Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) – jak można się zarazić, jakie są objawy i jak leczyć?

Wirusowe zapalenia wątroby (A, B, C, D, E, F, G) wywoływane są częściowo przez wirusy hepatotropowe. Jak można się zarazić WZW? Do zakażenia wirusem zapalenia wątroby może dojść na drodze fekalno-oralnej czy drogą kontaktów seksualnych. Objawy WZW to m.in.: ból z prawej strony pod prawym żebrem (powiększona wątroba), biegunka czy żółtaczka. Leczenie wirusowego zapalenia wątroby opiera się na odpowiedniej, lekkostrawnej diecie.

Wirusowe zapalenie wątroby – co to jest WZW?

Wirusowe zapalenie wątroby nazywane jest często niesłusznie "żółtaczką zakaźną”. W rzeczywistości żółtaczka pojawia się rzadko, a pozostałe objawy są z reguły niecharakterystyczne. Na szczęście choroba dość często ustępuje samoistnie, a leczenie ogranicza się do stosowania odpowiedniej diety i oszczędzającego trybu życia.

Wirusy zapalenia wątroby możemy podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich to wirusy pierwotnie hepatotropowe, czyli wykazujące powinowactwo do komórek wątroby (hepatocytów). Należą do nich wirusy typu: A, B, C, D, E, oznaczane skrótami HAV, HBV, HCV, HDV, HEV.

Do drugiej grupy zaliczamy wirusy wywołujące inne choroby, a wtórnie powodujące uszkodzenia wątroby, między innymi, takie jak wirus: cytomegalii (CMV), Epsteina-Barr (EBV), ospy wietrznej i półpaśca (VZV) czy opryszczki zwykłej (HSV-1 oraz HSV-2).

Wirusowe zapalenie wątroby – jak można się zarazić?

Wyróżniamy kilka możliwych sposobów przeniesienia wirusa zapalenia wątroby pierwotnie hepatotropowego:

  • droga fekalno-oralna – charakterystyczna dla zakażenia wirusami HAV i HEV, czyli wirusowego zapalenia wątroby typu A i E, nazywanymi z tego powodu "chorobami brudnych rąk”; źródłem zakażenia są najczęściej zanieczyszczone produkty spożywcze oraz woda;
  • droga pozajelitowa – dotyczy wirusów zapalenia wątroby typu B, C oraz D; przeniesienie następuje w sytuacjach wiążących się z naruszeniem ciągłości skóry, np. podczas iniekcji, zabiegów operacyjnych, akupunktury, wykonywania tatuażu czy piercingu;
  • droga kontaktów seksualnych – niesie zagrożenie zakażenia wirusem HBV oraz HCV;
  • zakażenie wertykalne – oznacza przeniesienie wirusa z matki na nienarodzone dziecko; dotyczy głównie HBV, HCV, HDV.

Okres wylęgania tej choroby wątroby jest bardzo zmienny. Wynosi od 15 dni do nawet 6 miesięcy.

WZW – objawy wirusowego zapalenia wątroby

Bardzo często zakażenie wirusami hepatotropowymi przebiega bezobjawowo. Dotyczy to szczególnie zakażenia HCV, o którym pacjent niekiedy dowiaduje się po kilkunastu latach w momencie wykrycia powikłań, takich jak marskość wątroby.

Do najczęściej występujących objawów zapalenia wątroby należą objawy przypominające niestrawność – brak apetytu, wymioty, biegunka, a także grypopodobne, takie jak: bóle mięśni i stawów oraz ogólne osłabienie.

Ponadto pacjenci mogą odczuwać ból z prawej strony pod żebrami (zlokalizowany pod prawym łukiem żebrowym) wynikający z powiększenia wątroby, która napina unerwioną czuciowo torebkę. Sporadycznie ból jest tak nasilony, że może przypominać atak kolki żółciowej.

W okresie ustępowania objawów rzekomogrypowych może (ale nie musi) pojawić się żółtaczka. Zażółcenie skóry oraz twardówek wbrew powszechnie panującej opinii nie jest często występującym objawem. Nie jest również konieczne do postawienia rozpoznania. Według niektórych danych żółtaczka dotyczy zaledwie 10 proc. pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby. Towarzyszy jej ściemnienie (ciemny) mocz i odbarwienie stolca.

Zdecydowanie rzadziej obserwuje się różnorodne objawy skórne, najczęściej związane z zakażeniem HBV. Wysypki mogą mieć charakter plamisty, plamisto-grudkowy, pokrzywkowy, a nawet krwotoczny. Zakażeniu HBV oraz HCV może także towarzyszyć kłębuszkowe zapalenie nerek, występujące częściej u dzieci.

Wirusowe zapalenie wątroby – markery wątrobowe

Postawienie diagnozy zapalenia wątroby typu wirusowego opiera się na: dokładnie zebranym wywiadzie, przeprowadzeniu badania przedmiotowego oraz potwierdzeniu zakażenia za pomocą badań laboratoryjnych. Podczas wizyty należy poinformować o: ryzykownych kontaktach seksualnych, iniekcjach, przeprowadzonych zabiegach operacyjnych czy kosmetycznych oraz podróżach. Istotna będzie także informacja o osobach z otoczenia pacjenta, które chorują na wirusowe zapalenie wątroby bądź są nosicielami HBV, HCV lub HDV.

