Czym jest Elvanse i kiedy lekarz je przepisuje?
Elvanse to preparat stosowany w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dzieci i młodzieży, a także u osób dorosłych. Jako substancję czynną zawiera dimezylan lisdeksamfetaminy. Substancja ta sama w sobie to nieaktywny prolek, który dopiero po podaniu doustnym przekształca się w deksamfetaminę i osiąga pełną aktywność farmakologiczną.
Lekarz może zdecydować się na zastosowanie leku Elvanse u pacjentów z rozpoznanym ADHD, u których objawy wyraźnie utrudniają funkcjonowanie, a wcześniejsze leczenie np. metylofenidatem nie przyniosło wystarczającej poprawy. Elvanse to częsty wybór także w przypadku pacjentów, u których potrzebny jest lek działający przez wiele godzin.
Należy pamiętać, że sam lek powinien stanowić element kompleksowej terapii, obejmującej również psychoedukację, terapię psychologiczną oraz odpowiednie wsparcie środowiskowe.
Jak działa Elvanse (lisdeksamfetamina)?
Jak już zostało wspomniane, lisdeksamfetamina sama w sobie jest nieaktywna. Po wchłonięciu w przewodzie pokarmowym jest szybko przekształcana w organizmie do deksamfetaminy, która pobudza ośrodkowy układ nerwowy (OUN), zwiększając stężenie dopaminy i noradrenaliny w mózgu poprzez hamowanie ich wychwytu zwrotnego oraz zwiększenie uwalniania. Jak wiadomo, neuroprzekaźniki te odpowiadają m.in. za koncentrację i kontrolowanie impulsów, dlatego lek pozwala łagodzić objawy ADHD, takie jak nadruchliwość, impulsywność i trudności z utrzymaniem uwagi.
Przeczytaj również:
Leki na ADHD – rodzaje
Jak stosować Elvanse? Dawkowanie u dzieci i dorosłych
U pacjentów z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi dawkowanie należy dobrać indywidualnie na podstawie wieku, nasilenia objawów oraz chorób współistniejących.
Dawka początkowa wynosi 30 mg na dobę, w przypadku dzieci i młodzieży możliwe jest zaczęcie terapii od 20 mg na dobę. W razie potrzeby lekarz stopniowo, w około tygodniowych odstępach, zwiększa dawkę o 10-20 mg, aż do uzyskania oczekiwanych efektów terapeutycznych, co równoznaczne jest z ustaleniem optymalnej dawki. Maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 70 mg.
Lek przyjmuje się raz dziennie, najlepiej w godzinach porannych. Przyjmowanie Elvanse w godzinach popołudniowych zwiększa ryzyko bezsenności. Kapsułkę należy połknąć w całości lub jej zawartość wymieszać z wodą, sokiem pomarańczowym lub jogurtem.
ADHD często wymaga długotrwałego leczenia farmakologicznego. W przypadku stosowania leku Elvanse przez okres powyżej roku, lekarz powinien ponownie ocenić przydatność kliniczną leku. Wskazane jest, by rozważyć próbne odstawienie leku, co pozwala ocenić funkcjonowanie pacjenta bez farmakoterapii.
Po jakim czasie Elvanse zaczyna działać i jak długo utrzymuje się efekt?
Po podaniu doustnym lisdeksamfetamina wchłania się szybko, dzięki czemu pierwsze efekty działania leku pojawiają się zwykle już po około 2 godzinach od przyjęcia kapsułki. Działanie Elvanse utrzymuje się nawet do około 13–14 godzin, dlatego lek zazwyczaj stosuje się raz dziennie.
Najczęstsze skutki uboczne leku Elvanse
Jak każdy lek, Elvanse może powodować działania niepożądane. Są one typowe dla leków z grupy psychostymulantów. Do najczęściej zgłaszanych skutków ubocznych stosowania tego preparatu należą:
zmniejszenie apetytu,
nudności,
suchość w jamie ustnej,
bezsenność,
ból głowy,
drażliwość,
spadek masy ciała,
przyspieszona akcja serca.
Nieco rzadziej mogą wystąpić:
zaburzenia rytmu serca,
wzrost ciśnienia tętniczego,
pogorszenie nastroju,
stany lękowe,
objawy psychotyczne.
W razie pojawienia się omdleń, bólu w klatce piersiowej czy nasilonej psychozy należy przerwać leczenie i pilnie skontaktować się z lekarzem.
Przeczytaj również:
Centanafadyna – czy będzie przełomowym lekiem w leczeniu ADHD?
Przeciwwskazania i środki ostrożności podczas stosowania Elvanse
Elvanse nie jest uniwersalnym lekiem na ADHD. Posiada liczne ograniczenia i przepisywane powinno być jedynie w określonych przypadkach. Do głównych przeciwwskazań do jego zastosowania należą:
nadwrażliwość na lisdeksamfetaminę oraz substancje pomocnicze leku,
wiek poniżej 6 lat,
jednoczesne stosowanie inibitorów monoaminooksydazy (MAO),
objawowa choroba sercowo-naczyniowa,
ciężkie nadciśnienie tętnicze,
nadczynność tarczycy,
nadmierne pobudzenie,
jaskra,
guz chromochłonny,
okres karmienia piersią.
