Ulewanie u niemowlaka

Bierne zarzucanie treści pokarmowej z żołądka do przełyku u niemowląt spowodowane jest niedojrzałością przewodu pokarmowego. Ulewanie jest częstym zjawiskiem i zazwyczaj samo ustępuje, jeśli rodzice zadbają o zmianę stylu karmienia dziecka. Jednak w niektórych przypadkach ulewanie może być objawem refluksu żołądkowo-przełykowego. Niewielka część przypadków wymaga leczenia farmakologicznego.

Ulewanie u niemowlaka – przyczyny

U większości zdrowych maluchów (aż u około 50–85%) w pierwszych tygodniach życia pojawia się niewielkiego stopnia refluks, czyli cofanie się pokarmu. Jego objawy najczęściej ustępują samoistnie między 6 a 24 miesiącem życia. Przyczyną ulewania u niemowlaka jest przejściowe obniżenie napięcia dolnego zwieracza przełyku bez towarzyszącego połykania – maluch nie ma jeszcze wyrobionego szybkiego odruchu połykania w odpowiedzi na cofający się do gardła pokarm. Do czynników, które również sprzyjają ulewaniu u niemowlaka należą:

  • krótki przełyk,
  • mała pojemność żołądka,
  • częste karmienie dużą ilością pokarmu,
  • układanie dziecka na wznak zaraz po karmieniu.

Ulewanie u niemowlaka – niepokojące objawy

Jeżeli rodzice zaobserwują ulewanie u niemowlaka, warto z większą czujnością obserwować zachowanie i rozwój dziecka.

  1. Ważne jest, czy niemowlę przybiera na wadze. Niepokojącym objawem jest brak przyrostu i spadek masy ciała, ponieważ jest to zagrożenie dla zdrowego rozwoju dziecka.
  2. Istotne jest, czy maluch odmawia jedzenia i czy ma trudności z połykaniem. Jeśli tak, może to świadczyć o początkach choroby refluksowo-przełykowej lub innych zmianach zapalnych w przełyku, spowodowanych zarzucaniem kwaśnej treści pokarmowej.
  3. Mogą pojawić się nawracające wymioty, które również sugerują chorobę refluksową.
  4. Warto zwrócić uwagę na zachowanie dziecka. Nasilenie objawów ulewania u niemowlaka będzie się manifestowało brakiem samodzielnego zasypiania. Pilniejszą uwagę rodziców powinna zwrócić także drażliwość i niewyjaśniony, przedłużający się płacz u dziecka.
  5. Nadmierny refluks może również być przyczyną świszczącego oddechu, kaszlu lub napadów bezdechu, pojawiających się zwłaszcza przy zmianie pozycji po karmieniu.
  6. Niepokojące jest pojawienie się w wymiocinach niemowlęcia żółci lub krwi. W każdym takim przypadku niezbędna jest konsultacja lekarska, gdyż mogą to być objawy niedrożności lub perforacji jelita cienkiego.

Rozpoznanie refluksu żołądkowo-przełykowego

W przypadku gdy niemowlę rozwija się prawidłowo, pediatra może rozpoznać refluks na podstawie samego badania dziecka i jego objawów. W bardziej wątpliwych przypadkach można ocenić pasaż treści pokarmowej w górnym odcinku przewodu pokarmowego za pomocą badania radiologicznego z kontrastem, co pozwoli wykluczyć wadę anatomiczną u malucha. Za najbardziej wiarygodną metodę rozpoznawania zarzucania uznaje się 24-godzinne monitorowanie pH w przełyku wraz z pomiarem impedancji.

Ulewanie i refluks – zapobieganie i leczenie

Warto pamiętać, że ulewanie u niemowlaka ustępuje samo u około 85% maluchów już do ukończenia 12 miesiąca życia. Dzieje się tak w związku z przyjmowaniem pozycji wyprostowanej i zmianą pokarmu na bardziej stały.

Do tego czasu można sięgnąć po kilka sprawdzonych metod, aby ulżyć dziecku:

