Jackfruit (chlebowiec, owoc chlebowca) – co to jest, właściwości, gdzie kupić, przepisy

Co to jest jackfruit?

Chlebowiec różnolistny (łac. Artocarpus heterophyllus), to drzewo owocowe z rodziny morwowatych, które rośnie w strefach tropikalnych Azji, Afryki i Ameryki Południowej. Gatunek produkuje największe na świecie owoce rosnące na drzewach, które mogą ważyć nawet do 50 kg! Pod ich szorstką, zieloną skórą ukrywa się włóknisty, żółty miąższ, który można konsumować na surowo, ale i gotować.

W krajach takich jak Indie, Tajlandia, Malezja, Indonezja czy Brazylia, chlebowiec różnolistny jest hodowany nie tylko ze względu na owoce, ale i nasiona (jadalne) oraz drewno. W Indiach jackfruit jest często spożywany przez najuboższe warstwy społeczne.

Jak smakuje jackfruit?

Smak jackfruita jest unikalny i trudny do porównania z innymi owocami. Dojrzały owoc jest słodki, często opisywany jako kombinacja smaków banana, ananasa, mango i melona. Posiada miękką i nieco włóknistą strukturę, przypominającą konsystencję ananasa.

Po ugotowaniu młody jackfruit ma smak neutralny i łatwo chłonie smaki innych składników, co czyni go idealnym do połączeń z intensywnymi sosami oraz przyprawami. Zastosowanie w kulinariach znalazł także suszony jackfruit, który często wykorzystywany jest jako zdrowa przekąska, podobnie jak np. suszone owoce czy orzechy.

Czy jackfruit może zastąpić mięso?

Młody jackfruit jest wykorzystywany jako roślinny zamiennik mięsa, ponieważ po rozdrobnieniu jego włóknista struktura przypomina szarpaną wieprzowinę lub mięso drobiowe. Dobrze chłonie smak marynat, sosów i przypraw, dlatego sprawdza się w burgerach, tacos, curry, gulaszach oraz kanapkach.

Pod względem wartości odżywczej jackfruit nie jest jednak odpowiednikiem mięsa. Zawiera niewiele białka – około 1,5–2 g w 100 g świeżego miąższu. W wegańskim posiłku warto więc połączyć go z fasolą, ciecierzycą, soczewicą, tofu albo tempehem. Dzięki temu danie będzie bardziej sycące i dostarczy więcej białka.

Jak jeść jackfruita?

Sposób jedzenia jackfruita zależy przede wszystkim od stopnia jego dojrzałości. Dojrzały owoc jest słodki i można spożywać go na surowo albo dodawać do koktajli, owsianek, deserów oraz sałatek owocowych.

Młody, niedojrzały jackfruit najczęściej sprzedawany jest w puszkach lub słoikach, w wodzie albo solance. Przed przygotowaniem należy go odsączyć, przepłukać i rozdrobnić widelcem. Następnie można go smażyć, dusić albo piec z dodatkiem przypraw i sosu.

Do dań wytrawnych najlepiej wybierać młody jackfruit w wodzie lub solance. Dojrzały owoc w słodkim syropie nadaje się przede wszystkim do deserów.

Jackfruit – właściwości

Świeży jackfruit dostarcza około 90–100 kcal w 100 g, dlatego nie należy do najbardziej kalorycznych owoców. Dokładna wartość energetyczna zależy od stopnia dojrzałości oraz sposobu przetworzenia produktu. Jackfruit w słodkim syropie może zawierać więcej cukru niż świeży owoc, natomiast produkt w solance może dostarczać dużo soli. Jackfruit jest również źródłem różnych składników odżywczych.

