Dieta w fenyloketonurii – zalecenia żywieniowe, co można jeść, czego unikać w jadłospisie?

W fenyloketonurii dieta stanowi podstawę leczenia. W jadłospisie chorych należy unikać produktów z fenyloalaniną, której nadmiar w organizmie może negatywnie wpłynąć na rozwój dziecka. Dieta przy fenyloketonurii to jednocześnie dieta niskobiałkowa, jednak ograniczenie źródeł białka w przepisach kulinarnych wiąże się z koniecznością stosowania odpowiedniej suplementacji zapobiegającej niedoborom.

Rola diety w zapobieganiu objawom fenyloketonurii

W fenyloketonurii (PKU) na skutek mutacji genetycznej dochodzi do całkowitego lub częściowego zaniku aktywności enzymu (hydroksylazy fenyloalaninowej) niezbędnego do przemian aminokwasu fenyloalaniny do tyrozyny. W wyniku tego zaburzenia dochodzi do nadmiernego gromadzenia się fenyloalaniny i jej metabolitów we krwi oraz w płynach ustrojowych. Prowadzi to do nieodwracalnych uszkodzeń obejmujących ośrodkowy układ nerwowy, czego objawami są głównie upośledzenie umysłowe oraz różnego rodzaju zaburzenia neurologiczne.

Odpowiednio szybkie zdiagnozowanie choroby pozwala na natychmiastowe podjęcie odpowiedniego leczenia polegającego na wprowadzeniu restrykcyjnej diety ubogofenyloalaninowej już w pierwszych dniach życia. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie prawidłowego rozwoju dziecka, także intelektualnego. Warto zaznaczyć, że od kiedy dieta ograniczająca podaż fenyloalaniny jest obowiązującym sposobem leczenia fenyloketonurii, to poziom inteligencji u znacznej większości chorych dzieci nie odbiega znacząco od poziomu inteligencji dzieci zdrowych.

Aktualnie wyróżnia się 4 typy fenyloketonurii:

  • fenyloketonurię klasyczną o ostrym przebiegu,
  • fenyloketonurię o przebiegu łagodnym,
  • łagodną hiperfenyloalaninemię,
  • nietypowe postacie fenyloketonurii.

Trzy pierwsze postaci kliniczne choroby stanowią 98 proc. przypadków hiperfenyloalaninemii. Różnią się pomiędzy sobą odmienną aktywnością hydroksylazy fenyloalaninowej i różnym stężeniem fenyloalaniny. W związku z tym odmienna jest także tolerancja chorego na ilość fenyloalaniny w diecie oraz rodzaj stosowanego leczenia.

Fenyloalanina w jedzeniu – czy jest szkodliwa?

Fenyloalanina jest aminokwasem egzogennym, czyli takim, którego organizm nie jest w stanie sam wytworzyć. Jest ona niezbędna do syntezy własnych białek. Dlatego musi być dostarczana z zewnątrz, wraz z żywnością.

Ilość fenyloalaniny, która może być bezpiecznie spożyta przez osobę chorą razem z żywnością, jest uzależniona od wielu czynników. Między innymi od wieku, masy ciała, stanu fizjologicznego osoby chorej, a także od indywidualnej tolerancji tego aminokwasu. Dla osoby chorej oraz jej rodziny bardzo istotna jest wiedza na temat tego, co można jeść przy fenyloketonurii, a z czego definitywnie zrezygnować.

Nadmiar fenyloalaniny w diecie ma działanie toksyczne dla organizmu. Powoduje wtórne zaburzenia w przemianach tyrozyny oraz tryptofanu. Dlatego chory powinien regularnie monitorować stężenie we krwi nie tylko fenyloalaniny, ale również tyrozyny i białka całkowitego.

Dieta przy fenyloketonurii – dieta niskofenyloalaninowa

Fenyloalanina to aminokwas powszechnie występujący w produktach będących źródłem białka. W związku z tym dieta niskofenyloalaninowa to jednocześnie dieta niskobiałkowa.

