Hiperglikemia a cukrzyca

Hiperglikemia to zwiększone stężenie glukozy we krwi. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem odzwierciedlającym zaburzenie utrzymania prawidłowego poziomu glukozy. Utrzymująca się długotrwale hiperglikemia prowadzi do rozwoju cukrzycy.

Co to jest hiperglikemia?

Hiperglikemia to zwiększone stężenie glukozy we krwi. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem odzwierciedlającym zaburzenie utrzymania prawidłowego poziomu glukozy. Podwyższone stężenie tego cukru występujące jednorazowo może być niezauważone. Utrzymująca się długotrwale hiperglikemia prowadzi do rozwoju cukrzycy – choroby metabolicznej wymagającej diagnostyki i ciągłego leczenia. Warto zatem być świadomym, że hiperglikemia może prowadzić do wystąpienia wielu groźnych zaburzeń, zarówno występujących w sposób nagły, jak i będących efektem powolnych, przewlekłych procesów.

Jakie są przyczyny hiperglikemii?

Hiperglikemia, czyli podwyższony poziom glukozy we krwi, najczęściej występuje u osób z cukrzycą. Standardowo u zdrowych osób stężenie glukozy we krwi utrzymywane jest na prawidłowym poziomie dzięki insulinie. Gdy dochodzi do wzrostu poziomu glukozy we krwi (np. w efekcie trawienia pokarmów), ilość jej cząsteczek w krwiobiegu jest kontrolowana przez wydzielanie odpowiednich ilości insuliny z komórek beta wysp trzustkowych.

To właśnie dzięki obecności insuliny glukoza krążąca we krwi przedostaje się do wnętrza komórek, będąc dla nich źródłem energii. Nadmiar glukozy jest magazynowany w wątrobie i mięśniach w postaci glikogenu. Jednocześnie wraz ze wzrostem zużycia cząsteczek glukozy maleje jej stężenie we krwi. Wpływa to zwrotnie na zmniejszenie wydzielania insuliny przez komórki trzustki. Jest to naturalny mechanizm kontrolujący poziom glukozy we krwi. U osób z cukrzycą proces ten ulega zaburzeniu. Powodem mogą być:

  • w przypadku cukrzycy typu 1niedobór insuliny,
  • w przypadku cukrzycy typu 2 – znaczna insulinooporność tkanek, wydzielanie zbyt małej ilości insuliny w stosunku do aktualnego poziomu glikemii lub opóźnione wydzielanie insuliny w stosunku do spożytego posiłku.

Z punktu widzenia praktycznego jako czynniki wywołujące hiperglikemię u osób z cukrzycą wymienia się:

  • wstrzyknięcie zbyt małej dawki insuliny lub połknięcie zbyt małej dawki doustnych leków obniżających glikemię,
  • wybór niewłaściwego miejsca do wstrzyknięcia insuliny lub podanie preparatu po upływie jego daty ważności,
  • nieprzestrzeganie zaleceń żywieniowych (posiłek obfitujący w węglowodany),
  • zbyt małą aktywność fizyczna,
  • rozwijającą się infekcję, uraz czy zabieg operacyjny,
  • stres,
  • przyjęcie niektórych leków, np. syropu przeciwkaszlowego, tabletek do ssania,
  • wybrane choroby tarczycy, nadnerczy i przysadki mózgowej.

Jakie są objawy hiperglikemii?

Hiperglikemia występująca incydentalnie lub trwająca krótko zwykle przebiega bezobjawowo, jest niezauważalna dla pacjenta. Utrzymujące się podwyższone stężenie glukozy we krwi, nawet nieznacznie ponad normę, lecz trwające długo, prowadzi do wielu niekorzystnych powikłań.

Do niepokojących objawów zalicza się:

  • zwiększone pragnienie (polidypsja),
  • wzmożony apetyt,
  • częste oddawanie dużych ilości moczu (poliuria),
  • zaburzenia widzenia,
  • nadmierne zmęczenie, senność,
  • uczucie suchości w ustach,
  • suchość skóry, nadmierne swędzenie skóry,
  • częste infekcje, trudno gojące się rany.

