Hipoglikemia – przyczyny i objawy

Hipoglikemia to zmniejszone stężenie glukozy we krwi z towarzyszącymi objawami klinicznymi, wywołanymi jej niedoborem w ośrodkowym układzie nerwowym. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem odzwierciedlającym zaburzenie utrzymania prawidłowego poziomu glukozy.

Co to jest hipoglikemia?

Hipoglikemia to zmniejszone stężenie glukozy we krwi z towarzyszącymi objawami klinicznymi, wywołanymi jej niedoborem w ośrodkowym układzie nerwowym oraz aktywacją układu współczulnego. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem odzwierciedlającym zaburzenie utrzymania prawidłowego poziomu glukozy. Obniżenie stężenia tego cukru występuje w wielu chorobach i stanach patologicznych, może pojawiać się przejściowo (jednorazowo), utrzymywać się dłużej lub nawracać w postaci epizodów.

Warto pamiętać, że każdy przypadek hipoglikemii wymaga natychmiastowego leczenia objawowego, ale równocześnie konieczne jest postępowanie zmierzające do wyjaśnienia czynnika przyczynowego.

Jakie są przyczyny hipoglikemii?

Klinicznie i diagnostycznie użyteczna jest klasyfikacja dokonana na podstawie głównych objawów oraz prawdopodobnej przyczyny. Wyróżnia się tu dwie grupy hipoglikemii. Pierwsza z nich to stany występujące w czasie zahamowania dopływu glukozy z posiłkami, na czczo. Do drugiej grupy zalicza się hipoglikemie będące efektem zadziałania różnych bodźców.

PRZYCZYNY HIPOGLIKEMII NA CZCZO
  1. Zaburzenia endokrynologiczne (np. niedoczynność przysadki mózgowej, ostra i przewlekła niewydolność kory nadnerczy).
  2. Znaczne upośledzenie czynności wątroby (np. ostra niewydolność wątroby) i/lub nerek (marskość nerek w fazie schyłkowej niewydolności nerek).
  3. Nadmierne zużycie glukozy przez niektóre tkanki (olbrzymie włókniaki).
  4. Wrodzone defekty metaboliczne (niedobór enzymów glukoneogenezy).
  5. Znaczne niedożywienie (głodzenie) u osób ciężko pracujących fizycznie.
  6. Hiperinsulinizm pierwotny (insulinoma).
  7. Stosowanie różnych leków i używek (insulinoterapia, doustne leki przeciwcukrzycowe, leki blokujące receptory – adrenergiczne, alkohol, salicylany).
PRZYCZYNY HIPOGLIKEMII PO ZADZIAŁANIU BODŹCA
  1. Zespół poresekcyjny.
  2. Wczesna faza cukrzycy.
  3. Wrodzone defekty metaboliczne (nadwrażliwość na leucynę).
  4. Czynnościowa, reaktywna hipoglikemia.

Jakie są objawy hipoglikemii?

Objawy hipoglikemii u poszczególnych osób wyrażone są bardzo różnie. Jedna osoba może reagować tylko zuchwałością i pewnością siebie, podczas gdy inna intensywnie poci się i skarży się na drżenie mięśniowe. Poza indywidualną zmiennością reakcji pewne znaczenie ma również stopień i czas trwania hipoglikemii.

Objawy hipoglikemii:

  • tachykardia (częstoskurcz),
  • bóle głowy,
  • wzrost ciśnienia tętniczego,
  • lęk,
  • splątanie,
  • dezorientacja,
  • trudności z koncentracją uwagi,
  • rozszerzenie źrenic,
  • osłabienie, spowolnienie,
  • wzmożona potliwość,
  • zaburzenia pamięci, mowy i widzenia,
  • nudności, wymioty,
  • drgawki,
  • drżenie mięśniowe,
  • zaburzenia koordynacji ruchowej,
  • stany lękowe,
  • pobudzenie,
  • agresja,
  • śpiączka.

Hipoglikemia wywołuje wiele zaburzeń patofizjologicznych, morfologicznych oraz klinicznych, które nazywamy neuroglikopenią. Zależność między hipoglikemią a rodzajem i nasileniem odczynów ze strony pacjenta, a więc neuroglikopenią, nie jest wprost proporcjonalna. Występowanie objawów klinicznych zależy nie tylko od bezwzględnego stężenia glukozy we krwi, lecz również od szybkości zmian glikemii (czyli poziomu glukozy we krwi) w czasie.

Szybkiemu zmniejszeniu stężenia glukozy towarzyszy bogata symptomatologia kliniczna; stanowi ono bezpośrednie zagrożenie dla życia, podczas gdy przy powolnym zmniejszeniu się stężenia tego węglowodanu we krwi nawet poniżej 2,77 mmol/l (50 mg/dl) mogą nie występować żadne objawy. Tolerancja hipoglikemii, oczywiście w dość wąskim zakresie, jest indywidualnie różna. Pogarsza się ona z wiekiem, u mężczyzn jest mniejsza niż u kobiet, zależy od stanu czynnościowego wielu narządów wewnętrznych. Z podanych faktów wynika, iż klinicznie bardziej celowe jest posługiwanie się określeniem neuroglikopenia.

Jak leczyć hipoglikemię?

Postępowanie lecznicze zależy od stopnia nasilenia hipoglikemii. W stanach lekkiej lub umiarkowanej hipoglikemii podaje się doustnie szybko wchłaniające się węglowodany proste (np. w postaci słodkiego soku, lemoniady), a następnie po uzyskaniu poprawy – węglowodany złożone (np. w postaci owocu – jabłka, banana, kanapki). Ciężka hipoglikemia powoduje już zaburzenia świadomości oraz utrudnienie połykania, dlatego w takim przypadku bezwzględnie nie wolno podawać doustnie płynów z uwagi na niebezpieczeństwo zachłyśnięcia. Wówczas należy jak najszybciej wezwać wykwalifikowaną pomoc medyczną.

Ciężka hipoglikemia wymaga bowiem podania dożylnego 50–100 ml 20-procentowego roztworu glukozy. Niekiedy także wskazane jest zastosowanie domięśniowe lub podskórne 1 mg glukagonu, który zwykle zwiększa glikemię (czyli stężenie glukozy we krwi) w ciągu 8-10 minut.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.04.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Wahania poziomu cukru we krwi

Poziom cukru we krwi jest regulowany przez insulinę wytwarzaną przez komórki beta w trzustce. Ułatwia ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Cukrzyca – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania

Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) to dość powszechnie występująca grupa chorób metabolicznych. Cukrzyca charakteryzuje się podwyższonym ...

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1), inaczej zwana cukrzycą insulinozależną, to choroba metaboliczna ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Zespół stopy cukrzycowej

Zespół stopy cukrzycowej to jedno z powikłań długotrwałej lub źle leczonej cukrzycy. Nieleczony prowadzi do ...

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz ...

Powikłania cukrzycy

Długotrwała hiperglikemia, czyli zwiększone stężenie glukozy we krwi, to główna przyczyna rozwoju przewlekłych powikłań cukrzycy. ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 (łac. diabetes mellitus typi 2) inaczej zwana jest cukrzycą insulinoniezależną. Jest to ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Komentarze (0)