Szczególną ostrożność w stosowaniu leku powinni zachować pacjenci z:
chorobami układu sercowo-naczyniowego,
skłonnością do tików,
dotychczasowymi zaburzeniami psychicznymi,
napadami drgawkowymi.
Przed rozpoczęciem, a także w trakcie leczenia należy kontrolować wzrost u dzieci i młodzieży, a u wszystkich pacjentów również masę ciała, ciśnienie tętnicze i tętno, a także inne parametry pozwalające na ocenę funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego pacjenta. Lekarz powinien zwracać również uwagę na stan psychiczny pacjenta.
Przeczytaj również:
Bupropion – czy ten lek hamuje apetyt i poprawia nastrój?
Interakcje Elvanse z alkoholem, lekami i suplementami
Ze względu na swój mechanizm działania Elvanse może wchodzić w interakcje z wieloma substancjami czynnymi, utrudniając ocenę skuteczności terapii, a także nasilać występowanie działań niepożądanych, zwłaszcza w zakresie funkcjonowania układu nerwowego pacjenta.
Do najważniejszych substancji wchodzących w interakcję z Elvanse należą:
inhibitory MAO (ryzyko wystąpienia przełomu nadciśnieniowego),
leki serotoninergiczne (np. antydepresanty),
inne psychostymulanty,
leki modyfikujące ciśnienie tętnicze krwi (osłabia działanie leków hipotensyjnych),
środki zakwaszające lub alkalizujące mocz (wpływają na tempo wydalania substancji czynnej leku),
leki modyfikujące pH treści żołądkowej, np. fosforan lub wodorowęglan sodu.
Choć informacje na temat interakcji leku z alkoholem są dość ograniczone, ze względu na wpływ Elvanse na OUN jego spożywanie w trakcie terapii jest niewskazane.
Czy Elvanse może uzależniać?
Tak. Elvanse zawiera substancję czynną z grupy amfetaminopochodnych, dlatego wykazuje potencjał uzależniający, a u pacjenta może dojść do rozwinięcia nie tylko zależności psychicznej, ale również tolerancji i wystąpienia objawów odstawiennych. Z tego powodu decyzja o rozpoczęciu terapii powinna każdorazowo być poprzedzona wnikliwym wywiadem lekarskim oraz badaniami, a modyfikacja dawki również przebiegać wyłącznie po konsultacji z lekarzem prowadzącym terapię.
Elvanse w ciąży i podczas karmienia piersią
Stosowanie Elvanse w ciąży nie jest zalecane, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.
Deksamfetamina przenika do mleka kobiecego, dlatego podczas leczenia zwykle zaleca się rezygnację z karmienia piersią lub wybór innej metody leczenia.
Przeczytaj również:
Psychoterapia w ADHD – jaka najlepsza?
Co zrobić w przypadku pominięcia dawki lub przedawkowania?
Jeżeli pacjent zapomni przyjąć poranną dawkę, nie powinien zażywać leku późnym popołudniem ani wieczorem, ponieważ może to prowadzić do bezsenności. Nie należy także stosować dawki podwójnej, zwiększa to ryzyko przedawkowania. Jeśli standardowa dawka zostanie pominięta, należy wrócić do schematu następnego dnia.
Przedawkowanie Elvanse może powodować:
nadmierne pobudzenie,
gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego,
zaburzenia rytmu serca,
nasilenie istniejących napadów drgawkowych,
gorączkę,
utratę przytomności,
W takiej sytuacji konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna. Nie ma jednak swoistego antidotum, a pomoc ma na celu jedynie leczenie objawowe.
Elvanse a prowadzenie pojazdów i codzienne funkcjonowanie
Elvanse, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, może powodować zawroty głowy, senność, zaburzenia widzenia i pogorszenie koncentracji u części pacjentów. Dlatego do czasu poznania indywidualnej reakcji organizmu na lek należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
U wielu pacjentów skutecznie dobrana terapia poprawia funkcjonowanie w pracy, szkole oraz codziennych obowiązkach dzięki lepszej koncentracji i kontroli zachowania.
Przeczytaj również:
Guanfacyna – działanie, wskazania, opinie i cena
Czy Elvanse jest dostępne w Polsce i czy podlega refundacji?
Elvanse jest dostępne w Polsce wyłącznie na receptę Rpw. To specjalny rodzaj recepty wystawiany na leki zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe podlegające szczególnej kontroli. Na chwilę obecną lek ten nie jest objęty w Polsce refundacją, a koszt pojedynczego opakowania wynosi około 300 złotych. Zakres refundacji może się jednak zmieniać wraz z kolejnymi listami refundacyjnymi, dlatego warto sprawdzić aktualne zasady w aptece lub u lekarza.
