Czym jest żółta herbata?
Żółta herbata to jeden z najstarszych, najrzadszych i najbardziej cenionych rodzajów herbaty na świecie. Wytwarza się ją z młodych liści herbaty chińskiej Camellia sinensis, a jej uprawy są dziś bardzo ograniczone i skoncentrowane w kilku chińskich prowincjach, głównie Anhui, Hunan, Syczuan oraz Zhejiang. Dawniej żółta herbata była zarezerwowana dla rodziny cesarskiej i jej dworu, dlatego do dziś bywa nazywana herbatą cesarską.
To, co wyróżnia tę herbatę spośród innych, to sposób jej wytwarzania. Początkowo proces wygląda podobnie jak przy produkcji herbaty zielonej, jednak różni się jednym, bardzo istotnym etapem, a mianowicie – żółknięciem.
Jak powstaje żółta herbata?
Liście herbaty są zbierane ręcznie wczesną wiosną.
Świeżo zebrane liście zostawia się do zwiędnięcia, aby delikatnie zmniejszyć w nich zawartość wilgoci.
Następnie liście są poddawane działaniu wysokiej temperatury poprzez prażenie w specjalnych wokach lub obróbkę parą. Ten etap dezaktywuje enzymy odpowiedzialne za szybkie utlenianie, dzięki czemu herbata zachowuje świeżość.
Kolejny etap to zwijanie lub inaczej wałkowanie, co pomaga nadać im ostateczny kształt.
Najważniejszym etapem, charakterystycznym wyłącznie dla tego rodzaju herbaty, jest tzw. żółknięcie. Ciepłe, lekko wilgotne liście owija się w specjalny materiał i pozostawia na kilka godzin lub dni w cieple i przy ograniczonym dostępie tlenu. W tym czasie liście tracą trawiastą gorycz, a ich aromat staje się łagodniejszy. Proces ten może być powtarzany nawet trzykrotnie.
Na koniec liście poddaje się suszeniu w wokach, piecach lub tradycyjnie na słońcu.
Finalny napar jest delikatny i lekko orzechowy oraz pozostawia słodkawy posmak. Ma jedwabistą konsystencję, którą niektórzy opisują jako maślaną. Wyróżnia się przy tym brakiem typowej dla innych odmian goryczy.
Przeczytaj również:
Herbata hojicha – czym jest? Czy może zastąpić kawę?
Rodzaje żółtej herbaty
Tradycyjnie żółtą herbatę dzieli się na trzy główne kategorie:
Huang Ya Cha (Yellow Buds) – najbardziej ceniona i najbardziej pożądana ze wszystkich odmian. Wytwarzana wyłącznie z pojedynczych, nierozwiniętych pąków lub pąka z jednym listkiem zbieranych wczesną wiosną. Smak herbaty jest łagodny i delikatnie słodki.
Huang Xiao Cha (Yellow Small) – pośredni rodzaj, który powstaje z pąka i dwóch młodych listków. Ma łagodny smak oraz złocisty kolor.
Huang Da Cha (Yellow Large) – powstaje z późniejszych, starszych i większych liści. Daje mocniejszy smak z lekkim dymnym posmakiem. Jest to najtańszy i najniżej ceniony rodzaj.
W poszukiwaniu odpowiedniej herbaty żółtej można natrafić także na tzw. żółtą herbatę z Egiptu. Mimo nazwy nie jest ona jednak odmianą herbaty ani naparem z liści krzewu herbacianego. To napój przygotowywany z nasion kozieradki pospolitej, znany również jako helba lub shambhala. Helba ma intensywny, lekko gorzkawy, ziołowo-orzechowy smak. Dzięki obecności m.in. błonnika i związków bioaktywnych bywa ceniona jako napój wspierający pracę układu trawiennego.
Właściwości zdrowotne żółtej herbaty
Jeśli przyjrzymy się składowi chemicznemu liści herbaty żółtej, od razu zauważymy, że jest to skarbnica składników o właściwościach przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych. Znajdują się w niej m.in. polifenole, w tym katechiny (katechina, epikatechina, galusan epikatechiny), flawonoidy (kwercetyna, rutyna), taniny, związki fenolowe, aminokwasy, alkaloidy (kofeina, teobromina, teofilina), barwniki roślinne i związki aromatyczne. To ich obecność sprawia, że ta rzadka herbata pod wieloma względami jest korzystna dla naszego zdrowia:
wspiera funkcjonowanie wątroby;
łagodzi problemy związane z trawieniem;
wpływa korzystnie na mikrobiom jelitowy;
łagodnie pobudza dzięki obecności kofeiny;
wspiera pracę układu sercowo-naczyniowego;
może zapobiegać uszkodzeniom ścian żołądka;
neutralizuje wolne rodniki i może chronić przed stresem oksydacyjnym;
wykazuje potencjalne działanie przeciwhiperglikemiczne (może pomagać obniżyć poziom cukru we krwi);
może w pewnym stopniu hamować rozmnażanie komórek rakowych (potrzeba większej liczby badań, aby jednoznacznie to potwierdzić).
