Kolka niemowlęca to zaburzenie czynnościowe układu pokarmowego niemowlęcia występujące od urodzenia do około 5–6 miesiąca życia. Występuje u 10–40 proc. niemowląt. I choć w większości przypadków mija samoistnie po pierwszych 6 miesiącach życia, często budzi niepokój wśród rodziców i jest przyczyną zgłaszania się do lekarza. W kwestii rokowań i ryzyka – nie udowodniono aby występowanie kolek niemowlęcych wiązało się w przyszłości ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego.
Kolka u niemowlaka objawia się napadowym płaczem (krzykiem), rozdrażnieniem czy niepokojem z towarzyszącym podkurczaniem nóżek. Dodatkowo brzuszek dziecka może być wzdęty w wyniku nagromadzenia gazów w jelitach. Kryteria, które muszą być spełnione, aby móc rozpoznać kolkę u niemowlaka to tzw. „reguła trzech”: opisany wyżej płacz, będący wynikiem bólu kolkowego brzucha, trwa łącznie co najmniej 3 godziny w ciągu doby, występujący przynajmniej 3 dni w ciągu tygodnia oraz trwa ponad 3 tygodnie. Kolce niemowlęcej nie towarzyszy opóźnienie w rozwoju fizycznego (np. opóźnienie wzrastania czy przybierania na wadze) – co także jest warunkiem koniecznym do rozpoznania kolki. Nie powinny jej również towarzyszyć nawracające lub chlustające wymioty, gorączka, biegunka, krwisty stolec czy refluks u niemowlaka. Ataki kolki najczęściej pojawiają się w godzinach wieczornych i mijają samoistnie zazwyczaj po kilku, kilkunastu minutach.
Lekarz badając dziecko z kolką niemowlęcą powinien oczywiście wykluczyć inne przyczyny niewyjaśnionego płaczu i bólu brzucha u dziecka. Należą do nich chociażby choroba refluksowa przełyku, przerostowe zwężenie odźwiernika (objawiające się ulewaniem u niemowlaka, a nawet chlustającymi wymiotami), uwięźnięta przepuklina czy skręt jądra.
Do tej pory nie wskazano bezpośrednich przyczyn kolki jelitowej u niemowląt. Podejrzewa się natomiast związek jej występowania z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi takimi jak nadmierna perystaltyka jelitowa, duża ilość gazów jelitowych, stan zapalny błony śluzowej przewodu pokarmowego. Przypuszcza się również przyczynę żywieniową - nadwrażliwość na białko mleka krowiego lub laktozy.
Ponadto rozważa się udział nieprawidłowych technik żywienia niemowlęcia. Duża ilość gazów w jelitach może mieć związek z nadmiernym ssaniem niemowlęcia oraz jego przekarmieniem, jak również zbyt wczesnym wprowadzeniem produktów stałych do diety niemowlaka. Piśmiennictwo wskazuje również na związek przyczynowo skutkowy palenia nikotyny przez matkę z występowaniem kolki u niemowląt.
Nie udowodniono natomiast związku występowania kolki z wiekiem ciążowym w momencie narodzin, rodzajem karmienia (sztuczne czy naturalne) czy porą roku.
Co na kolkę? Przede wszystkim należy się uspokoić i uzbroić w cierpliwość, kolka niemowlęca jest stanem łagodnym i przemijającym. Powinno się zadbać o spokój rodziców oraz dziecka. Należy unikać ekspozycji niemowlęcia na drażniące bodźce takie jak hałas, światło. Bezwzględnie przeciwwskazane jest narażenie na dym tytoniowy. W przypadku problemów technicznych z karmieniem niemowlęcia piersią, można udać się do poradni laktacyjnej.
Jeśli dziecko jest karmione piersią, zaleca się aby matka na czas karmienia wyeliminowała z diety alergeny takie jajka, orzechy, ryby, soję, mleko krowie, pszenicę. Wprowadzenie takiej diety eliminacyjnej powinno się odbywać pod okiem dietetyka, celem uniknięcia ewentualnych niedoborów żywieniowych u matki. Po 1-2-tygodniowej próbie, jeśli brak jest poprawy, matka powinna wrócić do poprzedniej diety. Jeśli natomiast eliminacja alergenów w diecie matki łagodzi objawy kolki niemowlęcej, należy ją utrzymywać do osiągnięcia przez niemowlę 4–6 miesięcy. Następnie matka może wrócić do swojej normalnej diety.
