Ambiwersja jako typ osobowości
Ambiwertyk to jeden z typów osobowości. O całych profilach osobowościowych, charakteryzujących się poszczególnymi cechami, mówimy w psychologii w zasadzie od ponad stu lat. Już Carl Jung w I połowie XX wieku zwracał uwagę na różnicę między otwartymi ekstrawertykami z wyrazistą ekspresją, a wycofanymi i zamkniętymi w sobie introwertykami. Ekstrawersja i introwersja pojawiły się też w wielu innych koncepcjach osobowości, a ich pomiarowi służyły odpowiednie narzędzia psychometryczne – głównie kwestionariusze.
Jednak wobec pojęć ekstrawersji i introwersji pojawiło się również nieco głosów krytycznych. Niektórzy badacze zwrócili uwagę, że klasyczny podział na introwertyków i ekstrawertyków jest zbyt ograniczający – ludzie nie dzielą się przecież jedynie na dwa tego rodzaju typy osobowości. Wielu przejawia cechy zarówno intro-, jak i ekstrawertyczne i nie wpisują się oni w dotychczasowe opisy. Dlatego klasyfikacje cech osobowości zostały uaktualnione i pojawił się nowy typ osobowości – ambiwersja oraz jego reprezentant – ambiwertyk.
Przeczytaj również:
Reaktywność emocjonalna – cechy osobowości niskoreaktywnej i wysokoreaktywnej
Ambiwertyk – kim jest?
Termin „ambiwersja” pochodzi od łacińskiego pojęcia ambo, oznaczającego obaj, oboje. Jak sama nazwa wskazuje, osoba o tym typie osobowości łączy zarówno cechy introwertyka, jak i ekstrawertyka, i znajduje się gdzieś pośrodku skali.
Autorem pojęcia ambiwersja (i przy okazji ambiwertyk) jest najprawdopodobniej psycholog, Hans Eysenck. Naukowiec ten, będący znanym badaczem osobowości, wyróżnił również ten typ osobowości oscylujący mniej więcej gdzieś pośrodku skali obrazującej spektrum ekstrawersji i introwersji, gdzie introwersja przyjmuje wartości najniższe, a ekstrawersja – najwyższe.
Ambiwertyk, introwertyk i ekstrawertyk – najważniejsze różnice
Różnica między tymi określeniami dotyczy przede wszystkim miejsca zajmowanego na kontinuum ekstrawersji. Introwertyk zwykle preferuje spokojniejsze otoczenie i ograniczoną liczbę bodźców, natomiast ekstrawertyk częściej poszukuje kontaktów społecznych oraz intensywnej aktywności. Ambiwertyk znajduje się bliżej środka tego kontinuum, dlatego żadna z wymienionych tendencji nie dominuje u niego wyraźnie.
Nie oznacza to jednak, że ambiwertyk zmienia osobowość zależnie od okoliczności. Sytuacja może jedynie uwydatniać różne elementy jego względnie stałego profilu. Podczas spotkania zawodowego taka osoba może swobodnie zabierać głos, a po jego zakończeniu potrzebować odpoczynku w ciszy.
Czy jesteś ambiwertykiem?
Ambiwertyk to osoba, która w różnych sytuacjach życiowych może być zarówno pewna siebie i otwarta (niekiedy będąca nawet duszą towarzystwa), jak też może czuć się niepewnie i mieć tendencję do wycofywania się. Lubi spędzać czas zarówno samotnie, jak i wśród ludzi.
Osoby takie pytane o to, czy czują się ekstra- czy introwertykami, często nie potrafią udzielić jednoznacznej odpowiedzi, w ich przypadku wiele zależy bowiem od warunków, w których się znalazły, ale ich podejście do sytuacji również może okazać się zmienne.
Przeczytaj również:
Charakter a osobowość i temperament – czym się różnią?
Jak rozpoznać ambiwertyka?
O ambiwersji mogą świadczyć między innymi następujące zachowania:
- łatwość nawiązywania kontaktów połączona z potrzebą zachowania prywatności;
- dobre samopoczucie zarówno podczas pracy samodzielnej, jak i zespołowej;
- umiejętność dopasowania sposobu komunikacji do rozmówcy;
- brak stałej potrzeby przebywania w centrum uwagi;
- chęć uczestniczenia w spotkaniach, która zależy od nastroju, celu i składu grupy;
- potrzeba odpoczynku po okresach intensywnej aktywności społecznej.
Pojedyncza cecha nie wystarcza jednak do określenia czyjegoś profilu osobowości. Znaczenie ma to, czy podobny sposób funkcjonowania utrzymuje się przez dłuższy czas i występuje w różnych obszarach życia.