Źródłem fenyloalaniny w żywności jest przede wszystkim mięso, ryby, mleko i przetwory mleczne, a także jaja. Dawka białka dostarczana z dietą nie powinna być mniejsza niż bezpieczny poziom jego spożycia. W przypadku osób chorych konieczne jest dostarczanie takiej ilości fenyloalaniny, która będzie bezpieczna dla chorego, a jednocześnie zapewni odpowiednią syntezę białek własnych w organizmie. Warto pamiętać, że sama dieta niskofenyloalaninowa opierająca się o powszechnie dostępne produkty nie jest wystarczająca do utrzymania bezpiecznego poziomu tego aminokwasu w surowicy krwi. Dieta przy fenyloketonurii powinna opierać się na specjalistycznych preparatach białkowych, warzywach oraz owocach.

Istotnym i często zapominanym źródłem fenyloalaniny w diecie są również sole aspartamu oraz acesulfamu, czyli składniki środków słodzących powszechnie występujących w wielu produktach spożywczych, szczególnie gumach do żucia oraz napojach dietetycznych. Produkty takie oznaczane są stwierdzeniem: „Zawiera źródło fenyloalaniny”, „Nie może być spożywany przez osoby chore na fenyloketonurię” itp. Produkty tego typu są bezwzględnie zakazane w diecie chorego.

Żywienie w fenyloketonurii – niedobory i suplementacja

Fenyloketonuria jest chorobą dziedziczną. Chory na fenyloketonurię dietę stosować powinien przez całe życie. Szczególnie istotne jest to w okresie wzrostu. Nieprzestrzeganie zaleceń żywieniowych prowadzić może do istotnych i trwałych uszkodzeń mózgu, do niepełnosprawności umysłowej, a także motorycznej. Szczególną ostrożność zachować powinny kobiety w ciąży oraz planujące macierzyństwo ze względu na szkodliwy wpływ wysokich stężeń fenyloalaniny we krwi matki na rozwój płodu.

Badania wskazują, że dieta chorych na fenyloketonurię pomimo odpowiedniego zbilansowania w zakresie podaży białka oraz fenyloalaniny wiązać się może z nieodpowiednią realizacją zapotrzebowania na tłuszcz oraz energię. Dlatego codzienna dieta powinna pokrywać pełne zapotrzebowanie kaloryczne zgodnie z aktualnie obowiązującymi normami oraz zawierać odpowiednią ilość tłuszczu. Zapotrzebowanie energetyczne oraz na tłuszcz uzależnione jest między innymi od wieku, płci, masy ciała oraz aktywności fizycznej.

Stosowanie się do zasad żywienia w fenyloketonirii wymaga odpowiedniego zbilansowania jadłospisu. W wyniku eliminacji znacznej ilości wysokowartościowych produktów naturalnych, stanowiących źródło białka oraz wielu innych składników odżywczych (witamin i składników mineralnych) dochodzić może do powstawania niedoborów żywieniowych. W związku z tym podaż tych składników w diecie u chorych na fenyloketonurię powinna być większa niż w przypadku osób na zwykłej diecie.

Badania dowodzą, że u chorych konieczne jest systematyczne monitorowanie stężenia witamin (szczególnie witaminy B12) oraz składników mineralnych we krwi. Dieta powinna opierać się na preparatach bezfenyloalaninowych lub ubogofenyloalaninowych. W ich składzie wyróżnić można wszystkie niezbędne aminokwasy poza fenyloalaniną lub występuje ona jedynie w ograniczonych ilościach. Preparaty te są skomponowane w taki sposób, aby dostarczać do organizmu wszelkie witaminy i składniki mineralne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Mimo to konieczne może być także stosowanie dodatkowej suplementacji.

Dieta w fenyloketonurii – co jeść?

Dieta dziecka z fenyloketonurią, szczególnie dieta niemowlęcia, nie należy do skomplikowanych. Opiera się przede wszystkim na podawaniu specjalnej mieszanki oraz niewielkich ilości mleka matki. W dalszych etapach rozwoju dziecka oraz w przypadku osób dorosłych stosowanie odpowiedniej diety przysparza sporo problemów. Fenyloalanina w produktach spożywczych występuje bowiem dość powszechnie.