  • zmiana sposobu żywienia;
  • karmienie mniejszymi porcjami w krótszych odstępach czasu;
  • zwiększanie gęstości pokarmu – można stosować płatki ryżowe (2–3 łyżki stołowe na 30 ml mieszanki lub mleka); dostępne są również specjalne środki zagęszczające mieszanki mleczne (tzw. mieszanki AR) – zmniejszają one jedynie objętość traconego przez niemowlę pokarmu, więc zalecane są jedynie u dzieci z refluksem oraz towarzyszącym niedoborem masy ciała;
  • karmienie piersią – zaleca się, by matka jak najdłużej karmiła swoją pociechę tym sposobem, ponieważ zauważono, że ogranicza to ulewanie u niemowlaka,
  • zmiana pozycji niemowlęcia:
    • układanie w pozycji pionowej – zaraz po karmieniu dziecko nie powinno być kładzione na płasko;
    • układanie w na brzuchu taka pozycja zdecydowanie zmniejsza nasilenie refluksu w porównaniu z pozycją na plecach; należy pamiętać, że u niemowląt poniżej 12 miesiąca życia układanie na brzuszku może zwiększyć ryzyko wystąpienia zespołu nagłego zgonu; dlatego w przypadku maluchów, które nie skończyły jeszcze 1 roku zalecane jest noszenie dziecka w pozycji pionowej. Natomiast wszystkie niemowlęta powyżej 12 miesiąca życia można układać na brzuchu lub w pozycji na lewym boku, z jednocześnie uniesionym wezgłowiem łóżeczka pod kątem około 30 stopni;
  • leczenie farmakologiczne – stosowane jest pod nadzorem pediatry, po rozpoznanie refluksu żołądkowo-przełykowego:
    • bardzo skutecznymi lekami jest grupa antagonistów receptora histaminowego H2 (np. ranitydyna) – powodują one ustępowanie objawów zarzucania oraz gojenie błony śluzowej przełyku;
    • równie dobre są inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol) – łagodzą objawy refluksu i dodatkowo leczą zapalenie przełyku;
  • leczenie operacyjne – zalecane jest wyłącznie u niemowląt z bardzo ciężko przebiegającym zarzucaniem żołądkowo-przełykowym, które nie reagują na leki, a dodatkowo występują u nich powikłania niebezpieczne dla życia lub zaburzenie rozwoju.

Powikłania refluksu żołądkowo-przełykowego

Najpoważniejszą zmianą, do której może prowadzić długo utrzymujące się ulewanie u niemowlaka jest zwężenie przełyku. Powstaje ono na bazie blizny w błonie śluzowej spowodowanej zmianami zapalnymi w przełyku, który przy każdym zarzucaniu oblewany jest kwaśną treścią. Objawami powstałego zwężenia może być trudność lub wyraźny ból i grymas przy przełykaniu u niemowlęcia, co często prowadzi do niechęci do jedzenia oraz spadku masy ciała.

Jako powikłania długo utrzymującego się u malucha refluksu pojawić się mogą także:

  • zapalenie krtani (objawiające się najczęściej szczekającym kaszlem dziecka),
  • nawracające zapalenia płuc,
  • niedobór białka,
  • anemia.
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.10.2016

Oceń:
4.7


Może cię

Zaburzenia trawienia

Zaburzenia trawienia są jedną z najbardziej dokuczliwych, a zarazem najczęstszych dolegliwości występujących w podobnym stopniu ...

Gastroskopia (panendoskopia)

Panendoskopia jest prawidłową nazwą dla badania endoskopowego obejmującego cały górny odcinek przewodu pokarmowego, czyli przełyk, ...

Refluks żołądkowo-przełykowy

Refluks żołądkowo-przełykowy jest to silne, czasami bardzo silne i uporczywe cofanie się treści kwaśnej z ...

Zgaga

Zgaga (łac. pyrosis) jest to nieprzyjemne, uciążliwe uczucie, opisywane najczęściej jako piekący, palący ból w ...

Przełyk Barretta

Przełyk Barretta (ang. Barrett's esophagus) jest metaplazją jelitową. Oznacza to, że komórki, które normalnie pokrywają ...

Refluks żołądkowo-przełykowy – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Podstawowym objawem refluksu jest nieprzyjemne pieczenie w przełyku (czyli zgaga) pojawiające się po jedzeniu, najczęściej ...

Dieta przy refluksie

Skład jakościowy diety pacjentów z refluksem żołądkowo-przełykowym, powinien odpowiadać diecie lekkostrawnej. Zalecane są częste, lecz ...

Odbijanie

Odbijanie to wydostawanie się nadmiaru powietrza (nagromadzonego m.in. w trakcie jedzenia czy picia) z żołądka ...

pH-metria przełyku

PH-metria przełyku to badanie diagnostyczne w chorobie refluksu żołądkowo-przełykowego. Badanie to służy także do monitorowania ...

RTG przełyku i RTG żołądka – rentgen przewodu pokarmowego

Badanie radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego obejmuje obrazowanie przełyku, żołądka oraz dwunastnicy. Jest to ważne ...

Dieta na nadkwasotę – co jeść, a czego unikać?

Dieta na nadkwasotę kierowana jest do pacjentów cierpiących na choroby układu pokarmowego takie jak wrzody ...

Refluks żołądkowo-przełykowy u dzieci

Refluks żołądkowo-przełykowy polega na cofaniu się treści żołądkowej z żołądka do przełyku. Może współwystępować z ...

Komentarze (0)