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się wówczas oczywiście podwyższone stężenie glukozy we krwi ponad normę. Istotne znaczenie diagnostyczne w ocenie przewlekłości hiperglikemii ma test HbA1c. Jest to badanie poziomu hemoglobiny glikowanej (jednej z jej frakcji powstałych w wyniku przemian po połączeniu się z cząsteczką glukozy), niezwykle przydatne do oceny poziomu glukozy we krwi w ciągu ostatnich 120 dni przed wykonaniem testu (czyli w czasie trwania życia erytrocytu). Stężenie hemoglobiny glikowanej w teście HbA1c nie powinno być większe niż 7%.

Wartości podwyższone wskazują jednoznacznie na długotrwałą hiperglikemię i nieprawidłową terapię cukrzycy. Istnieje także ich silne powiązanie ze zwiększonym ryzykiem rozwoju powikłań cukrzycy, czyli uszkodzenia naczyń krwionośnych, zarówno drobnych (tzw. mikroangiopatii – uszkodzenia naczyń w skórze, siatkówce – retinopatii czy w nerkach – nefropatii), jak i naczyń o większym świetle (tzw. makroangipatii, czyli miażdżycy tętnic mózgu, serca i kończyn dolnych), a także z rozwojem tzw. neuropatii – uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, obwodowego i autonomicznego.

Jak się leczy hiperglikemię?

Głównym celem terapii hiperglikemii jest dążenie do zmniejszenia stężenia glukozy we krwi do wartości jak najbardziej zbliżonych do prawidłowych. Przede wszystkim należy ustalić, czy podwyższony poziom glukozy to zjawisko stałe, występujące przez dłuższy czas, czy jest to tylko jednorazowy incydent. Należy przeprowadzić pełną diagnostykę w kierunku wykluczenia cukrzycy, a w przypadku osób z już rozpoznaną cukrzycą dokonać weryfikacji prowadzonej terapii. Należy pamiętać, że hiperglikemia może prowadzić do niekorzystnych powikłań, zarówno ostrych, jak i przewlekłych.

Jednym z nich jest kwasica ketonowa, rozwijająca się u osób z cukrzycą (głównie typu 1), która wiąże się nie tylko z wysokim poziomem glukozy we krwi, ale także ze wzrostem rozpadu tłuszczów i produkcją ciał ketonowych. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający udzielenia fachowej pomocy medycznej. W przypadku długo trwającej hiperglikemii, pojawiającej się w trakcie terapii cukrzycy należy w porozumieniu z lekarzem przede wszystkim zmodyfikować zarówno dietę chorego i stopień jego aktywności fizycznej, jak i rozważyć zmianę dawki lub preparatu stosowanej insuliny czy doustnych leków hipoglikemizujących.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Wysoki poziom cukru we krwi - podwyższony cukier

Wysoki poziom cukru we krwi, czyli hiperglikemia, kojarzy się przede wszystkim z cukrzycą – zarówno ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Cukrzyca a choroby serca i układu krążenia

Zaburzenia poziomu cukru we krwi są związane z chorobami serca oraz naczyń krwionośnych. Ocenia się, ...

Hiperglikemia

Hiperglikemia to podwyższony poziom glukozy we krwi. Tak zwany przez pacjentów podwyższony cukier pojawia się ...

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Cukrzyca a choroby oczu

Powikłania cukrzycy związane ze wzrokiem to jedne z najpoważniejszych skutków długoletniej, źle wyrównanej i leczonej ...

Farmakologiczne leczenie cukrzycy

Najczęstsza postać cukrzycy to cukrzyca typu 2, leczona jest głównie za pomocą doustnych leków hipoglikemizujących. ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Wahania poziomu cukru we krwi

Poziom cukru we krwi jest regulowany przez insulinę wytwarzaną przez komórki beta w trzustce. Ułatwia ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz ...

Komentarze (0)