Poza specjalistycznymi preparatami codzienna dieta powinna opierać się o dietetyczne środki spożywcze PKU, produkty niskobiałkowe i ubogie w fenyloalaninę. Do specjalnych środków spożywczych PKU zaliczyć można przede wszystkim różnego rodzaju pieczywo oraz wypieki PKU, ryż PKU, specjalne wyroby cukiernicze, takie jak czekolada czy ciastka PKU. Jednym ze stosunkowo łatwo dostępnych produktów przeznaczonych dla chorych na fenyloketonurię jest mąka niskobiałkowa. Produkty przyrządzane z takiej mąki są jednocześnie bezglutenowe. Z mąki niskobiałkowej produkowane są makarony, pieczywo, a także ciastka powszechnie dostępne w handlu. Żywność tego typu można zakupić m.in. w specjalnych sklepach PKU.

W diecie na fenyloketonurię stosuje się preparaty mlekozastępcze. W ograniczonych ilościach dozwolone są wszelkie owoce, warzywa (poza strączkowymi). Wśród warzyw najmniejszą zawartością fenyloalaniny cechują się: ogórek, marchew, seler naciowy, rzodkiew, rzodkiewka, rabarbar i kapusta pekińska. W świeżych owocach zawartość fenyloalaniny jest niewielka. Chory na fenyloketonurię może jeść bez obaw cukier, cukierki owocowe, miód, dżemy, konfitury, margaryny bezmleczne, oliwę z oliwek, oleje roślinne, wodę mineralną oraz herbatę. Dozwolone są również zagęszczające substancje węglowodanowe – pektyna, mączka chleba świętojańskiego, agar i guma guar.

Pieczywo oraz inne produkty wyrabiane z mąki PKU, a także dozwolone warzywa i owoce powinny zawsze znajdować się w domu chorego. Ma to istotne znaczenie, aby w razie nadchodzącego uczucia głodu chory nie spożywał produktów niedozwolonych. Rodzice oraz dzieci chorujące na fenyloketonurię powinni mieć świadomość jaka jest zawartość fenyloalaniny w produktach spożywczych, a dietę układać w taki sposób aby nie przekraczać dopuszczalnej ilości tego aminokwasu.

Fenyloketonuria – dieta – czego nie można jeść?

Ilość fenyloalaniny jaką może spożyć wraz z żywnością osoba chora jest kwestią indywidualną. Zależy od wieku, masy ciała chorego, a także od indywidualnej tolerancji fenyloalaniny. Warto zaznaczyć, że także stan zdrowia przyczynia się do zmian stężenie dobowego zapotrzebowania na fenyloalaninę. Indywidualna tolerancja fenyloalaniny jest to taka ilość tego aminokwasu, która dostarczana wraz z pożywieniem nie powoduje przekroczenia bezpiecznego jej stężenia.

Każdy chory musi znać źródła fenyloalaniny. W diecie osób chorych na fenyloketonurię produkty zawierające dużą ilość tego aminokwasu muszą zostać całkowicie wyeliminowane z diety. Produkty o małej zawartości fenyloalaniny powinny być podawane w ściśle określonych ilościach.

Produkty żywnościowe bogate w fenyloalaninę to jednocześnie produkty bogate w białko. W diecie osoby chorej na fenyloketonurię niedozwolone jest spożywanie mięsa oraz wszelkich przetworów mięsnych, takich jak kiełbasy czy wędliny, a także mięsa drobiowego. Zakazane jest jedzenie ryb oraz owoców morza, w związku z czym chorzy mogą cierpieć z powodu niedoborów kwasów omega-3, a szczególnie DHA. Dlatego w fenyloketonurii zalecane jest stosowanie odpowiedniej suplementacji.

Chory z przepisów przy fenyloketonurii powinien wykluczyć również jaja – w każdej postaci. Zakazane są wszelkie tradycyjne produkty zbożowe, takie jak płatki, makarony, mąka, pieczywo oraz pieczywo cukiernicze. Chory nie powinien spożywać roślin strączkowych – fasoli, grochu, bobu i soczewicy. Zakazane jest mleko oraz wszelkie przetwory mleczne, takie jak jogurt, kefir, śmietana, sery twarogowe i podpuszczkowe czy lody mleczne. Przy fenyloketonurii nie można jeść także takich produktów jak czekolada, kakao, żelatyna oraz wszelkie nasiona, takie jak orzechy, sezam, kukurydza, słonecznik, dynia oraz mak.

W ograniczonych ilościach chorzy mogą spożywać warzywa oraz owoce, poza roślinami strączkowymi zaliczanymi do produktów niedozwolonych. A także soki owocowe oraz warzywne, ziemniaki, drożdże i niektóre niskobiałkowe produkty PKU.

Jadłospis w fenyloketonurii

Naukowcy są zdania, że w fenyloketonurii dieta stosowna przez całe życie jest jedyną skuteczną metodą zapewnienia optymalnego rozwoju dla osób w każdym wieku – dzieci, młodzieży, a także dorosłych. Pozwala ochronić przed różnego rodzaju zaburzeniami, które mogą być skutkiem zbyt wysokiego poziomu fenyloalaniny. Już małe dzieci powinny być uczone, w czym jest fenyloalanina i dlaczego jest dla nich szkodliwa, aby mogły świadomie dokonywać słusznych wyborów żywieniowych.

Często można spotkać się ze stwierdzeniem, że zalecenia żywieniowe przy fenyloketonurii powinny być rygorystycznie przestrzegane przez dzieci i młodzież. Osoby dorosłe nie są już tak wrażliwe na zmiany stężeń fenyloalaniny we krwi. Jednak badania dowodzą, że w przypadku osób dorosłych, które zaprzestały stosowania diety obserwuje się dużą częstotliwość występowania problemów neurologicznych, różnego rodzaju fobii, depresji, chorób psychicznych, a także skórnych.

Mimo że u osób dorosłych z fenyloketonurią, które zrezygnowały z stosowania diety nie diagnozuje się znaczącego spadku poziomu inteligencji, to jednak obserwuje się często pogorszenie zdolności uwagi, problemy z koncentracją, spowolnienie czasu reakcji oraz umiejętności przetwarzania informacji.

Przykładowy jadłospis:

I ŚNIADANIE

  • preparat dietetyczny
  • naleśniki z mąki niskobiałkowej z dżemem owocowym

II ŚNIADANIE

  • sałatka owocowa – jabłko, banan, winogrona

OBIAD

  • zupa jarzynowa niezabielana
  • leczo warzywne: pomidory, papryka, cebula, cukinia, marchew

PODWIECZOREK

  • preparat dietetyczny
  • kisiel owocowy

KOLACJA

  • preparat dietetyczny
  • kotleciki ziemniaczane
  • kalafior gotowany, polany roztopioną margaryną

Powyższy jadłospis stanowi jedynie wskazówkę. Tolerancja na fenyloalaninę jest inna u każdego chorego. Dlatego dieta powinna być zawsze konsultowana ze specjalistą – lekarzem i dietetykiem. Mimo znacznych ograniczeń należy starać się, aby stosowane przy fenyloketonurii przepisy kulinarne były jak najbardziej urozmaicone i ciekawe. Powinny dostarczać jak największą ilość niezbędnych składników odżywczych.