Badania laboratoryjne najczęściej wykazują istotny wzrost stężenia aminotransferaz (markerów wątrobowych)asparaginowej i alaninowej, nazywanych skrótowo AspAT i AlAT (ewentualnie AST i ALT). Są to enzymy występujące między innymi wewnątrz hepatocytów, czyli komórek wątroby. Podczas zapalenia, gdy dochodzi do martwicy, błony komórkowe zwiększają swoją przepuszczalność i pozwalają na przedostanie się enzymów do krwi. Obserwuje się wtedy stężenia w surowicy przekraczające kilka lub nawet kilkadziesiąt razy normę.

Ponadto dla potwierdzenia zakażenia wykonuje się wirusologiczne badanie wątroby wykazujące obecność materiału genetycznego wirusa, jego pojedynczych antygenów lub swoistych przeciwciał wytworzonych przez organizm.

Przykładowo dla wirusa HBV najczęściej wykonuje się badanie na obecność antygenu Hbs oraz przeciwciał anty-Hbc klasy IgM. Natomiast dla wykluczenia lub potwierdzenia zakażenia HCV przydatne jest wykazanie obecności przeciwciał anty-HCV oraz stwierdzenie metodą PCR obecności RNA wirusa.

Wirusowe zapalenie wątroby – leczenie WZW

Wirusowe zapalenia wątroby (WZW) są chorobami często ustępującymi samoistnie. Konieczność zastosowania ewentualnego leczenia zależy od typu wirusa wywołującego chorobę oraz czasu, jaki minął od momentu zakażenia. Ogólne zalecenia skierowane do pacjentów są niezależne od tego, jaki czynnik etiologiczny wywołał zapalenie. W leczeniu WZW zwraca się uwagę na oszczędzający tryb życia, czyli taki, który zapewni dużo odpoczynku. Nie trzeba koniecznie spędzać całej doby w łóżku, ale warto pamiętać, że pozycja leżąca wpływa pozytywnie na ukrwienie wątroby i przyspiesza proces leczenia. Istotne również jest stosowanie odpowiednio skomponowanej, lekkostrawnej diety.

W początkowym okresie choroby pacjenci z reguły nie mają apetytu i nie należy ich zmuszać do jedzenia. Prawidłowe łaknienie powinno powrócić wraz z ustępowaniem klinicznych objawów wirusowego zapalenia wątroby i poprawą samopoczucia. W początkowym okresie należy stosować dietę na wątrobę dostarczającą pacjentowi około 2000 kcal na dobę, z czego 70 proc. energii powinno pochodzić z węglowodanów, 1020 proc. z tłuszczów i 10 proc. z białek.

Podczas leczenia wirusowego zapalenia wątroby posiłki powinny opierać się na: mleku i jego przetworach, białym, czerstwym pieczywie, potrawach mącznych, białym, gotowanym mięsie, ryżu, kaszy, warzywach (poza grochem, fasolą i kapustą), dżemie czy też miodzie. Z czasem jadłospis można uzupełnić o chude ryby oraz jajka na miękko. W okresie rekonwalescencji należy stopniowo zwiększać kaloryczność potraw (do około 3000 kcal na dobę) oraz podaż białka aż do 1,5 g/kg wagi ciała na dobę. Przez pierwsze pół roku kategorycznie nie należy pić alkoholu, w następnym półroczu dopuszcza się spożycie umiarkowanych ilości.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.08.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Badanie AlAT – norma i wyniki ALT (aminotransferazy alaninowej)

Aminontransferaza alaninowa (AlAT, ALT) w fizjologicznych warunkach w największej ilość w komórkach wątroby. Badanie AlAT ...

Choroby wątroby

Wśród chorób wątroby dominują ostre zapalenia wątroby typu B i C. Wiele uszkodzeń wątroby jest ...

Wirusowe zapalenie wątroby A (WZW typu A)

Występowanie wirusowego zapalenia wątroby typu A jest ściśle związane z warunkami sanitarnymi. Zwiększoną zapadalność na ...

Żółtaczka

Żółtaczka (łac. icterus) to objaw polegający na zażółceniu twardówek oczu, błon śluzowych i skóry, powstający ...

Antykoncepcja hormonalna a choroby wątroby

Antykoncepcja hormonalna, w szczególności oparta na przyjmowaniu tabletek dwuskładnikowych, wiąże się z ryzykiem uszkodzenia wątroby. ...

Wirusowe zapalenie wątroby C (WZW typu C)

Wirusowe zapalenie wątroby tupu C określane jest cichym zabójcom. Początkowo bezobjawowe, prowadzi do marskości i ...

Rak wątroby – przyczyny, pierwsze objawy, rokowanie, leczenie

Rak wątroby jest jednym z najczęściej występujących nowotworów na świecie. Wśród przyczyn raka wątroby należy ...

Co jest szkodliwe dla wątroby?

Podstawą profilaktyki w celu zapobiegania chorobom wątroby jest ograniczenie spożycia alkoholu i soli oraz zmiana ...

Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy leczenie stłuszczonej wątroby

Stłuszczenie wątroby polega na gromadzeniu się tłuszczu w hepatocytach. Przyczyną otłuszczonej wątroby jest najczęściej zespół ...

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Marskość wątroby, inaczej zwłóknienie wątroby, to choroba, w której uszkodzeniu ulega miąższ tego narządu. W ...

Adenowirusy u dzieci

Adenowirusy to grupa wirusów powodujących ostre infekcje dróg oddechowych, układu pokarmowego, moczowego, a także oczu. ...

Badanie przeciwciał anty-HBs – wyniki i norma badania na WZW B

Badanie laboratoryjne poziomu przeciwciał anty-HBs służy do oceny stopnia odpowiedzi poszczepiennej przeciwko wirusowi zapalenia wątroby ...

Komentarze (0)