Czy żółta herbata wspomaga odchudzanie?
W sieci można spotkać się z twierdzeniem, że żółta herbata wspiera odchudzanie. Jest w tym ziarno prawdy, jednak warto do tego tematu podejść z dystansem. Żółta herbata zawiera polifenole, w tym katechiny takie jak EGCG (galusan epigallokatechiny), które w badaniach nad herbatą zieloną wiązano z niewielkim wzrostem wydatku energetycznego i spalania tłuszczu. Nie oznacza to jednak, że samo picie naparu spowoduje spadek masy ciała. Najważniejsza jest tu oczywiście zbilansowana dieta i indywidualnie dobrany deficyt kaloryczny. Herbata może stanowić jedynie dodatek do planu dietetycznego.
Przeczytaj również:
Matcha – zielona herbata w proszku – właściwości, cena. Gdzie kupić i jak parzyć? Opinie
Jak parzyć herbatę żółtą?
Podstawowa zasada zaparzania żółtej herbaty? Nigdy nie zalewaj jej wrzątkiem. Bardzo gorąca woda może przyczynić się do nadmiernego wydobycia goryczki i cierpkości, a także utraty niektórych antyoksydantów.
Aby czerpać z niej jak najwięcej właściwości prozdrowotnych oraz smaku, należy odmierzyć ok. 2–3 g suszu, zalać go 250 ml wody w temperaturze 80–85°C i parzyć przez ok. 2–3 minuty. Nie trzeba od razu wyrzucać liści, ponieważ nadają się jeszcze na 2–3 zaparzenia.
Ile żółtej herbaty można pić dziennie?
To, ile żółtej herbaty można wypić w ciągu dnia, zależy przede wszystkim od indywidualnych preferencji oraz tolerancji organizmu na kofeinę. Ze względu na jej zawartość zaleca się spożywać około 1–4 filiżanek naparu dziennie. Osoby szczególnie wrażliwe na kofeinę powinny ograniczyć jej spożycie, zwłaszcza w godzinach wieczornych.
Czy żółta herbata ma skutki uboczne?
Żółta herbata spożywana w umiarkowanych ilościach jest zazwyczaj dobrze tolerowana. Pewne działania niepożądane mogą pojawić się przy wypijaniu jej w zbyt dużych ilościach. Ma to związek z kofeiną. Jej nadmiar w organizmie może spowodować: niepokój, ból głowy, drżenie rąk, nerwowość, kołatanie serca, problemy ze snem, nudności i dyskomfort żołądkowy.
Przeciwwskazania do picia żółtej herbaty
Dla większości zdrowych osób umiarkowane spożycie żółtej herbaty jest zwykle dobrze tolerowane, lecz w niektórych przypadkach warto zachować ostrożność.
Nadwrażliwość na kofeinę – w tym przypadku wskazane jest picie herbaty w umiarkowanych ilościach, czyli ok. 1–2 filiżanek dziennie. Dotyczy to także herbaty pu-erh, czarnej, zielonej i białej herbaty.
Ciąża i karmienie piersią – w tym okresie łączne spożycie kofeiny ze wszystkich źródeł nie powinno przekraczać 200 mg na dobę. Żółta herbata w zależności od długości parzenia naparu może mieć od 15 do nawet 50 mg kofeiny, dlatego należy pić ją z umiarem.
Niedobór żelaza i anemia – obecne w żółtej herbacie polifenole mogą hamować przyswajanie żelaza. W związku z tym warto między posiłkiem bogatym w ten pierwiastek a wypiciem herbaty zachować 2-godzinny odstęp.
Choroba refluksowa lub wrażliwy żołądek – mocny napar, zwłaszcza wypity na czczo, może nasilać nudności, pieczenie w przełyku i dyskomfort w nadbrzuszu. Lepiej więc pić go po posiłku, słabiej zaparzonego i obserwować reakcję organizmu.