Bibliografia

  1. Didycz B., Domagała L., Pietrzyk J.J.: Zespół Fenyloketonurii matczynej – problem nadal aktualny, Przegląd Lekarski, 2009, 66, 1-2, 4-10
  2. Jarochowicz S., Mazur A.: Fenyloketonuria – choroba metaboliczna uwarunkowana genetycznie, Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2007, 1, 76-90
  3. Jarosz M. (red.): Zalecenia zdrowego żywienia w schorzeniach układu krążenia, układu oddechowego, narządu ruchu, psychosomatycznych i onkologicznych, Warszawa, 2012
  4. Kapka-Skrzypczak L., Niedźwiecka J., Skrzypczak M., Diatczyk J., Wojtyła A.: Dieta ciężarnej a ryzyko wad wrodzonych dziecka, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2011, 17, 4, 218-223
  5. Kram M., Górczyńska E., Kurylak A.: Fenyloketonuria – kliniczny i pielęgniarski kontekst choroby, Medycyna Dydaktyka Wychowanie, XXXVII, 2005, 1-3, 34-37
  6. Mikołuć B. i inni: Ocena realizacji zaleceń żywieniowych oraz profilu lipidowego w surowicy krwi dzieci chorych na fenyloketonurię, Pediatria Polska, 2009, 84, 3, 217-223
  7. Reguła J., Kowalewska M.: Zawartość aspartamu, acesulfamu-k i sacharyny w produktach spożywanych przez osoby otyłe i chore na cukrzycę, Nauka Przyroda Technologie, 2010, 4, 5, 1-8
  8. Sękalska B.: Zawartość sztucznych substancji słodzących – aspartamu, acesulfamu-k i sacharynianu sodu w napojach dietetycznych, Żywność, Nauka, Technologia, Jakość, 2007, 3, 52, 127-138
  9. Sicińska P., Pytel E., Kurowska J., Koter-Michalak M.: Suplementacja kwasami omega w różnych chorobach, Postępy Hig Med. Dosw, 2015, 69, 838-852
  10. Sternal D., Grzywna T.: Problemy rodziców w opiece nad dzieckiem z fenyloketonurią wynikające ze stosowania diety ubogofenyloalaninowej, Problemy pielęgniarstwa, 2007, 15, 1, 26-31
  11. Żółkowska J.: Postępowanie dietetyczne w klasycznej postaci Fenyloketonurii, Standardy Medyczne/Pediatria, 2014, 11, 555-564
Opublikowano: ; aktualizacja: 27.11.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Co ma najwięcej witaminy C? Jakie są najlepsze źródła witaminy C?

Witamina C uchodzi za lekarstwo, które pomaga skrócić czas przeziębienia i zmniejszyć jego objawy. Nie ...

Chrom – właściwości, rola w organizmie, dieta, niedobór

Chrom jest pierwiastkiem, którego odpowiednia ilość zapewnia organizmowi homeostazę, czyli stan równowagi. Jego funkcje i ...

Dieta śródziemnomorska – zasady, przepisy, jadłospis, efekty i opinie

Dieta śródziemnomorska to jeden z najlepiej przebadanych modeli odżywiania. Oparta na prostych zasadach znajduje zastosowanie ...

Dlaczego wyrzucanie bananów z brązową skórką to błąd?

Czy banany z brązowymi plamkami należy wyrzucać? Zdecydowanie nie. Plamki na skórce świadczą o idealnej ...

Dieta przy chorej wątrobie

Wątroba to jeden z najważniejszych narządów, pełniących wiele istotnych funkcji w organizmie człowieka. Wszelkiego rodzaju ...

Czy głodówka to dobry sposób na oczyszczenie organizmu z toksyn?

Kobiety często decydują się na restrykcyjne diety oczyszczające czy głodówki w celu pozbycia się zbędnych ...

Produkty zasadowe – dlaczego warto włączyć je do diety?

Równowaga kwasowo-zasadowa jest to ustalony stosunek pomiędzy kationami a anionami w ludzkich komórkach, tkankach i ...

Zespół metaboliczny – dieta i jadłospis w zespole X – jakie są zasady?

Zespół metaboliczny (zespół X) wiąże się z ryzykiem wystąpienia chorób, takich jak cukrzyca typu 2, ...

Co na zaparcia – jaka jest najlepsza dieta przy zaparciach?

Przyczyną częstych i uporczywych zaparć są najczęściej błędy dietetyczne oraz zbyt mała ilość ruchu, który ...

Dieta przeciwnowotworowa – czy dieta może zapobiegać rakowi?

Choroby nowotworowe stanowią, po chorobach sercowo-naczyniowych, najczęstszą przyczynę zgonów w Polsce i na świecie. Niestety ...

Jak rzucić palenie i nie przytyć? Jak zapobiegać tyciu po rzuceniu palenia?

Rzucenie palenia wielu osobom utrudnia obawa przed przybraniem na wadze. Zwiększenie apetytu i podjadanie to ...

Jak wzmocnić dietą zniszczone włosy i paznokcie?

Odpowiednio skomponowana dieta w znacznym stopniu może poprawić kondycję włosów i paznokci. Jeśli nasze włosy ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon