Pochwa – budowa, funkcje, długość pochwy

Pochwa – budowa

Pochwa charakteryzuje się cylindrycznym kształtem. Tworzą ją dwie ściany – przednia i tylna. Każda z nich ma około 3 milimetry grubości. Na przedniej ścianie pochwy znajduje się jeden z najbardziej erogennych obszarów na ciele – punkt G. To odpowiednik męskiej prostaty.

Ściany pochwy zbudowane są z trzech elastycznych warstw:

• błona zewnętrzna – zbudowana jest z tkanki łącznej, która w górnej części ma bardziej zbitą formę;
• błona mięśniowa – tworzy ją tkanką łączną przeplatana z mięśniami gładkimi;
• błona śluzowa – posiada liczne zmarszczki i fałdy, które zazwyczaj ulegają wygładzeniu z każdym przebytym porodem. Dodatkowo błona śluzowa dzieli się na dwie powłoki. Są to: nabłonek pochwy, czyli nierogowaciejący nabłonek płaski o wielowarstwowej budowie oraz blaszka właściwa, złożona ze sprężystych włókien.

U szczytu pochwy znajduje się trzon, w którym zbiera się nasienie, a za którym ulokowana jest macica. Im bliżej macicy, tym kształt pochwy zmienia się i zaczyna przypominać literę H.

Pochwa a srom – czym się różnią?

Pochwa i srom nie są tym samym. Pochwa jest elastycznym kanałem znajdującym się wewnątrz ciała. Łączy przedsionek pochwy z szyjką macicy. Srom obejmuje natomiast zewnętrzne narządy płciowe, m.in. wargi sromowe większe i mniejsze, łechtaczkę, wzgórek łonowy oraz przedsionek pochwy.

W mowie potocznej słowem „pochwa” często określa się cały obszar żeńskich narządów płciowych. Z punktu widzenia anatomii jest to jednak nieprecyzyjne. Z zewnątrz widoczne jest wejście do pochwy, a nie sama pochwa.

Jaka jest długość pochwy?

Głębokość pochwy wynosi zazwyczaj od 6 do 8 centymetrów. Narząd ten zbudowany jest z bardzo elastycznych włókien, umożliwiających rozszerzanie i rozciąganie, co jest szczególnie cenne podczas naturalnego porodu. Warto dodać, że podniecenie wywołane stymulacją seksualną również wpływa na wydłużenie pochwy.

Jak wspomniano, pochwa jest łącznikiem pomiędzy macicą a sromem. Podczas miesiączki przez pochwę wydostaje się krew miesięczna. Od zewnątrz wejście do pochwy otaczają wargi sromowe mniejsze (wewnętrzne) i większe (zewnętrzne). Nad nimi położona jest łechtaczka, a nad nią wzgórek łonowy.

Przeczytaj również:

Jak prawidłowo nazywać kobiece narządy płciowe?

Czy długość pochwy u każdej kobiety jest taka sama?

Wymiary pochwy różnią się między kobietami i nie są stałe nawet u tej samej osoby. Długość pochwy nie decyduje o płodności, kobiecości ani jakości życia seksualnego. Znacznie większe znaczenie dla komfortu współżycia mają m.in. nawilżenie, pobudzenie, napięcie mięśni dna miednicy oraz brak bólu. Pochwa jest miękkim i rozciągliwym narządem, którego ściany mogą dostosowywać się do stosunku, badania lekarskiego i porodu.

Pochwa – funkcje

Pochwa pełni wiele ważnych funkcji w ciele kobiety. Są to funkcje:

• prokreacyjna – podczas stosunku do pochwy wprowadzany jest członek, a wytrysk w pochwie może doprowadzić do zapłodnienia;
• pochwa w okresie dni płodnych produkuje znaczne ilości śluzu, którego zadaniem jest ułatwienie zapłodnienia;
• pochwa jest ostatnim odcinkiem dróg rodnych kobiety – w przypadku naturalnego porodu to właśnie poprzez pochwę przychodzi na świat dziecko;
• zapewnienie przyjemności podczas stosunku seksualnego. Dzięki silnemu ukrwieniu najbardziej wrażliwe na bodźce jest wejście do pochwy.

Czy pochwa rozciąga się po współżyciu lub porodzie?

Pochwa jest zbudowana tak, aby mogła się rozciągać, a następnie w dużym stopniu powracać do wcześniejszego kształtu. Regularne współżycie nie powoduje jej trwałego „rozluźnienia”.

Pochwa może być tkliwa i obolała przez 6 do nawet 8 tygodni po porodzie. Całkowity powrót do pierwotnych wymiarów nie jest gwarantowany, ale w odzyskaniu formy pochwy po porodzie pomagają ćwiczenia mięśni dna miednicy (mięśnie Kegla). Terapia polega na napinaniu i rozluźnianiu mięśni, których używamy między innymi, gdy chcemy powstrzymać oddanie moczu. Można wykonywać je w dowolnym czasie i miejscu. Najważniejsze, aby ćwiczyć regularnie, kilka a nawet kilkanaście razy dziennie.

