Ból brzucha u dziecka

Ból brzucha u dziecka jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów. Wymaga on szerokiej diagnostyki różnicowej, ponieważ może być wywoływany przez bardzo wiele różnych przyczyn (przykładowo mieć podłoże czynnościowe, organiczne czy psychogenne). Ból brzucha u malucha objawia się między innymi brakiem apetytu, płaczem lub agresywnością. Prawidłowa diagnoza wymaga m.in. trafnego określenia charakteru bólu.

Bólu brzucha u dzieci – objawy

Manifestacja bólu brzucha u dziecka zależy od jego wieku. Starsze dzieci zazwyczaj trafnie określają zarówno lokalizację, jak i natężenie odczuwanych dolegliwości. Problemem natomiast może być ból brzucha u niemowląt i małych dzieci. Wówczas trzeba opierać się na zachowaniu dziecka, reakcjach na bodźce, wyrazie twarzy, wydawanych dźwiękach. Pomocne w ocenie natężenia bólu jest również obserwowanie najmłodszych dzieci podczas badania – jeśli udaje się odwrócić uwagę dziecka (np. wydawanymi poleceniami, zabawkami, karmieniem), może to świadczyć o tym, że ból jest nieznacznie nasilony.

Niemowlęta i małe dzieci na ból brzucha najczęściej reagują płaczem i krzykiem. Dzieci mogą szlochać, stękać i pojękiwać. W mimice twarzy można zaobserwować ponadto marszczenie czoła i trójkątne ustawienie brwi, zaciśnięte lub półotwarte usta, mrużenie oczu. Dziecko może również prezentować bardzo oszczędną mimikę, a nawet przestać wykazywać zainteresowanie pokazywanymi przedmiotami i nie wodzić za nimi wzrokiem. Próbując zmniejszyć odczuwany ból brzucha, dziecko przyjmuje pozycję oszczędzającą, np. skuloną, uciska bolesną okolicę, zagryza wargi.

Do innych objawów ogólnych bólu brzucha u dziecka można zaliczyć także agresywność lub – przeciwnie – spadek zainteresowania otoczeniem, a także brak łaknienia. Należy podkreślić, że każda zmiana dotychczasowego zachowania dziecka może świadczyć o dolegliwościach bólowych, nie tylko ze strony brzucha, ale i innych okolic ciała.

Ból brzucha u dziecka – rodzaje

Ból brzucha u dziecka można podzielić na różne rodzaje, w zależności od:

  • przebiegu klinicznego,
  • lokalizacji,
  • mechanizmu powstawania.

Istnieje również podział na bóle brzucha:

  • czynnościowe,
  • organiczne,
  • psychogenne.

Ze względu na przebieg kliniczny bólu brzucha u dziecka wyróżniamy:

  • ostry ból brzucha – pojawia się nagle, jest silny i jego natężenie może narastać; zazwyczaj dziecko jest w stanie dokładnie określić jego lokalizację; w tym miejscu może być obecna tzw. "obrona mięśniowa", czyli zwiększone napięcie mięśni brzucha; ból może nasilać się przy zmianie pozycji czy kaszlu; ostry ból brzucha to stan naglący, wymagający natychmiastowej konsultacji lekarskiej, szczególnie jeśli towarzyszą mu inne objawy, jak np. wymioty, biegunka (przede wszystkim jeśli zawierają krew), ciężki stan ogólny dziecka;
  • przewlekły ból brzucha (nawracający ból brzucha) – zazwyczaj jest to tępy ból; dziecko nie może dokładnie określić lokalizacji, gdyż ból jest rozlany; może mieć on charakter kolkowy (stopniowo narastać i ustępować), nasilać się w spoczynku; zdarza się też, że towarzyszą mu nudności, wymioty i ogólny dyskomfort; ten rodzaj bólu brzucha u dziecka może utrzymywać się miesiącami, a nawet latami; może upośledzać codzienną aktywność dziecka, a nawet stać się przyczyną zwiększonej absencji w przedszkolu czy szkole i tym samym zaległości w nauce.

Ból brzucha u dziecka nie zawsze musi być objawem choroby toczącej się w jamie brzusznej. Ból brzucha zgłaszają często dzieci z zapaleniem płuc, zapaleniem mięśnia sercowego, migreną, półpaścem, zapaleniem kości i stawów lub zapaleniem ucha środkowego.

Organiczny ból brzucha u dziecka

Organiczny ból brzucha to rodzaj bólu brzucha u dziecka wywoływany przez zmiany w narządach wewnętrznych. Może być on skutkiem:

  • urazu,
  • zmian zapalnych,
  • zmian metabolicznych,
  • nietolerancji pokarmowej,
  • zakażenia.

Nasila się w czasie ruchu, kaszlu, kichania – dziecko z takim bólem zazwyczaj leży spokojne, unika ruchu. Organiczny ból brzucha u dziecka charakteryzuje się tym, że wykonując badania specjalistyczne można zaleźć przyczynę dolegliwości.