Test na ambiwertyka – czy internetowy wynik jest miarodajny?
Popularne testy dostępne w Internecie mogą pomóc w przyjrzeniu się własnym preferencjom, ale zazwyczaj nie są profesjonalnymi narzędziami psychologicznymi. Ich rezultat należy więc traktować jako wskazówkę, a nie diagnozę. Wiarygodny kwestionariusz powinien mieć opisane zasady interpretacji oraz potwierdzoną rzetelność i trafność.
Ambiwersja nie jest chorobą ani zaburzeniem psychicznym, dlatego jej rozpoznanie nie wymaga konsultacji ze specjalistą. Rozmowa z psychologiem może być pomocna wtedy, gdy trudności w kontaktach społecznych, silny lęk albo wycofanie powodują cierpienie i utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Ambiwertyk – jaki jest?
Ambiwertyk to typ osobowości, który uważany jest za najbardziej stabilny emocjonalnie. To ktoś, kto potrafi zarówno słuchać, jak i mówić – co niewątpliwie sprzyja dobrym relacjom z innymi. Chętnie spędza czas w towarzystwie, ale tak jak introwertyk, potrzebuje też czasem chwili samotności, by się zregenerować.
Nieraz jest dobrym przywódcą, choć raczej dla mniejszej grupy osób. Dobrze radzi sobie również z wykonywaniem cudzych poleceń.
Ambiwertycy zazwyczaj są bardzo lubiani w towarzystwie. Nic w tym dziwnego – potrafią dostosować się do różnych rozmówców. Podobnie jak ekstrawertycy mają więc wielu znajomych, lecz grupa najbliższych przyjaciół z reguły jest niewielka – tak jak u introwertyka.
Przeczytaj również:
Osobowość typu A i B – jak je rozpoznać?
Ambiwertyk w pracy
Elastyczność w kontaktach z ludźmi może być przydatna w zawodach wymagających zarówno samodzielnego skupienia, jak i współpracy. Ambiwertyk może dobrze odnajdywać się między innymi w negocjacjach, sprzedaży, zarządzaniu projektami, edukacji czy obsłudze klienta. Potrafi przedstawić własne stanowisko, a jednocześnie pozostawić przestrzeń na wypowiedź drugiej osoby.
Nie oznacza to, że istnieją zawody przeznaczone wyłącznie dla ambiwertyków. Na funkcjonowanie w pracy wpływają również kompetencje, zainteresowania, odporność na stres, atmosfera w zespole oraz zakres obowiązków. Samo miejsce na skali introwersji – ekstrawersji nie przesądza o sukcesie zawodowym.
Ambiwertyk w związku i relacjach
W bliskich relacjach ambiwertyk może łączyć gotowość do wspólnego spędzania czasu z poszanowaniem potrzeby niezależności. Często potrafi zarówno prowadzić rozmowę, jak i uważnie słuchać. Dzięki temu może stosunkowo łatwo dostosowywać sposób komunikacji do partnera lub przyjaciela.
Źródłem nieporozumień bywa natomiast zmienna potrzeba kontaktu. Partner może odebrać chwilowe wycofanie jako utratę zainteresowania, mimo że wynika ono jedynie z potrzeby odpoczynku. Pomaga jasne komunikowanie, kiedy potrzebna jest bliskość, a kiedy czas spędzony osobno.
Zalety i trudności związane z ambiwersją
Do potencjalnych zalet ambiwersji należą elastyczność, umiejętność obserwowania sytuacji przed podjęciem działania oraz swobodne przechodzenie między rolą rozmówcy i słuchacza. Taka osoba może odnajdywać się w różnych środowiskach bez konieczności stałego pozostawania na pierwszym planie.
Ambiwersja może jednak wiązać się również z pewnymi trudnościami. Ambiwertyk nie zawsze od razu wie, czy w danej chwili potrzebuje kontaktu z ludźmi, czy odpoczynku w samotności. Może też podejmować decyzje zależnie od kontekstu, przez co otoczenie czasami postrzega jego zachowanie jako nieprzewidywalne. Pomocne jest obserwowanie własnych granic oraz czynników, które zwiększają zmęczenie lub poprawiają samopoczucie.
Przeczytaj również:
Wysoko wrażliwa osobowość, wysoko wrażliwe dziecko – co to znaczy być WWO?
Czy typ osobowości może się zmienić?
Podstawowe cechy osobowości są stosunkowo trwałe, ale sposób ich wyrażania może zmieniać się wraz z wiekiem i doświadczeniami. Wpływ mają również pełnione role społeczne, środowisko, stan zdrowia oraz aktualna sytuacja życiowa. Osoba, która dawniej unikała wystąpień publicznych, może nauczyć się swobodnie przemawiać, nie stając się przy tym ekstrawertykiem.
Na wynik testu osobowości mogą wpływać także chwilowy nastrój i sposób rozumienia pytań. Niewielkie różnice między kolejnymi pomiarami są więc naturalne i nie muszą oznaczać zasadniczej zmiany osobowości.
Ambiwertyk – ciekawostki
Co ciekawe, ambiwertyk często spotyka się z zarzutami o bycie... fałszywym. Krytyka ambiwertyków obejmuje jego cechy charakterystyczne, czyli często całkowicie odmienne zachowanie w różnych sytuacjach. Warto jednak pamiętać, że w przypadku ambiwertyka jest to zupełnie naturalne, a wspomniana krytyka ambiwertyków nie ma większego sensu. Zwłaszcza, że ambiwertykami jest tak naprawdę większość społeczeństwa.
Niektóre badania przeprowadzane na grupie sportowców – gimnastyków sugerują, że w połączeniu z niskim poziomem neurotyczności, ambiwersja staje się najbardziej elastycznym wymiarem osobowości. Ambiwertyk potrafi dobrze radzić sobie w różnorodnych sytuacjach, co oczywiście sprzyja sukcesom sportowym. Inne badania zwracają uwagę na fakt, że ambiwertycy często z łatwością uczą się języków obcych.
Niewątpliwie, bycie ambiwertykiem posiada wiele zalet w codziennym funkcjonowaniu jednostki. Trzeba jednak zwrócić uwagę na fakt, że nie ma złych i dobrych typów osobowości. Zarówno bycie ekstrawertykiem, introwertykiem, jak i ambiwertykiem posiada swoje zalety i wady. Indywidualne różnice w zachowaniu między jednostkami są jak najbardziej naturalne i warto akceptować swoje cechy osobowości tak u siebie, jak i u innych. Bez względu na to, jakim typem osobowości się jest.
Najczęściej zadawane pytania o ambiwertyków
Czy ambiwertyk jest niezdecydowany? Nie. Dostosowywanie zachowania do okoliczności nie musi wynikać z niezdecydowania. Może świadczyć o elastyczności i uwzględnianiu różnych aspektów sytuacji.
Czy ambiwersja jest zaburzeniem? Nie, ambiwersja nie jest jednostką chorobową ani zaburzeniem osobowości. Określenie opisuje nasilenie cech związanych z ekstrawersją i introwersją.
Czy ambiwertyk może być nieśmiały? Tak, ponieważ nieśmiałość i introwersja nie są tym samym. Nieśmiałość wiąże się z napięciem lub obawą przed oceną społeczną, natomiast introwersja dotyczy między innymi preferowanego poziomu kontaktów i stymulacji.
Czy ambiwertyk lubi ludzi? Może czerpać przyjemność z kontaktów społecznych, a jednocześnie potrzebować czasu bez towarzystwa. Potrzeba samotności nie oznacza niechęci do innych osób.
Czy ambiwertyk może być dobrym liderem? Tak, podobnie jak introwertyk lub ekstrawertyk. Skuteczność lidera zależy nie tylko od cech osobowości, lecz także od kompetencji, doświadczenia, sposobu komunikowania się i potrzeb zespołu.
Czy można stać się ambiwertykiem? Doświadczenia mogą wpływać na sposób zachowania i rozwój umiejętności społecznych. Nie należy jednak traktować ambiwersji jako zdolności, której trzeba się nauczyć, ani jako celu rozwoju osobistego.
Jak odpoczywa ambiwertyk? Sposób regeneracji może zależeć od wcześniejszej aktywności. Po wielu godzinach spędzonych wśród ludzi pomocny bywa spokojny odpoczynek, natomiast po długim okresie pracy indywidualnej – spotkanie lub wspólna aktywność.
Czy ambiwertyk i omniwertyk oznaczają to samo? Nie są to terminy stosowane zamiennie. Ambiwertyk zajmuje zwykle środkowe miejsce na skali ekstrawersji, natomiast popularne w Internecie określenie „omniwertyk” ma opisywać osobę przechodzącą między skrajnie introwertycznymi i skrajnie ekstrawertycznymi zachowaniami. „Omniwersja” nie jest jednak powszechnie uznanym pojęciem naukowym.
współpraca: redakcja Wylecz.to