• Białko – jackfruit zawiera umiarkowane ilości białka (w 100 g owocu jackfruit jest go ok. 1,5-3 g).
• Błonnik – jest dobrym źródłem błonnika, który pomaga w trawieniu i może przyczynić się do utrzymania zdrowej wagi.
• Witaminy – świeże owoce jackfruita są bogate w witaminy, w szczególności witaminę C, która jest silnym antyoksydantem. Zawiera również witaminy z grupy B, w tym niacynę, ryboflawinę, B6, kwas foliowy oraz witaminę A.
• Minerały – jackfruit dostarcza wielu ważnych minerałów, takich jak potas, żelazo, magnez, miedź i mangan.
• Antyoksydanty – owoce drzewa bochenkowego zawierają antyoksydanty, takie jak: karotenoidy, lignany, flawonoidy, które pomagają chronić organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników.

Biorąc pod uwagę powyższe, nietrudno się domyślić, że właściwości prozdrowotnych jackfruit również posiada całkiem sporo. Dzięki wysokiej zawartości błonnika pokarmowego wspiera pracę układu pokarmowego i reguluje rytm wypróżnień. Obecność potasu, witaminy B6, kwasu foliowego oraz antyoksydantów sprzyja utrzymywaniu w zdrowiu układu sercowo-naczyniowego (m.in. regulacja ciśnienia tętniczego krwi, zapobieganie miażdżycy). Co więcej, w niektórych regionach świata jackfruit wykorzystywany jest jako naturalny środek wspierający w walce z cukrzycą oraz anemią, a także wzmacniający odporność organizmu.

Jackfruit – przeciwwskazania

U większości osób jackfruit spożywany w typowych ilościach jest dobrze tolerowany. Nie powinny go jeść osoby uczulone na ten owoc. Ostrożność jest wskazana również w przypadku alergii na lateks lub pyłek brzozy, ponieważ mogą występować reakcje krzyżowe.

Ze względu na zawartość potasu osoby z chorobami nerek oraz przyjmujące leki wpływające na stężenie tego pierwiastka powinny skonsultować z lekarzem spożywanie dużych ilości jackfruita. Osoby kontrolujące stężenie glukozy powinny natomiast uwzględnić zawarte w dojrzałym owocu węglowodany i wybierać produkty bez słodkiej zalewy.

Zjedzenie dużej porcji, zwłaszcza przez osobę nieprzyzwyczajoną do produktów zawierających błonnik, może spowodować wzdęcia, uczucie pełności lub dyskomfort trawienny.

Jackfruit – gdzie kupić?

W Polsce świeży jackfruit jest trudno dostępny. Można go czasami znaleźć w sklepach z żywnością azjatycką oraz w dobrze zaopatrzonych supermarketach. Znacznie częściej sprzedawany jest w puszkach, słoikach lub opakowaniach próżniowych. Dostępne są również suszone kawałki owocu, chipsy oraz gotowe dania z jackfruitem.

Jakiego jackfruita wybrać?

Rodzaj produktu należy dopasować do planowanej potrawy:

• młody jackfruit w wodzie lub solance nadaje się do curry, tacos, burgerów, gulaszów i dań w stylu „szarpanego mięsa”;
• dojrzały jackfruit w syropie można wykorzystać do deserów, koktajli, naleśników i sałatek owocowych;
• suszony jackfruit sprawdzi się jako przekąska albo dodatek do musli;
• gotowy jackfruit w sosie pozwala szybko przygotować posiłek, ale może zawierać dużo soli, cukru lub tłuszczu.

Przed zakupem warto przeczytać skład i tabelę wartości odżywczej. Puszka nie powinna być wybrzuszona, zardzewiała ani uszkodzona. Jackfruita z solanki można po odsączeniu przepłukać pod bieżącą wodą, aby usunąć część soli.

Jak przechowywać jackfruita?

Nieotwarte opakowanie należy przechowywać zgodnie z zaleceniami producenta. Po otwarciu jackfruita trzeba przełożyć z puszki do zamykanego pojemnika, wstawić do lodówki i wykorzystać w terminie podanym na etykiecie, zazwyczaj w ciągu kilku dni.