Przykładowe przyczyny organicznego bólu brzucha u dziecka i ich objawy:

  • ostre zapalenie wyrostka robaczkowego – ból początkowo występuje w okolicy nadbrzusza, następnie przemieszcza się w kierunku pępka, po czym dociera do prawego dołu biodrowego, gdzie się utrzymuje; mięśnie tej okolicy napinają się i występuje tzw. "obrona mięśniowa"; ból nasila się podczas zginania prawej nogi w stawie biodrowym; mogą towarzyszyć mu nudności i wymioty; temperatura wzrasta nieznacznie; ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest stanem ostrym i wymaga leczenia chirurgicznego;
  • wgłobienie jelita – jest to wsunięcie się jednego odcinka jelita w drugi, co prowadzi do niedrożności jelit; występuje u niemowląt, szczególnie między 6 a 24 miesiącem życia. Objawia się ostrym, kolkowym bólem brzucha z okresami bezbólowymi (charakterystyczny towarzyszący napadowy płacz dziecka), na pieluszce można zauważyć stolec przypominający malinową galaretkę albo świeżą krew, a u niektórych dzieci wyczuwa się guz w brzuszku; tym objawom towarzyszą wymioty, dziecko przestaje oddawać gazy i stolec; wgłobienie jelita również jest ostrym stanem i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej w celu przywrócenia drożności przewodu pokarmowego i uniknięcia perforacji (przedziurawienia) jelit;
  • choroba wrzodowa – ból o tępym i gniotącym charakterze, może być odczuwany w okolicy pępka lub nadbrzusza, a nawet promieniować do pleców; zdarza się, że dziecko nie może dokładnie określić lokalizacji bólu; ból nasila się po jedzeniu;
  • celiakia – obraz tej choroby może być bardzo zróżnicowany i objawy pochodzić z różnych układów; na występowanie celiakii może wskazywać ból brzucha u dziecka, który utrzymuje się przewlekle, towarzyszy mu wzdęcie czy bolesne skurcze, biegunki, brak przyrostu masy ciała i wzrostu;
  • alergia na pokarm – może dawać objawy ze strony wielu układów, m.in. skóry, układu oddechowego; ze strony układu pokarmowego są to najczęściej bóle brzucha z towarzyszącymi wymiotami i biegunką niedługo po zjedzeniu uczulającego pokarmu; u najmłodszych dzieci ból może mieć postać kolki, u niemowląt mogą pojawić się również pasemka świeżej krwi na prawidłowym stolcu;
  • kamica nerkowa – nagły i ostry ból w okolicy pleców, może mieć charakter kolkowy i promieniować do pachwiny; objawem dodatkowym jest obecność krwi w moczu;
  • zakażenie dróg moczowych – ostry lub tępy ból w okolicy pleców, promieniujący do pęcherza moczowego; towarzyszy mu gorączka, parcie na pęcherz, częstomocz, ból przy oddawaniu moczu.

Czynnościowy ból brzucha u dziecka

Czynnościowy ból brzucha jest najczęstszym rodzajem bólu brzucha u dziecka. Rozpoznaje się go na podstawie zgłaszanych przez dziecko dolegliwości, wykluczając jednocześnie w badaniach dodatkowych obecność zmian organicznych, które mogłyby być przyczyną bólu. Ból zaczyna się nagle, ma charakter kolkowy i przemieszcza się. Trwa zwykle około godziny lub krócej. Mogą towarzyszyć mu nudności i wymioty, dziecko może być niespokojne, ruchliwe. Natężenie bólu rośnie w spoczynku, a zmniejsza się w czasie ruchu, co odróżnia go od bólu organicznego.

Przykładowe przyczyny czynnościowego bólu brzucha u dziecka i ich objawy to:

  • kolka niemowlęca – rozpoznaje się ją u niemowlęcia do 4 miesiąca życia, które ma napady płaczu z krzykiem, którego nie można ukoić; cechy charakterystyczne kolki niemowlęcej to brak uchwytnej przyczyny, czas trwania napadów minimum 3 godziny dziennie przez co najmniej 3 dni w tygodniu i trwające 1 lub więcej tygodni; wzrastanie i rozwój dziecka są w normie;
  • dyspepsja czynnościowa – to ból brzucha u dziecka głównie w wieku szkolnym, który trwa przewlekle lub nawraca przez minimum 2 miesiące, co najmniej raz w tygodniu; lokalizuje się głównie w nadbrzuszu, nie ma związku z wypróżnieniem, jedzeniem, wygląd stolca nie zmienia się; nie ma również innych przyczyn organicznych (np. chorób zapalnych, metabolicznych, wad anatomicznych), które mogłyby być przyczyną bólu; towarzyszyć mu mogą: uczucie nudności, wczesnej sytości po posiłku, wzdęcia i odbijania;
  • zespół jelita drażliwego – jest to dyskomfort lub ból brzucha trwający przez minimum 2 miesiące, co najmniej raz w tygodniu, który zmniejsza się lub ustępuje po wypróżnieniu; jego pojawienie się dziecko wiąże ze zmianą wyglądu stolca lub częstości wypróżnień; mogą występować również wzdęcia brzucha; choroba dotyka głównie dzieci w wieku szkolnym i nastolatków.

