WyleczTo

Pimozyd – na co działa? wskazania, przeciwwskazania, skutki uboczne

29 sierpnia 2025
Martyna Binko
Martyna Binko
Martyna Binko

magister farmacji

Pimozyd to lek przeciwpsychotyczny z grupy neuroleptyków, stosowany głównie w leczeniu przewlekłych zaburzeń psychicznych, takich jak schizofrenia oraz przewlekłe tiki nerwowe, w tym zespół Tourette’a (zmniejsza nasilenie tików). Działa poprzez blokowanie receptorów dopaminowych w mózgu, co pomaga zmniejszyć objawy psychozy i niekontrolowane ruchy. Choć skuteczny w terapii, pimozyd wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, takich jak: zaburzenia rytmu serca, senność czy sztywność mięśni. Ze względu na możliwe poważne interakcje i przeciwwskazania, jego stosowanie wymaga ścisłej kontroli lekarskiej oraz regularnego monitorowania stanu pacjenta. W artykule przybliżymy wskazania do stosowania pimozydu, przeciwwskazania oraz napiszemy jakie działania niepożądane wywołuje.

Kartka, na której jest napisane: Tourette Syndrom (zespół Torette'a), czyli nazwa schorzenia, na które przepisuje się lek pimozyd.
Depositphotos

Pimozyd – wskazania do stosowania

Pimozyd jest wskazany do tłumienia tików ruchowych (przewlekłe tiki ruchowe) i głosowych (zespół tików głosowych) u pacjentów z zespołem Tourette’a, którzy nie uzyskali zadowalającej odpowiedzi na standardowe leczenie.

Pimozyd nie jest lekiem pierwszego wyboru ani nie jest przeznaczony do leczenia tików, które są jedynie uciążliwe lub mają tylko znaczenie estetyczne.

Powinien być zarezerwowany dla pacjentów z zespołem Tourette’a, u których tiki ruchowe i głosowe poważnie zaburzają rozwój lub codzienne funkcjonowanie.

Przeciwwskazania do stosowania leku pimozyd

  1. Nie stosować w leczeniu prostych tików ani tików niezwiązanych z zespołem Tourette’a.

  2. Nie stosować u pacjentów przyjmujących leki wywołujące tiki (np. pemolina, metylofenidat, amfetaminy) – należy najpierw odstawić te leki i ocenić, czy objawy nie są przez nie wywołane.

  3. Przeciwwskazany u pacjentów z wydłużonym odstępem QT, wrodzonym zespołem długiego QT, zaburzeniami rytmu serca, przyjmujących inne leki wydłużające QT lub z hipokaliemią/hipomagnezemią.

  4. Nie stosować w ciężkiej depresji OUN lub stanach śpiączkowych.

  5. Przeciwwskazany przy nadwrażliwości na pimozyd; ostrożność u osób uczulonych na inne leki przeciwpsychotyczne.

  6. Nie stosować z antybiotykami makrolidowymi (np. klarytromycyna, erytromycyna, azytromycyna), z powodu ryzyka zaburzeń rytmu serca i interakcji metabolicznych (hamowanie CYP3A4).

  7. Przeciwwskazany z citalopramem i escitalopramem.

  8. Nie stosować z silnymi inhibitorami CYP2D6, takimi jak paroksetyna.

  9. Nie stosować z sertraliną (z uwagi na ryzyko interakcji).

Działania niepożądane

  • Ból głowy, zawroty głowy.

  • Suchość w ustach.

  • Biegunka, nudności, wymioty, zaparcia, odbijanie.

  • Uczucie pragnienia.

  • Zwiększony apetyt.

  • Zaburzenia miesiączkowania.

  • Przyrost masy ciała.

  • Skurcze mięśni, napięcie mięśniowe.

  • Senność, uspokojenie, sedacja, bezsenność.

  • Akatyzja (wewnętrzny niepokój ruchowy).

  • Sztywność.

  • Zaburzenia mowy.

  • Zmiany w charakterze pisma.

  • Akinezja (spowolnienie ruchowe).

  • Depresja, pobudzenie, nerwowość, zaburzenia zachowania.

  • Nadwrażliwość oczu na światło, pogorszenie zdolności akomodacji oka, mroczki przed oczami.

  • Impotencja.

Czy pimozyd może powodować lęk?

Lęk nie należy do typowych działań niepożądanych pimozydu, ale w pewnych przypadkach może się pojawić jako efekt pośredni.U niektórych pacjentów leki przeciwpsychotyczne mogą paradoksalnie nasilać objawy lękowe, drażliwość czy pobudzenie – zwłaszcza na początku leczenia lub przy zbyt wysokiej dawce.

Jeśli pacjent doświadcza lęku po rozpoczęciu leczenia pimozydem, nie należy odstawiać leku samodzielnie. Należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym (psychiatrą). Być może:

  • trzeba dostosować dawkę,

  • rozważyć zamianę leku,

  • dodać lek łagodzący lęk (np. z grupy benzodiazepin lub SSRI – tymczasowo lub długoterminowo).

Czy pimozyd jest substancją kontrolowaną?

Substancja kontrolowana to związek psychoaktywny lub inny środek farmaceutyczny, którego wytwarzanie, przechowywanie, obrót i stosowanie są ściśle regulowane przepisami prawa. W kontekście medycznym termin ten odnosi się przede wszystkim do leków o działaniu: opioidowym, psychotropowym oraz innych preparatów, które mogą prowadzić do uzależnienia lub być nadużywane.

Pimozyd (lek Orap) w USA jest dostępny wyłącznie na receptę, ale nie znajduje się w wykazie kontrolowanych substancji zgodnie z Ustawą Federalną o Substancjach Kontrolowanych.

Substancja lecznicza pimozyd nie posiada dopuszczenia do obrotu na terenie Polski.

Skuteczność leku

Mimo pewnych luk w dostępnych danych, ogólna zgodność wyników – zarówno w różnych badaniach, jak i przedziałach czasowych – pozwala stwierdzić, że pimozyd wykazuje skuteczność porównywalną z innymi, częściej stosowanymi lekami przeciwpsychotycznymi, takimi jak chloropromazyna, u pacjentów ze schizofrenią. Nadal jednak brakuje wystarczających dowodów, by jednoznacznie potwierdzić lub wykluczyć jego skuteczność w leczeniu zaburzeń urojeniowych.

Nowe spojrzenie na pimozyd

Pimozyd, lek przeciwpsychotyczny zatwierdzony przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA), wykazuje również potencjalne właściwości przeciwnowotworowe. Jego mechanizm działania może wiązać się ze zwiększoną produkcją reaktywnych form tlenu (ROS). Na tej podstawie pimozyd można uznać za obiecującego kandydata do terapii przeciwnowotworowej.

Bibliografia

W Wylecz.to opieramy się na EBM (Evidence Based Medicine) – medycynie opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.  Więcej o tym, jak dbamy o jakość naszych treści znajdziesz w Polityce Redakcyjnej Wylecz.to.

  1. Sultana A, McMonagle T. Pimozide for schizophrenia or related psychoses. Cochrane Database Syst Rev. 2000;(3):CD001949.

  2. Kim U, Kim CY, Lee JM, Ryu B, Kim J, Shin C, Park JH. Pimozide Inhibits the Human Prostate Cancer Cells Through the Generation of Reactive Oxygen Species. Front Pharmacol. 2020 Jan 16;10:1517.

  3. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2011/017473s046lbl.pdf.


Więcej na ten temat