Klefedron – co to? Właściwości, działanie, skutki uboczne, uzależnienie

Klefedron – co to jest?

Klefedron, określany również jako 4-CMC, to syntetyczny katynon o działaniu psychostymulującym. Substancja pobudza ośrodkowy układ nerwowy i może wywoływać m.in. euforię, wzrost energii oraz większą potrzebę kontaktów z innymi ludźmi. Efektom tym towarzyszy jednak wysokie ryzyko działań niepożądanych, zatrucia i rozwoju uzależnienia. Skład oraz stężenie produktów dostępnych w nielegalnym obrocie są nieprzewidywalne, dlatego nie istnieje bezpieczny sposób przyjmowania klefedronu.

Najważniejsze informacje o klefedronie:

• należy do grupy syntetycznych katynonów;
• jest znany także pod nazwą 4-CMC;
• działa pobudzająco i psychoaktywnie;
• może powodować powikłania neurologiczne, psychiczne i sercowo-naczyniowe;
• ma potencjał uzależniający;
• jego posiadanie i wprowadzanie do obrotu są w Polsce nielegalne.

Czym jest katynon?

Katynon to pochodna fenyloetylaminy zbliżona strukturalnie do amin katecholowych. Oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy oraz część współczulną układu wegetatywnego. Wykazuje bardzo duże podobieństwo do amfetaminy, dlatego analogi katynonu określa się również jako beta-keto-amfetaminy.

Aby lepiej zrozumieć, jak niebezpieczny dla zdrowia jest klefedron, warto przyjrzeć się bliżej wpływowi naturalnego katynonu na organizm człowieka. Katynon występuje w naturze jako jeden z głównych alkaloidów w młodych liściach i pędach czuwaliczki jadalnej (łac. Catha edulis). Czuwaliczka występuje w Afryce Wschodniej i Arabii w naturze (tzw. liście khat), ale jest też uprawiana głównie na terytorium Jemenu. Jej stymulujące właściwości były znane już w starożytności. Sięgali po nią Egipcjanie, świadomi jej stymulującego efektu.

Przeczytaj również:

Dopalacze – co to jest? Rodzaje, sposób działania, objawy uzależnienia

Jak działa katynon?

Katynon jest pożądany ze względu na silne działanie psychoaktywne, które pojawia się w krótkim czasie po zażyciu. Do efektów odczuwanych jako pozytywne zalicza się przede wszystkim:

• uczucie euforii,
• nagły przypływ energii i nienaturalne pobudzenie,
• zwiększenie czujności oraz zdolności skupiania uwagi,
• poprawę pewności siebie,
• nasilenie interakcji towarzyskih.

Jak działa klefedron?

Klefedron wpływa na pracę neuroprzekaźników odpowiedzialnych m.in. za nastrój, pobudzenie i odczuwanie przyjemności. Po jego przyjęciu mogą pojawić się euforia, nadmierna pewność siebie, gadatliwość, pobudzenie psychoruchowe i zwiększona aktywność seksualna. Reakcja organizmu jest jednak trudna do przewidzenia. Zamiast oczekiwanych efektów mogą wystąpić silny lęk, dezorientacja, agresja, paranoja, halucynacje lub utrata kontaktu z rzeczywistością.

Nasilenie i czas działania klefedronu zależą m.in. od przyjętej ilości, składu substancji, drogi podania, stanu zdrowia oraz jednoczesnego użycia alkoholu, leków albo innych narkotyków. Użytkownik nie ma pewności, jaki związek i w jakim stężeniu znajduje się w kupionym produkcie.

Dlaczego stosowanie katynonu zagraża zdrowiu?

Przewlekłe żucie liści khat pociąga za sobą szereg efektów ubocznych, w tym silnie toksycznych dla organizmu. Zazwyczaj zgłaszane są dolegliwości na tle sercowo-krążeniowym, które obejmują przede wszystkim tachykardię i zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi.

Zwiększa się też ryzyko zawału mięśnia sercowego oraz tzw. kardiomiopatii rozstrzeniowej, która prowadzi do trwałego rozciągnięcia włókien mięśnia sercowego, zmniejszenia grubości jego ścian i powiększenia komór. Warto pamiętać, że rokowania pacjentów z tą formą kardiomiopatii są wyjątkowo złe. Praktycznie co druga osoba umiera w ciągu 4-5 lat od postawienia diagnozy.