W przypadku niemowląt jest karmionych mlekiem modyfikowanym, można zamienić mieszankę na hydrolizat białek mleka krowiego lub mieszankę elementarną. Badania wykazują, że takie postępowanie skraca okres czas trwania kolki jelitowej u niemowląt. Tak jak w powyższej sytuacji, najpierw powinno się przeprowadzić próbę 1–2-tygodniowej zmiany mieszanki na hydrolizat. Jeśli w tym okresie objawy kolki u niemowlaka zmniejszają się, wówczas można je stosować do momentu osiągnięcia przez niemowlę 4–6 miesięcy.
Ponieważ mechanizm kolki nie jest do końca znany, nie ma leków na kolkę, które eliminują ją całkowicie. Wszystkie podawane leki i sposoby na kolkę mają na celu zmniejszenie nasilenia objawów. Co więcej, nie wszystkie dostępne i powszechnie stosowane leki na kolkę mają udowodnione działanie. Owszem, łagodzą bóle brzucha u dzieci, będące wynikiem kolki niemowlęcej, ale tylko u nielicznych. W ostatnio przeprowadzonych badaniach poddano wątpliwości skuteczność stosowania i działania simetykonu.
Potwierdzoną skuteczność ma stosowanie probiotyku zawierającego Lactobacillus reuteri, w postaci doustnych kropli na kolkę – jednak tylko u dzieci karmionych piersią. Skraca on czas napadów kolki. Natomiast według badań wśród niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym, nasila on objawy.
Jeśli chodzi o domowe sposoby – można stosować delikatnym masaż brzuszka lub pleców, delikatne kołysanie bądź przyłożenie ciepłego (nie gorącego!) okładu na brzuszek. Doraźnie można także stosować herbatki ziołowe zawierające ekstrakty z kopru lub mięty.
Ból brzucha u dziecka to jedna z najczęstszych dolegliwości, z którą mierzą się rodzice. Przyczyny bólu brzucha mogą być różne – od niestrawności, przez infekcje, zatrucie pokarmowe, aż po stres.
magister farmacji
Ból brzucha u dziecka jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów. Wymaga on szerokiej diagnostyki różnicowej, ponieważ może być wywoływany przez bardzo wiele przyczyn (przykładowo mieć podłoże: czynnościowe, organiczne czy psychogenne).
lekarz
Domowe sposoby na ból brzucha warto wdrożyć przy problemach z żołądkiem wywołanych niestrawnością, której towarzyszą skurcze jelit czy zgaga. Pomogą także na wzdęcia czy biegunki.
lekarz
Wymioty to dolegliwość polegająca na gwałtownym wyrzuceniu treści z żołądka przez usta. W wymiocinach znajduje się najczęściej częściowo strawiona treść pokarmowa, ale zdarzają się też wymioty żółcią (żółte wymioty).
lekarz
Refluks jelitowo-żołądkowy to schorzenie polegające na cofaniu się treści dwunastniczej do żołądka. Jest to zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego, które może być przyczyną żółciowego zapalenia żołądka.
lekarz
Niestrawność na tle nerwowym to częsta przypadłość związana z występowaniem objawów, takich jak zaparcia, biegunki, nadmiar gazów, wzdęcia. Wiele osób skarży się też na nawracający ból brzucha ze stresu, nasilający się w momencie wzmożonego napięcia nerwowego.
lekarz
Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo zawierającego treść nieprawidłową. W parze z biegunką najczęściej idą wymioty, jako objaw nieżytu żołądkowo-jelitowego.
pediatra
Dieta w refluksie żołądkowo-przełykowym ustalana jest indywidualnie, ponieważ nie u wszystkich chorych objawy refluksu nasilają się zjedzeniu tych samych produktów. Można wskazać jednak ogólne zalecenia żywieniowe, według których pacjenci powinni układać jadłospis.
dietetyk
Biegunka i wymioty u dzieci powodują utratę płynów z organizmu. Leczenie biegunki i wymiotów u dziecka polega głównie na podaży odpowiedniej ilości płynów, zapewnieniu spokoju i zmniejszeniu gorączki.
lekarz
Leki rozkurczowe (inaczej leki spazmolityczne) wykorzystuje się w medycynie od lat. Ich szerokie spektrum działania pozwala na zastosowanie tych środków w terapii wielu poważnych chorób.
Technik farmacji
