Czy śliwki węgierki są zdrowsze niż zwykłe śliwki?
Śliwka węgierka pochodzi od europejskich odmian śliw domowych (Prunus domestica L.), uprawianych niegdyś na obszarach dzisiejszych Niemiec, Węgier i Francji. Jej nazwa, nawiązująca do Węgier, nie jest przypadkowa. To właśnie w tym kraju śliwka ta cieszyła się dużą popularnością i była intensywnie uprawiana już od średniowiecza. Uważa się również, że to właśnie z Węgier trafiła do naszego kraju.
Śliwki węgierki wyróżniają się podłużnym, owalnym kształtem oraz ciemnofioletową skórką, pokrytą naturalnym nalotem. W środku owocu znajduje się płaska, niejadalna pestka.
Jest to późno dojrzewająca odmiana śliwy. Świeże śliwki węgierki są dostępne w sezonie letnio-jesiennym, głównie w sierpniu i wrześniu.
W Polsce występuje kilka odmian śliwek węgierek. Są to np.: węgierka zwykła, węgierka dąbrowicka, węgierka włoska, węgierka wczesna oraz węgierka Valjevka. Niezależnie od odmiany śliwki te uchodzą za jedne z najzdrowszych spośród pozostałych gatunków. Są bogate w błonnik, witaminę C, witaminę A oraz naturalne przeciwutleniacze. Zawierają też spore ilości polifenoli, które mają właściwości przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i wspierające pracę układu krążenia. Co więcej, chronią one przed toksycznością leków, a także mogą łagodzić negatywne skutki promieniowania UV.
Przeczytaj również:
Śliwki umeboshi – dlaczego są tak zdrowe? Jak je wykorzystać w kuchni?
Co zyskasz, jedząc śliwki węgierki?
Śliwka węgierka jest szczególnie ceniona w Polsce za swoje właściwości zdrowotne oraz wyjątkowy smak i aromat.
Regularne uwzględnianie ich w diecie niesie za sobą sporo korzyści:
Śliwki węgierki to bardzo dobre źródło błonnika pokarmowego. Działa on oczyszczająco na jelita i wspomaga trawienie. Z tego względu często stosuje się je przy zaparciach.
Owoce te polecane są osobom, które chcą zredukować masę ciała. Świeże śliwki są niskokaloryczne i sycące.
Owoce te są bogate w potas – pierwiastek, który pomaga regulować ciśnienie tętnicze krwi.
Śliwki węgierki są znane ze sporych ilości antocyjanów – naturalnych barwników, które wspierają prawidłową pracę wątroby i mają potencjalne właściwości przeciwnowotworowe.
To także dobre źródło witaminy K, która wspomaga utrzymanie zdrowych kości i może wpływać na zmniejszenie ryzyka wystąpienia osteoporozy.
Jako jedne z nielicznych owoców dostarczają boru – pierwiastka, który podobnie jak witamina K stanowi element profilaktyki osteoporozy, a także zwiększa dostępność wapnia w kościach.
Badania naukowe pokazują, że śliwki węgierki mogą wspierać zdrowie układu sercowo-naczyniowego, ponieważ mają wpływ na obniżenie poziomu cholesterolu LDL.
Śliwki dostarczają także witaminy C wpierającej układ odpornościowy i produkcję kolagenu w organizmie.
Obecny w nich magnez bierze udział w setkach reakcji enzymatycznych, a także wpływa pozytywnie na układ nerwowy – może redukować stres i napięcie mięśniowe.
Jak przechowywać śliwki węgierki, żeby zachować wszystkie wartości odżywcze?
Lekko twarde i jeszcze nie w pełni dojrzałe owoce można trzymać w temperaturze pokojowej, natomiast dojrzałe śliwki warto przechowywać w lodówce w przewiewnym pojemniku lub papierowej torbie i bez wcześniejszego mycia, aby nie przyspieszać ich psucia. Ważne jest także, by wybierać owoce nieuszkodzone – naruszony miąższ szybciej traci świeżość i wartości odżywcze.
Przeczytaj również:
Owoc mnicha – hit wśród słodzików. Jak działa i komu może pomóc?
Świeże, suszone czy w soku?
Z dietetycznego punktu widzenia najwięcej korzyści dla zdrowia przynoszą świeże produkty. Śliwki węgierki zaraz po zbiorach zawierają najwięcej mikro- i makroskładników przy minimalnej zawartości cukru.
Poza sezonem można sięgać po śliwki suszone, które zawierają spore ilości błonnika i związków bioaktywnych, jednak są o wiele bardziej kaloryczne, dlatego warto jeść je jedynie okazjonalnie np. jako dodatek do owsianki.
Sok ze śliwek, zwłaszcza klarowany i dosładzany, będzie z kolei najmniej korzystną opcją. Ta forma jest pozbawiona błonnika i ma dużo cukru, przez co słabiej syci i wywołuje szybki skok poziomu glukozy we krwi. Soki ze śliwek lepiej więc traktować jako sporadyczny dodatek niż stały element diety.
