Czym jest olej arachidowy?
Olej arachidowy to tłuszcz roślinny pozyskiwany z orzechów ziemnych, znanych też jako orzacha podziemna. Jako ciekawostkę warto wspomnieć, że orzeszki te z botanicznego punktu widzenia są strączkami, a nie orzechami.
Olej arachidowy to jeden z podstawowych składników kuchni azjatyckiej. Świetnie sprawdza się w sałatkach, dressingach, marynatach, sosach oraz daniach z woka, którym nadaje delikatną, lekko orzechową nutę. Najlepiej dodawać go do potraw na zimno lub pod koniec ich przygotowywania, aby zachować jego cenne właściwości i charakterystyczny aromat.
W sklepach można natrafić na kilka jego rodzajów:
Olej arachidowy tłoczony na zimno (nierafinowany) – powstaje poprzez mechaniczne wyciskanie rozdrobnionych orzeszków ziemnych, bez użycia wysokiej temperatury i rozpuszczalników chemicznych. Dzięki temu zachowuje cenne związki bioaktywne, m.in. witaminę E, fitosterole i skwalen. Wyróżnia się złocistożółtą barwą oraz intensywnym, wyraźnie orzechowym smakiem i aromatem.
Olej arachidowy rafinowany – olej ten jest oczyszczany, co nadaje mu jasną barwę, neutralny smak i zapach oraz zwiększa jego trwałość i punkt dymienia. Dzięki temu sprawdza się do smażenia, zwłaszcza w wysokich temperaturach. Choć rafinacja zmniejsza zawartość części związków bioaktywnych, olej nadal pozostaje dobrym źródłem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych.
Olej arachidowy prażony – powstaje z orzeszków ziemnych poddanych prażeniu przed tłoczeniem. Dzięki temu zyskuje intensywny, głęboko orzechowy aromat i smak.
Przeczytaj również:
Olej z wiesiołka – działanie, zastosowanie, właściwości, dawkowanie
Jakie wartości odżywcze ma olej arachidowy?
Olej z orzechów arachidowych to produkt wysokotłuszczowy, dlatego najlepiej dodawać go do potraw w umiarkowanych ilościach. Nie ma jednak potrzeby, aby całkowicie z niego rezygnować, ponieważ w jego składzie znajdują się: witamina E, kwas kumarowy, skwalen i fitosterole – związki o silnych właściwościach antyoksydacyjnych. Oprócz tego znany jest z obecności zróżnicowanych kwasów tłuszczowych. Są to:
jednonienasycone kwasy tłuszczowe (głównie kwas oleinowy) – mogą zwiększać stężenie cholesterolu HDL oraz obniżać poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów, co jest korzystne dla układu sercowo-naczyniowego;
wielonienasycone kwasy tłuszczowe (głównie kwas linolowy) – biorą udział w budowie błon komórkowych;
nasycone kwasy tłuszczowe (głównie kwas palmitynowy) – ich spożycie powinno być ograniczane, jednak w tym oleju stanowią jedynie około 15–20% wszystkich kwasów tłuszczowych, co oznacza, że ich zawartość jest umiarkowana.
Czy olej arachidowy jest zdrowy?
Tak, ale o jego prozdrowotnych właściwościach decyduje rodzaj oraz ilość spożywanego oleju. Przyjmowany w umiarkowanych ilościach 1–2 łyżeczek dziennie w formie nierafinowanej może wspierać funkcjonowanie układu nerwowego oraz sercowo-naczyniowego. Za sprawą obecnej witaminy E oraz polifenoli pomaga zwalczać wolne rodniki i redukować stres oksydacyjny.
Jakie właściwości zdrowotne ma olej arachidowy?
Olej z orzechów arachidowych ze względu na obecność wielu związków bioaktywnych ma korzystny wpływ na organizm. Najwięcej prozdrowotnych właściwości wykazuje olej arachidowy nierafinowany, który:
neutralizuje wolne rodniki;
wspiera pracę układu nerwowego;
opóźnia opróżnianie żołądka, co zwiększa sytość na dłużej;
wpływa na obniżenie poziomu glukozy we krwi i poprawę wrażliwości tkanek na insulinę;
pomaga regulować poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów oraz zwiększać poziom cholesterolu HDL;
stosowany zewnętrznie może łagodzić objawy egzemy, suchości, drobnych podrażnień, a także poprawiać kondycję włosów i skóry głowy.