Psychogenny ból brzucha u dziecka

Warto podkreślić, że ból brzucha u dziecka nie zawsze musi wiązać się z chorobą organiczną. Bardzo często problemy i trudności, z którymi styka się dziecko, objawiają się właśnie bólami brzucha. Nie są to bóle uświadomione, tzn. dziecko nie zdaje sobie sprawy, że jego organizm w taki właśnie sposób radzi sobie z obciążeniami psychicznymi.

Dzieci, nie mając wykształconych umiejętności radzenia sobie ze stresem emocjonalnym, często cierpią z powodu dolegliwości bólowych. Przyczynami takiego stanu mogą być zarówno problemy w szkole (trudności w nauce, w relacjach z rówieśnikami), jak i w domu (np. kłótnie między rodzicami, rozwód rodziców, śmierć kogoś bliskiego, problemy finansowe w domu).

Może się również okazać, że pojawienie się młodszego rodzeństwa budzi w dziecku strach przed utratą dotychczasowego zainteresowania ze strony rodziców, co objawia się właśnie bólem brzucha u dziecka. Jest to podświadomy sposób odzyskania uwagi mamy i taty. W takim przypadku bardzo ważna jest rola rodziców i opiekunów, ponieważ to oni mogą pomóc dziecku swoją obecnością, zainteresowaniem, rozmową. Konieczna i bardzo pomocna może okazać się w takich sytuacjach również konsultacja psychologa lub psychiatry dziecięcego.

Ból brzucha u dziecka – objawy alarmujące

Istnieje pojęcie tzw. "czerwonych flag", czyli objawów alarmujących, których obecność wskazuje na stan wymagający jak najszybszej konsultacji lekarskiej. Należą do nich:

  • ból brzucha występujący w nocy, budzący dziecko ze snu,
  • wymioty,
  • wymioty z krwią,
  • zaburzenia wypróżniania (biegunki, zaparcia),
  • krew w stolcu,
  • zaburzenia połykania,
  • gorączka,
  • utrata masy ciała lub załamanie wzrostu i masy ciała dziecka obserwowane na siatkach centylowych,
  • zaburzenia dojrzewania,
  • bolesne i obrzęknięte stawy,
  • występujące w rodzinie przewlekłe choroby przewodu pokarmowego (choroba wrzodowa, nieswoiste choroby zapalne jelit).

Obecność któregokolwiek z tych objawów, gdy ból brzucha u dziecka wystąpił nagle bądź nawraca, powinna skłonić rodziców i opiekunów do wizyty u lekarza pediatry w celu diagnostyki przyczyn tego stanu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.02.2016

Oceń:
4.5


Może cię

Wideo – Dieta matki karmiącej

W czasie karmienia piersią wzrasta zapotrzebowanie kaloryczne oraz zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Dieta kobiet karmiących ...

Wideo – Sposoby na kolkę u niemowlaka

Przyczyną kolki niemowlęcej może być: alergia, nieprawidłowe karmienie, nietolerancja laktozy, nadmiar bodźców zewnętrznych. Laktoza jest ...

Sposoby na kolkę niemowlęcą

Kolka niemowlęca to bardzo częste zjawisko, dotyczące niemowląt w wieku od około trzeciego tygodnia do ...

Wideo – Kolka u niemowlaka – przyczyny i objawy

Objawy kolki niemowlęcej to: krzyk niemowlęcia (zwłaszcza w godzinach popołudniowych czy wieczornych), duży niepokój, podkurczanie ...

Wideo – Kolka u niemowlaka

Przyczyną kolki niemowlęcej może być alergia pokarmowa na składniki mleka oraz innych produktów podawanych dziecku, ...

Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, badania, leki, krople, domowe sposoby, zapobieganie

Kolka u niemowlaka występuje najczęściej o określonej porze dnia i pojawia się cyklicznie. Objawy to: ...

Ból brzucha u dziecka – co oznacza?

Ból brzucha u dziecka ma bardzo wiele przyczyn. Ból może obejmować cały brzuch, być ostry, ...

Kolka niemowlęca a nietolerancja laktozy

Kolka niemowlęca to najczęstsza dolegliwość u noworodków i niemowląt. W czasie kolki dziecko jest bardzo ...

Kolka niemowlęca

Kolka niemowlęca dotyczy wielu niemowląt i noworodków. Nie jest chorobą. Objawy kolki pojawiają się zazwyczaj ...

Ból podbrzusza u kobiet – przyczyny ginekologiczne

Bóle podbrzusza to częsta dolegliwość na jaką skarżą się kobiety. Podczas stawiania diagnozy wymagana jest ...

Kolki u niemowląt – jak sobie radzić?

Kolka to zjawisko, które występuje u niemowląt średnio do 4-5 miesiąca życia. Typowe objawy kolki ...

Wideo – Kiedy płacz dziecka oznacza chorobę?

Dla niemowlaka płacz jest jedyną dostępną formą sygnalizowania oraz egzekwowania potrzeb. Płacz dziecka nie zawsze ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon