Migrena brzuszna – czym jest i kogo dotyczy?
Migrena brzuszna charakteryzuje się nawracającymi napadami silnego bólu brzucha, którym nie towarzyszy migrenowy ból głowy. Dotyka głównie dzieci (częściej dziewczynek) w wieku 3-10 lat, ze szczytem zachorowań około 7.–10. roku życia. U około 70% dzieci ustępuje w okresie dojrzewania, ustępując miejsca klasycznej migrenie. U niektórych osób choroba może utrzymywać się lub pojawiać się po raz pierwszy w dorosłości.
Objawy migreny brzusznej – jak ją rozpoznać?
Migrena brzuszna charakteryzuje się napadowym tępym bólem brzucha o umiarkowanym lub dużym natężeniu. Ból lokalizuje się najczęściej w okolicy pępka lub w środku brzucha, w linii środkowej ciała. U części dzieci ból jest rozlany i trudny do precyzyjnego umiejscowienia. Napady silnego bólu brzucha często zmuszają pacjenta do przerwania wykonywanych czynności.
Objawy towarzyszące (nudności, wymioty, brak apetytu)
Bólowi towarzyszą charakterystyczne objawy autonomiczne. U większości dzieci pojawia się bladość skóry, utrata apetytu, nudności lub wymioty. Część dzieci zgłasza też nadwrażliwość na światło, zawroty głowy lub zaczerwienienie twarzy.
Czas trwania napadów
Napady migreny brzusznej trwają od 2 do 72 godzin (średnio około 17 godzin). Pojawiają się nagle, uniemożliwiając normalne funkcjonowanie, i równie niespodziewanie ustępują.
Okresy bezobjawowe między epizodami
Między napadami dziecko czuje się dobrze i funkcjonuje całkowicie prawidłowo. Pełna remisja objawów to jedno z kluczowych kryteriów diagnostycznych i odróżnia migrenę brzuszną od przewlekłych chorób przewodu pokarmowego.
Przeczytaj również:
Ból brzucha u dziecka ze stresu – jak rozpoznać?
Przyczyny i mechanizmy powstawania migreny brzusznej
Przyczyny migreny brzusznej nie są w pełni poznane. Choroba ma silne podłoże genetyczne. Większość dzieci z migreną brzuszną miała rodzica z migrenowymi bólami głowy. Rolę odgrywają zaburzenia osi mózg-jelita oraz nieprawidłowa regulacja neurotransmiterów (m.in. serotoniny, CGRP – peptydu związanego z genem kalcytoniny). Wśród czynników wyzwalających wymienia się: stres, zbyt krótki sen, niektóre pokarmy (np. czekolada, sery pleśniowe, kakao, żywność wysokoprzetworzoną) oraz chorobę lokomocyjną.
Diagnostyka migreny brzusznej – jak wygląda rozpoznanie?
Aby postawić rozpoznanie, konieczne jest stwierdzenie co najmniej 5 epizodów spełniających kryteria czasowe oraz obecność co najmniej 2 z 4 objawów: utrata apetytu, nudności, wymioty, bladość skóry. Diagnoza migreny brzusznej jest diagnozą z wykluczenia, co oznacza, że konieczne jest upewnienie się, że pacjent nie ma innych chorób, np. zapalenia wyrostka robaczkowego, choroby Leśniowskiego-Crohna, refluksu i schorzeń układu moczowego. Wykonuje się badania laboratoryjne i badania obrazowe (USG jamy brzusznej). Migrena brzuszna często jednak pozostaje niezdiagnozowana, a pacjenci są poddawani wielu procedurom, które nie wykazują nieprawidłowości.
Leczenie migreny brzusznej – dostępne metody terapeutyczne
Farmakoterapia obejmuje leczenie doraźne i profilaktyczne. Wśród leków przeciwbólowych stosuje się paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne; pomocne bywają także leki przeciwwymiotne. W leczeniu profilaktycznym proponuje się: propranolol, pizotyfen, cyproheptadynę, flunaryzynę, topiramat oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina). Niestety większość rekomendacji nie jest poparta mocnymi dowodami z badań klinicznych.
Postępowanie w trakcie napadu
W trakcie napadu najważniejszy jest zachowanie spokoju, odpoczynek w cichym pomieszczeniu, ograniczenie bodźców i odpowiednie nawodnienie (zwłaszcza po wymiotach). Lek przeciwbólowy podaje się jak najwcześniej, celem jak najwcześniejszego przerwania napadu.
Przeczytaj również:
Ból brzucha u ucznia – stres czy choroba?
Znaczenie diety i stylu życia
W przypadku migreny brzusznej duże znaczenie przypisuje się obserwacji jadłospisu. Należy przeanalizować, czy pewne pokarmy (np. czekolada, owoce cytrusowe, sery dojrzewające, potrawy z glutaminianem sodu) nie prowokują napadów. Wyeliminowanie ich z diety to najprostsza metoda zapobiegania kolejnym napadom. Pomocne bywa prowadzenie dzienniczka napadów.
Terapie wspomagające
U dzieci z dużym napięciem emocjonalnym zaleca się opiekę psychologiczną, terapię poznawczo-behawioralną i naukę technik relaksacyjnych. Kluczowa jest rozmowa z dzieckiem i zapewnienie mu narzędzi do redukowania lęku przed kolejnymi napadami. Skuteczne są również regularna aktywność fizyczna oraz zachowanie stałego rytmu dnia.
Kiedy migrena brzuszna wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?
Pilnej oceny lekarskiej wymagają: ból o nietypowym charakterze, gorączka, krew w stolcu lub wymiotach, intensywne odwodnienie, znaczna utrata masy ciała, ból budzący w nocy czy deskowato-twarde powłoki brzuszne. Każdy nawracający silny ból brzucha u dziecka wymaga konsultacji, a rozpoznanie migreny brzusznej można postawić wyłącznie po wykluczeniu innych przyczyn.