Jeżeli dolegliwości utrzymują się, wskazana jest konsultacja z ginekologiem lub fizjoterapeutą uroginekologicznym.

Przeczytaj również:

Neuralgia nerwu sromowego – przyczyny, objawy, leczenie

Jak pochwa zmienia się z wiekiem?

Wygląd i funkcjonowanie pochwy zależą w dużym stopniu od stężenia hormonów.

• W okresie dojrzewania wzrost stężenia estrogenów powoduje dojrzewanie błony śluzowej pochwy.
• W wieku rozrodczym jej stan zmienia się m.in. w zależności od fazy cyklu miesiączkowego, ciąży i stosowanej antykoncepcji.
• Po porodzie mogą przejściowo pojawić się suchość, tkliwość i zmiana napięcia tkanek.
• W okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie spadek stężenia estrogenów może prowadzić do ścieńczenia błony śluzowej, mniejszej elastyczności i niedostatecznego nawilżenia.

Suchości pochwy mogą towarzyszyć pieczenie, swędzenie, ból podczas stosunku oraz częstsze dolegliwości ze strony układu moczowego. Objawów tych nie trzeba traktować jako nieuniknionej części starzenia – dostępne są metody łagodzenia dolegliwości, które można omówić z lekarzem.

Higiena pochwy – jak myć pochwę?

Właściwa higiena pochwy jest niezwykle istotna. Warto jednak wiedzieć, że zbyt inwazyjna higiena wyrządza więcej szkody niż pożytku.

Pochwy nie trzeba myć w środku. Pochwa sama się czyści, podobnie jak ludzkie oko. Myć należy wyłącznie srom, czyli zewnętrzne narządy płciowe. Im bliżej wejścia do pochwy, tym lepiej stosować delikatniejsze środki. Używanie samej ciepłej wody jest wystarczające.

Należy również pamiętać o tym, aby podczas miesiączki podmywać się częściej. Do umycia stref intymnych, które nie pokryte są śluzówką (pachwiny, wzgórek łonowy, wargi sromowe większe) można wówczas użyć płynu do higieny intymniej o niskim pH i bez SLS.

W przypadku konieczności aplikacji leków dopochwowych (kremów lub globulek) należy zawsze bardzo dokładnie umyć ręce – przed i po aplikacji.

Przeczytaj również:

Wulwodynia – przyczyny, objawy, czy jest uleczalna

Pochwa – choroby

Pochwa chroni dalsze odcinki dróg rodnych przed zakażeniem z zewnątrz. To zasługa pałeczek kwasu mlekowego, które są obecne w wydzielinie pochwowej. Za ich sprawą z glikogenu powstaje kwas mlekowy, który tworzy w pochwie kwaśne środowisko: pH 3,5-4,5. To skuteczna bariera dla różnych drobnoustrojów.

Choroby pochwy zdarzają się stosunkowo często i mogą mieć różną etiologię. Zazwyczaj powodują je patogeny: wirusy, bakterie, pierwotniaki lub grzyby. Rozwojowi drobnoustrojów chorobotwórczych sprzyjają zaburzenia mikroflory (na skutek chorób, stosowanych leków np. antybiotyków czy stosowania silnie działających detergentów do mycia) oraz mikrourazy mechaniczne.

Wśród najczęstszych schorzeń pochwy należy wymienić:

• infekcję bakteryjną pochwy (waginoza) – choroba, która jest wynikiem zachwiania równowagi mikroflory pochwy. Dochodzi wówczas do zaniku pałeczek kwasu mlekowego i rozwoju mieszanej flory tlenowej i beztlenowej;
• grzybica pochwy (kandydoza pochwy, drożdżyca pochwy) – to najczęstsza infekcja intymna u kobiet. Atakuje, gdy dochodzi do zachwiania naturalnej flory bakteryjnej;
• rzęsistkowica – choroba pasożytnicza układu moczowo-płciowego. To najczęściej występujące schorzenie przenoszone drogą płciową.

O infekcjach pochwy świadczy zazwyczaj świąd pochwy, ból, a także wydzielina o zmienionym kolorze i nieprzyjemnym zapachu. W przypadku zaobserwowania niepokojących symptomów należy niezwłocznie skonsultować się z ginekologiem.

Przeczytaj również:

Pierwszy raz – kiedy jest czas na inicjację seksualną? Przygotowanie, zabezpieczenie, pozycje

Jaka wydzielina z pochwy jest prawidłowa?