Ile śliwek węgierki możesz jeść dziennie? Przeciwwskazania i ograniczenia
W sezonie zbiorów można zjeść ok. 6–8 śliwek w ciągu dnia. Owoce te są stosunkowo niskokaloryczne – 100 g owoców (czyli ok. 8 sztuk) to tylko 50 kcal. Warto przy tym pamiętać, że zjedzenie ich w zbyt dużych ilościach może wywołać efekt przeczyszczający.
Spożywanie śliwek węgierek stosunkowo rzadko wiąże się z wystąpieniem działań niepożądanych, jednak w niektórych przypadkach warto zachować ostrożność lub ograniczyć ich ilość. Dotyczy to przede wszystkim:
Osób z zespołem jelita drażliwego (IBS) – śliwki, zwłaszcza w większych porcjach, mogą nasilać ból brzucha, wzdęcia i biegunkę.
Osób z aktywnymi stanami zapalnymi lub owrzodzeniami żołądka i jelit – zawarte w śliwkach kwasy organiczne i błonnik mogą pogłębiać dolegliwości.
Osób z alergią na śliwki lub inne owoce pestkowe – w takim przypadku należy całkowicie wykluczyć je z diety.
Śliwki węgierki a cukrzyca
Świeże śliwki węgierki mają niski indeks glikemiczny = 29, co oznacza, że ich spożycie nie powoduje szybkiego wzrostu poziomu glukozy we krwi. To sprawia, że mogą je uwzględniać w swojej diecie osoby z cukrzycą i innymi zaburzeniami glikemii.
Z drugiej strony warto ograniczyć spożycie śliwek suszonych, ponieważ zawierają znacznie więcej węglowodanów niż świeże. Wynika to z faktu, że podczas suszenia owoce tracą wodę, a cukry pozostają. W efekcie 100 g suszonych śliwek dostarcza ok. 38 g cukru, czyli nawet 3–4 razy więcej niż taka sama ilość świeżych owoców (ok. 10 g).
Przeczytaj również:
Figi – czy są zdrowe? Jak jeść figi?
Śliwki węgierki w diecie dziecka i osoby starszej
Śliwki węgierki mogą być wartościowym elementem diety zarówno dzieci, jak i osób starszych, o ile są spożywane w odpowiednich ilościach. U niemowląt można je wprowadzać już po 6. miesiącu życia, najlepiej w formie przetartej lub jako składnik musu. Co więcej, śliwki węgierki mogą wspierać apetyt, co bywa szczególnie pomocne u dzieci mających awersję do jedzenia.
W przypadku osób starszych śliwki również wykazują korzystne działanie. Owoce te poprawiają perystaltykę jelit i metabolizm, a także dostarczają witamin, minerałów i związków bioaktywnych, które wspierają pracę układu krążenia.
Należy jednak pamiętać, że zarówno u dzieci, jak i seniorów nadmiar śliwek może powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, dlatego najlepiej jeść je w niewielkich ilościach.
Jak wykorzystać śliwki węgierki w codziennej diecie? Przepisy
Śliwki węgierki na stałe wpisały się w kuchnię regionalną Polski. Są idealnym składnikiem wszelkich wypieków np. ciast i babeczek, przetworów np. dżemów czy powideł oraz dań wytrawnych – sprawdzą się jako podkreślający smak dodatek do mięs, sosów czy bigosu. Nadają się również do przyrządzania knedli, pierogów lub kompotów. Miłośnicy słodkich deserów z pewnością polubią także śliwki z czekoladą lub orzechami. Oto kilka prostych przepisów z ich wykorzystaniem.
Śliwkowa sałatka z rukolą i serem feta
Składniki:
8 śliwek węgierek;
garść rukoli;
50 g sera feta;
1 łyżka oliwy z oliwek;
szczypta soli i pieprzu.
Przygotowanie:
Śliwki pokrój w ćwiartki.
W misce wymieszaj rukolę, śliwki i pokruszoną fetę.
Skrop oliwą, dopraw solą i pieprzem.
Podawaj jako lekki lunch lub przystawkę.
Śliwki w karmelu
Składniki:
10 śliwek węgierek;
2 łyżki brązowego cukru;
1 łyżka masła.
Przygotowanie:
Śliwki przekrój i usuń pestki.
Na patelni rozpuść masło, dodaj cukier.
Wrzuć śliwki, smaż 5-7 minut, aż się lekko skarmelizują.
Podawaj z lodami lub jogurtem.
Sos śliwkowy do mięsa
Składniki:
6 śliwek węgierek, przekrojonych i bez pestek;
1 łyżka miodu;
50 ml czerwonego wina;
szczypta soli i pieprzu.
Przygotowanie:
Śliwki podsmażaj z miodem przez 3–4 minuty.
Dodaj wino, gotuj 5 minut, aż zgęstnieje.
Dopraw solą i pieprzem, podawaj do mięsa.