Negatywne skutki stosowania katynonu odczuwalne są również w obrębie układu nerwowego. Obejmują przede wszystkim:

• zawroty głowy,
• niekontrolowane pobudzenie psychoruchowe,
• agresywne zachowania,
• zaburzenia kognitywne,
• nasilenie lęków,
• objawy depresyjne.

Niekiedy u osób uzależnionych występują też: myśli samobójcze, psychozy maniakalne oraz omamy i halucynacje.

Długotrwałe żucie narkotyku może prowadzić do ciężkich uszkodzeń wątroby na tyle silnych, że niezbędne staje się wykonanie przeszczepu tego narządu.

Przeczytaj również:

Nowy dysocjacyjny narkotyk – jak działa metoksetamina?

Jak odczuwalne jest odstawienie katynonu?

W literaturze wskazuje się, że objawy odstawienia katynonu odczuwalne są równie mocno, jak w przypadku amfetaminy czy kokainy. Z reguły obejmują takie symptomy, jak: bezsenność i depresja, zaburzenia koncentracji, agresję oraz psychozy.

Katynon a klefedron. Co je łączy?

Przemysł narkotykowy nie stoi w miejscu i nieustannie są opracowywane nowe substancje działające stymulująco na organizm człowieka. W Polsce syntetyczne katynony są najczęściej wykrywaną grupą substancji spośród tzw. NPS (ang. new psychoactive substances). Jedną z nich jest właśnie klefedron.

Nie jest to jednak jedyna pochodna katynonu. Inne narkotyki z tej samej grupy obejmują: kleksedron, Hexen, N-propylopentedron, pentylon, N-etylonorpentedron, 4-CMC, mefedron, α-PiHP czy α-PVP. Wszystkie spośród tych związków wykazują działanie podobne do naturalnego katynonu, ale zostały wyprodukowane w laboratoriach chemicznych.

Użytkownicy tego typu substancji, opisując stan po ich zażyciu, wymieniają następujące objawy:

• pobudzenie psychoruchowe,
• przymus mówienia,
• wyraźną poprawę nastroju,
• pobudzenie seksualne,
• uczucie synestezji (odbieranie tego samego bodźca wieloma zmysłami),
• intensywniejsze niż normalnie odbieranie muzyki.

Syntetyczne katynony wyglądem przypominają biały, amorficzny lub krystaliczny proszek. Może on być aplikowany na wiele różnych sposobów, w tym: doustnie, donosowo, doodbytniczo, poprzez iniekcje dożylne i domięśniowe, a także waporyzowany bezpośrednio z opakowania albo za pomocą e-papierosów. Efekty działania substancji na układ nerwowy pojawiają się już po około 30-45 minutach i utrzymują od 1 do nawet 3 godzin.

Przeczytaj również:

Narkotyk zombie (flakka) – co to jest i jak działa? Skład, właściwości, objawy i skutki zażycia

Czy syntetyczne katynony stosuje się w terapiach leczniczych?

Syntetyczne katynony wykazują silny potencjał uzależniający, dlatego nie stosuje się ich w leczeniu. Efekty uboczne przyjmowania klefedronu obejmują m.in.: wzrost ciśnienia tętniczego, tachykardię, halucynacje, splątanie, drgawki, wymioty, hipertermię oraz akatyzję, czyli poczucie przymusu bycia w ciągłym ruchu.

Po zażyciu niektórych środków (np. mefedronu) przez kilka dni może utrzymywać się silnie nieprzyjemny zapach potu.

Jakie są skutki uboczne klefedronu?

Skutki uboczne klefedronu mogą pojawić się już po jednorazowym przyjęciu. Najczęściej dotyczą układu nerwowego i układu krążenia. Możliwe objawy to:

• przyspieszona akcja serca i wzrost ciśnienia tętniczego;
• nadmierne pocenie się i wzrost temperatury ciała;
• niepokój, rozdrażnienie i napady paniki;
• bezsenność i silne pobudzenie;
• ból w klatce piersiowej;
• nudności i wymioty;
• splątanie, omamy lub urojenia;
• drgawki i utrata przytomności.