Prawidłowa wydzielina jest najczęściej przezroczysta albo biaława i nie ma intensywnego, nieprzyjemnego zapachu. Jej ilość oraz konsystencja mogą zmieniać się podczas cyklu miesiączkowego. Więcej wydzieliny może pojawiać się m.in. w okresie owulacji, podczas ciąży, przy aktywności seksualnej oraz w trakcie stosowania niektórych metod antykoncepcji.

Jakie objawy ze strony pochwy wymagają konsultacji z lekarzem?

Do ginekologa warto zgłosić się w przypadku:

• bólu, pieczenia lub uporczywego świądu;
• wyraźnej zmiany zapachu, koloru albo konsystencji wydzieliny;
• krwawienia między miesiączkami lub po stosunku;
• bólu podczas współżycia;
• owrzodzeń, pęcherzyków, guzków lub innych zmian w okolicy wejścia do pochwy;
• uczucia ucisku, obecności ciała obcego albo uwypuklenia w pochwie;
• trudności z założeniem tamponu;
• suchości pochwy utrudniającej codzienne funkcjonowanie;
• bólu w podbrzuszu współwystępującego z nieprawidłową wydzieliną.

Pilnej pomocy wymaga m.in. silny ból, obfite krwawienie, wysoka gorączka lub gwałtownie nasilające się objawy.

Najczęstsze mity dotyczące pochwy

Błona dziewicza pozwala stwierdzić, czy kobieta współżyła.

Nie. Wygląd błony dziewiczej nie jest wiarygodnym dowodem odbycia lub nieodbycia stosunku. Tkanka ta ma różny kształt i elastyczność, a jej wygląd może zmieniać się także bez związku z aktywnością seksualną.

Każda kobieta krwawi podczas pierwszego stosunku

Nie. Krwawienie może się pojawić, ale jego brak jest równie prawidłowy. Ewentualne krwawienie może wynikać m.in. z niewystarczającego nawilżenia, napięcia tkanek lub niewielkiego urazu.

Częste współżycie trwale poszerza pochwę

Nie. Pochwa jest elastyczna i dostosowuje swój kształt do sytuacji. Na odczuwane napięcie większy wpływ mają mięśnie dna miednicy, wiek, porody oraz zmiany hormonalne.

Pochwę trzeba myć od wewnątrz

Nie. Irygacje mogą zaburzać jej naturalne środowisko i powodować podrażnienia. Myje się zewnętrzne okolice intymne, czyli srom.

Przeczytaj również:

Masturbacja – czy jest zdrowa? Uzależnienie od masturbacji

Najczęstsze pytania o pochwę

Gdzie znajduje się wejście do pochwy? Wejście do pochwy znajduje się w przedsionku pochwy, poniżej ujścia cewki moczowej i powyżej odbytu.

Czy pochwa i wagina oznaczają to samo? Tak. „Wagina” to potoczne określenie pochwy, wywodzące się z łacińskiego słowa vagina. W polskiej terminologii medycznej używa się nazwy „pochwa”.

Jaka jest prawidłowa głębokość pochwy? Nie istnieje jedna prawidłowa wartość. Długość pochwy jest cechą indywidualną, a jej wymiary zmieniają się podczas pobudzenia seksualnego i porodu.

Czy w pochwie może coś utknąć? Tampon lub inne ciało obce może przemieścić się głębiej, ale nie może przedostać się swobodnie do jamy brzusznej, ponieważ górną część pochwy zamyka szyjka macicy. Jeśli przedmiotu nie można bezpiecznie wyjąć, należy zgłosić się do lekarza.

Czy pochwa powinna mieć zapach? Delikatny, naturalny zapach jest prawidłowy i może zmieniać się podczas cyklu. Intensywny, rybi lub wyraźnie nieprzyjemny zapach, zwłaszcza z nietypową wydzieliną, wymaga konsultacji.

Czy pochwa może być za krótka lub za wąska? Wymiary pochwy różnią się indywidualnie. Trudności z penetracją częściej wynikają z napięcia mięśni, bólu, suchości albo braku odpowiedniego pobudzenia niż z nieprawidłowej budowy. Utrzymujące się dolegliwości należy skonsultować z ginekologiem.

Dlaczego podczas stosunku pojawia się ból? Przyczyną mogą być m.in. niedostateczne nawilżenie, infekcja, wzmożone napięcie mięśni dna miednicy, zmiany hormonalne, endometrioza lub inne choroby ginekologiczne. Nawracający ból wymaga diagnostyki.

Czy pochwa wraca do wcześniejszego kształtu po porodzie? Zwykle w znacznym stopniu tak, ale regeneracja trwa kilka tygodni lub miesięcy. U niektórych kobiet zmiany napięcia tkanek i mięśni dna miednicy utrzymują się dłużej i wymagają rehabilitacji uroginekologicznej.

współpraca: redakcja Wylecz.to