Pokrojony świeży miąższ również należy przechowywać w lodówce. Jackfruita można zamrozić, chociaż po rozmrożeniu może mieć bardziej miękką konsystencję.

Jackfruit – przepisy

Jak zatem można wykorzystać owoce jackfruita w kuchni? W jaki sposób jeść jackfruita w daniach wytrawnych, a w jaki w słodkich? Sposobów na jego wykorzystanie w celach kulinarnych jest bardzo dużo. Poniżej prezentujemy trzy propozycje: szarpany jackfruit w stylu BBQ, jackfruit curry oraz deser z jackfruita i ryżu.

„Szarpany” jackfruit w stylu BBQ

Składniki:

• 2 puszki młodego jackfruita w zalewie;
• 1 cebula;
• 2 ząbki czosnku;
• 1 szklanka sosu BBQ;
• 1 łyżeczka papryki wędzonej;
• 1 łyżeczka chili w proszku;
• 2 łyżki oleju roślinnego;
• sól i pieprz do smaku.

Przygotowanie:

1. Odsącz jackfruita i rozdrób go na mniejsze kawałki.
2. Na patelni rozgrzej olej, dodaj posiekaną cebulę i czosnek, smaż do zeszklenia.
3. Dodaj jackfruita, paprykę wędzoną, chili, sól i pieprz. Smaż przez około 10 minut, aż jackfruit zacznie się rozpadać.
4. Dodaj sos BBQ, zmniejsz ogień i gotuj przez kolejne 10-15 minut, aż sos zgęstnieje.
5. Podawaj na ciepłych bułkach z ulubionymi dodatkami.

Jackfruit Curry

Składniki:

• 2 puszki młodego jackfruita w zalewie;
• 1 duża cebula;
• 2 ząbki czosnku;
• 1 kawałek świeżego imbiru (ok. 2 cm);
• 1 puszka mleka kokosowego;
• 2 łyżki curry w proszku;
• 1 łyżeczka kurkumy;
• 1 łyżeczka garam masala;
• 2 łyżki oleju roślinnego;
• sól do smaku.

Przygotowanie:

1. Odsącz jackfruita i rozdrób go na mniejsze kawałki.
2. Na patelni rozgrzej olej, dodaj posiekaną cebulę, czosnek i starty imbir. Smaż do zeszklenia.
3. Dodaj curry, kurkumę, garam masala i sól. Smaż przez około 1 minutę.
4. Dodaj jackfruita i mleko kokosowe. Gotuj na małym ogniu przez około 20 minut, aż sos zgęstnieje.
5. Podawaj z ryżem basmati i świeżą kolendrą.

Deser z jackfruita i ryżu

Składniki:

• 1 puszka młodego jackfruita w zalewie;
• 1 szklanka ryżu kleistego (np. ryż do sushi);
• 1 puszka mleka kokosowego;
• 3 łyżki cukru;
• 1 łyżeczka ekstraktu z wanilii;
• szczypta soli;
• świeża mięta do dekoracji.

Przygotowanie:

1. Odsącz jackfruita i pokrój na mniejsze kawałki.
2. Ryż umyj kilkakrotnie w zimnej wodzie, aż woda będzie klarowna. Następnie zalej ryż 1,5 szklanki wody i gotuj na małym ogniu pod przykryciem przez około 15 minut, aż woda całkowicie się wchłonie.
3. W małym garnku podgrzewaj mleko kokosowe z cukrem, wanilią i szczyptą soli. Gotuj na małym ogniu, aż cukier się rozpuści.
4. Do gotowego ryżu dodaj 3/4 mleka kokosowego i wymieszaj. Pozostałe mleko zostaw na sos.
5. Na talerzach ułóż porcje ryżu, na wierzch nałóż kawałki jackfruita. Polej deser resztą mleka kokosowego.
6. Deser podawaj na ciepło lub na zimno, udekorowany świeżą miętą.

współpraca: redakcja Wylecz.to