Przeczytaj również:
Olej z ostropestu – właściwości, dawkowanie, jak działa i w czym może pomóc?
Olej arachidowy – najczęściej zadawane pytania
Do czego wykorzystuje się olej arachidowy?
Olej arachidowy ma wiele zastosowań. Do pieczenia, duszenia, gotowania i smażenia potraw najlepiej sprawdzi się olej rafinowany, który pod wpływem obróbki termicznej zachowuje stabilność. Olej tłoczony na zimno stanowi idealny dodatek aromatyczny do sałatek, skropienia warzyw, marynat, past, sosów czy dressingów.
Jak wybrać dobry olej arachidowy?
Pierwszym kryterium przy wyborze wysokiej jakości oleju arachidowego jest jego skład. Najlepiej wybierać produkt zawierający wyłącznie 100% oleju arachidowego, bez dodatku innych olejów. W przypadku oleju nierafinowanego warto zwrócić uwagę, czy jest sprzedawany w butelce z ciemnego szkła, która chroni go przed światłem i spowalnia proces utleniania. Istotne jest również pochodzenie produktu – warto wybierać oleje od sprawdzonych, certyfikowanych producentów, gwarantujących wysoką jakość surowca.
Czy olej arachidowy nadaje się do frytek?
Tak, olej arachidowy może być stosowany do smażenia frytek, jednak w tym przypadku należy wybierać wyłącznie jego rafinowaną wersję. Ma on wysoką temperaturę dymienia (około 230°C), dzięki czemu jest odporny na działanie wysokiej temperatury i nie ulega tak łatwo rozkładowi podczas smażenia. Ponadto jego neutralny smak nie dominuje nad smakiem potraw.
Czy można stosować go na diecie?
Tak, olej ten może być elementem diety odchudzającej, jednak tak jak każdy inny tłuszcz, powinien być spożywany w rozsądnych ilościach. Jedna łyżka oleju z orzeszków ziemnych to ok. 90 kcal, więc przy braku kontroli porcji bardzo łatwo podnieść dzienny bilans energetyczny o dodatkowe 100–200 kcal.
Czy olej arachidowy jest odpowiedni dla dzieci?
Tak, jednak należy zachować ostrożność. Dzieci z alergią na orzeszki arachidowe nie powinny spożywać tego oleju, ponieważ może on wywołać reakcję alergiczną. U dzieci bez stwierdzonej alergii olej arachidowy może stanowić element zróżnicowanej diety, pod warunkiem że jest spożywany w umiarkowanych ilościach. W przypadku niemowląt i małych dzieci oraz w razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących diety warto skonsultować się z pediatrą.
Czy olej arachidowy uczula?
U osób zdrowych olej arachidowy zazwyczaj nie wywołuje reakcji alergicznych. Natomiast u osób uczulonych na orzeszki ziemne może stanowić zagrożenie, szczególnie w formie nierafinowanej.
Przeczytaj również:
Olej z orzechów włoskich – właściwości, zastosowanie, gdzie kupić?
Czy olej arachidowy można podgrzewać wielokrotnie?
Rafinowany olej arachidowy można technicznie używać więcej niż raz, ale ze zdrowotnego punktu widzenia nie powinno się tego robić. Wielokrotne podgrzewanie prowadzi do powstawania szkodliwych produktów utleniania lipidów. Olej nierafinowany natomiast w ogóle nie powinien być podgrzewany do wysokich temperatur, ponieważ jest znacznie mniej stabilny termicznie, szybciej się utlenia i traci większą część swoich związków bioaktywnych.
Czym zastąpić olej arachidowy?
Ponieważ olej arachidowy ma charakterystyczny orzechowy smak, bardzo trudno go zastąpić w kuchni innymi olejami. Dobrą alternatywą może tu być olej sezamowy albo olej z orzechów laskowych. Oba z nich najlepiej stosować do dań zimnych lub lekko ciepłych, ponieważ pod wpływem wysokiej temperatury tracą swoje właściwości.
