocznej terapii przybierają na wadze średnio 3,2 kg. Co więcej, lek zaburza również gospodarkę lipidową (prowadzi do wzrostu stężenia trójglicerydów i cholesterolu LDL oraz obniżenia cholesterolu HDL) oraz węglowodanową (zwiększa poziom glukozy we krwi). Dlaczego pacjenci na kwetiapinie tyją? Zwiększenie masy ciała może być spowodowane zarówno zwiększonym apetytem, jak i zmianami w metabolizmie indukowanymi przez lek.
Aby utrzymać masę ciała podczas terapii, zaleca się:
stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety, bogatej w warzywa, owoce, chude białko i produkty pełnoziarniste;
regularną aktywność fizyczną;
stałe monitorowanie masy ciała, dzięki czemu możliwe jest wychwycenie znaczącego jej przyrostu i porozmawianie z lekarzem o możliwości modyfikacji planu leczenia.
Jakie badania wykonywać podczas leczenia Ketrelem?
Kwetiapina może wpływać na masę ciała oraz gospodarkę węglowodanową i lipidową. Przed rozpoczęciem terapii lekarz może ocenić masę ciała, ciśnienie tętnicze, stężenie glukozy oraz profil lipidowy. Parametry te powinny być następnie kontrolowane w trakcie leczenia z częstotliwością dopasowaną do stanu zdrowia i czynników ryzyka pacjenta.
W zależności od objawów, chorób współistniejących i przyjmowanych leków lekarz może zlecić także morfologię krwi, próby wątrobowe, badania czynności tarczycy, oznaczenie elektrolitów lub EKG. Pilnej oceny wymaga m.in. gorączka z bólem gardła, nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu, omdlenia albo kołatanie serca. Zakres badań zawsze ustala lekarz – nie każdy pacjent wymaga wykonywania wszystkich wymienionych testów.
Przeczytaj również:
Borderline – co to za osobowość? Przyczyny, objawy i leczenie osobowości z pogranicza
Czy Ketrel powoduje senność?
Tak, ze względu na działanie uspokajające, Ketrel może powodować senność, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. W związku z tym podczas terapii należy unikać stosowania alkoholu oraz przyjmowania innych substancji o działaniu nasennym. Warto również zapytać lekarza o możliwość zmiany dawki lub pory przyjmowania leku. W rzadkich przypadkach, jeśli senność jest szczególnie nasilona, konieczne może być przerwanie leczenia, jednak nigdy nie należy decydować o tym bez konsultacji ze specjalistą – gwałtowane zaprzestanie przyjmowania leku może dawać objawy odstawienia.
Ketrel a ciąża i karmienie piersią
Ketrel może być stosowany w ciąży wyłącznie wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyści z leczenia przeważają nad możliwym ryzykiem. Dostępne dane nie wskazują jednoznacznie na zwiększenie ryzyka wad wrodzonych, ale nie pozwalają też całkowicie wykluczyć zagrożenia. U noworodków, których matki przyjmowały kwetiapinę w trzecim trymestrze, mogą wystąpić m.in. drżenie, nieprawidłowe napięcie mięśniowe, senność, pobudzenie, trudności z oddychaniem lub karmieniem. Takie dzieci mogą wymagać obserwacji po porodzie.
Nie ma również wystarczających danych pozwalających dokładnie ocenić przenikanie kwetiapiny do mleka kobiecego. Decyzję o kontynuowaniu karmienia piersią albo leczenia należy podjąć wspólnie z lekarzem, uwzględniając korzyści dla dziecka i matki. Pacjentka nie powinna samodzielnie odstawiać Ketrelu po uzyskaniu informacji o ciąży.
Z jakimi lekami nie łączyć Ketrelu?
Należy zachować ostrożność podczas stosowania kwetiapiny wraz z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy oraz z alkoholem.
Ketrel w skojarzeniu z innymi lekami wpływającymi na poziom serotoniny (inhibitory MAO, stosowane w leczeniu depresji selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – SSRI, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny – SNRI lub trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – TLPD) zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego – potencjalnie zagrażającej życiu reakcji organizmu związanej z nadmiernym pobudzeniem układu serotoninergicznego w mózgu.
Kwetiapina metabolizowana jest przez cytochrom CYP3A4. Dlaczego należy zachować ostrożność podczas równoległego przyjmowania Ketrelu z indukatorami CYP3A4 (karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna – przyspieszając metabolizm Ketrelu, mogą zmniejszać jego skuteczność) oraz inhibitorami CYP3A4 (ketokonazol, erytromycyna, rytonawir, itrakonazol – hamując metabolizm, mogą zwiększać stężenie leku i ryzyko działań niepożądanych).
Ponadto, należy powiedzieć lekarzowi, jeśli pacjent przyjmuje:
leki przeciwnadciśnieniowe,
barbiturany (leki stosowane w zaburzeniach snu),
tiorydazynę lub sole litu (inne leki przeciwpsychotyczne),
leki wpływające na rytm serca, na przykład leki, które mogą zaburzyć bilans elektrolitowy (zmniejszenie poziomu potasu i magnezu), takie jak leki moczopędne (powodujące zwiększenie wydalania moczu) lub niektóre antybiotyki (leki zwalczające zakażenia),
leki, które mogą powodować zaparcie.
Podczas leczenia kwetiapiną nie zaleca się również spożywania soku grejpfrutowego.