Ryzyko poważnych powikłań wzrasta przy przyjęciu dużej ilości substancji, ponawianiu dawek oraz łączeniu klefedronu z innymi środkami psychoaktywnymi. Szczególnie niebezpieczne może być jednoczesne używanie innych substancji pobudzających.

Przedawkowanie klefedronu – objawy i pierwsza pomoc

Podejrzenie zatrucia klefedronem wymaga szybkiej reakcji. Objawami alarmowymi są zwłaszcza: bardzo silne pobudzenie, wysoka temperatura ciała, ból w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu serca, trudności z oddychaniem, drgawki, utrata przytomności, nasilone halucynacje lub gwałtowne zachowanie.

W przypadku wystąpienia takich objawów należy zadzwonić pod numer 112 lub 999. Dyspozytorowi trzeba przekazać wszystkie dostępne informacje o przyjętej substancji, jej ilości i czasie zażycia. Nie należy wywoływać wymiotów ani podawać poszkodowanemu kolejnych substancji. Osoby nieprzytomnej, która oddycha, nie wolno pozostawiać samej – należy ułożyć ją w pozycji bezpiecznej i kontrolować oddech do przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.

Wpływ katynonów na barierę krew – mózg

Warto zaznaczyć, że syntetyczne katynony, w tym klefedron, mają zdolność do przenikania bariery krew – mózg. To fizjologiczna bariera, która zapobiega dostawaniu się do tkanki mózgowej substancji egzogennych. Niestety, w przypadku wielu NPS nie działa ona skutecznie. Dlatego u wielu ofiar śmiertelnych przedawkowania katynonów stwierdza się naczyniopochodny obrzęk mózgu.

Przeczytaj również:

Nitazeny – narkotyki Frankensteina groźniejsze niż fentanyl

Klefedron a kumulacja stresu oksydacyjnego i inne negatywne skutki przyjmowania katynonów

Przyjmowanie syntetycznych katynonów prowadzi też do znacznego zwiększenia w organizmie toksycznych półproduktów (chinonów i semichinonów) oraz reaktywnych form tlenu i azotu. W publikacjach naukowych wskazuje się, że syntetyczne katynony upośledzają bioenergetykę mitochondriów, a także przyczyniają się do powstawania stanów zapalnych w obrębie układu nerwowego.

Co ciekawe, częstotliwość występowania tego objawu zależy od wielu czynników, w tym częstości ekspozycji na NPS, przyjętej dawki środka, wieku osoby, która go sobie aplikuje, a także drogi podania.

Czy klefedron uzależnia?

Klefedron może prowadzić do uzależnienia psychicznego. Krótkotrwałe działanie i pogorszenie samopoczucia po jego ustąpieniu mogą sprzyjać ponownemu przyjmowaniu substancji oraz zwiększaniu dawek. Z czasem może rozwinąć się tolerancja, czyli potrzeba przyjmowania większej ilości środka w celu uzyskania podobnego efektu.

Na rozwój uzależnienia mogą wskazywać: silna potrzeba ponownego zażycia, utrata kontroli nad ilością i częstotliwością używania, zaniedbywanie obowiązków, kontynuowanie przyjmowania mimo szkód zdrowotnych oraz przeznaczanie coraz większej ilości czasu i pieniędzy na zdobywanie substancji.

Objawy po odstawieniu klefedronu

Po ustąpieniu działania klefedronu może wystąpić tzw. zjazd, obejmujący znaczne zmęczenie, obniżenie nastroju, drażliwość, lęk, problemy ze snem i trudności z koncentracją. U części osób pojawia się również silna chęć ponownego przyjęcia substancji. Nasilone objawy depresyjne, psychoza albo myśli samobójcze wymagają pilnego kontaktu z lekarzem lub wezwania pomocy.

Czy klefedron jest legalny?

Warto pamiętać, że klefedron jest nie tylko skrajnie niebezpieczny dla zdrowia, ale również nielegalny. Zgodnie z treścią ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, posiadanie przy sobie klefedronu lub substancji o analogicznej budowie jest sprzeczne z prawem. Za takie działanie można iść do więzienia nawet na kilka lat.

współpraca: redakcja Wylecz.to