Polio – poliomyelitis, choroba Heinego-Medina – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka na wirus

Polio, inaczej choroba Heinego-Medina lub ostre nagminne porażenie dziecięce, to choroba zakaźna, którą można zarazić się głównie przez kontakt z zanieczyszczoną wodą i żywnością. Objawy zakażenia wirusem Polio zwykle nie występują. W postaci poronnej pojawia się jednak biegunka, bóle głowy czy stany gorączkowe. Postać porażenna polio prowadzi do niedowładów mięśni ciała. Wyleczenie choroby nie jest wówczas możliwe. Najskuteczniejszą formą profilaktyki jest szczepionka IPV.

Polio – Choroba Heinego-Medina – przyczyny

Wirus Polio należy do grupy enterowirusów, których podstawowym sposobem przenoszenia jest droga fekalno-oralna. Do końca lat 60. ubiegłego wieku, czyli tuż przed wprowadzeniem masowych szczepień ochronnych, zakażenia wirusem Polio były rozpowszechnione na całym świecie, także w Polsce.

Polio (łac. poliomyelitis) to inaczej choroba Heinego-Medina lub ostre nagminne porażenie dziecięce. Inne określenia to:

  • choroba Heinego i Medina,
  • wirusowe zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego,
  • paraliż dziecięcy.

Chorobę polio zwykło się określać mianem choroby „brudnych rąk”. Wrotami infekcji są enterocyty, czyli komórki błony śluzowej wyściełające wnętrze jelit. Chociaż zakażenie w 90–95 proc. przebiega bezobjawowo, to u części chorych ostra choroba enterowirusowa powoduje różnego stopnia zaburzenia neurologiczne, których powikłaniami są m.in. niesymetryczne porażenia mięśni szkieletowych oraz oddechowych.

Dotychczas wyizolowano 3 typy serologiczne wirusa Polio (typ 1, 2, 3), nieznacznie różniące się zjadliwością. Typ 1 był odpowiedzialny za epidemię poliomyelitis w latach 50. i 60. XX wieku, która przede wszystkim dotyczyła dzieci do 5. roku życia (stąd alternatywna nazwa nagminne porażenie dziecięce, paraliż dziecięcy).

Rezerwuarem Polio jest człowiek chory, a także zakażony bezobjawowo. Wirus jest wydalany z przewodu pokarmowego z kałem, natomiast zakażenie następuje po spożyciu zanieczyszczonej żywności lub wody. Polio może się także znajdować w wydzielinie z dróg oddechowych i z gardła, możliwe jest zatem jego przeniesienie przez kontakt bezpośredni.

Choroba Heinego i Medina obecnie występuje sporadycznie, z wyjątkiem krajów o niskim poziomie socjoekonomicznym. Ta niemal całkowita eradykacja wirusa Polio na świecie była możliwa dzięki wprowadzeniu szczepionki inaktywowanej („zabitej”, inactivated polio vaccine – IPV) opracowanej przez Jonasa Salka w 1955 roku, a następnie „żywej” szczepionki doustnej (oral polio vaccine – OPV) opracowanej przez Alberta Sabina.

Polio – objawy i przebieg poliomyelitis

Główną przyczyną polio jest spożycie skażonej wody pitnej, owoców lub warzyw oraz innych pokarmów w niej umytych. Bezpośredni kontakt z osobami chorymi to kolejna potencjalna droga zakażenia polio.

Patogeneza choroby Heinego-Medina obejmuje trzy etapy: namnażanie się wirusa w komórkach nabłonka jelit, wiremię pierwotną (zakażenie poronne) oraz wiremię wtórną. Po okresie inkubacji, trwającym 3–21 dni, Poliovirus przedostaje się do krążenia. W tym stadium wiremii pierwotnej układ odpornościowy chorego może wytwarzać przeciwciała zapobiegające dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa. Etap ten zwykle przebiega bezobjawowo lub z nieswoistymi objawami grypopodobnymi (tzw. zakażenie poronne). Trwa do 72 godzin.

Objawy choroby Heinego Medina w tym czasie to:

  • łagodne stany gorączkowe,
  • osłabienie, bóle głowy i gardła,
  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunka).

Wiremia wtórna rozwija się w kolejnych dobach u chorych, którzy nie byli zdolni do opanowania wiremii pierwotnej. Wirusy rozprzestrzeniają się po całym organizmie, w tym w ośrodkowym układzie nerwowym. W 1–2 proc. rozwija się postać nieporażenna, czyli aseptyczne (jałowe) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które zwykle nie pozostawia trwałych powikłań.

Natomiast postacie porażenne poliomyelitis stwierdza się, gdy do typowych objawów oponowych dołączy się adynamia oraz osłabienie mięśni szkieletowych i/lub czaszkowych.

  1. Postać rdzeniowa (zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego) – cechuje się asymetrycznymi porażeniami wiotkimi mięśni kończyn, głównie ich części proksymalnych (czyli położonych bliżej miednicy/obręczy barkowej).
  2. Postać opuszkowa i mózgowa – dotyczy ona podstawy mózgu (rdzenia przedłużonego). Zajęcie procesem chorobowym ośrodków oddechowych, krążenia oraz nerwów czaszkowych upośledza najważniejsze funkcje życiowe. Postaci mózgowej polio, częstszej u dorosłych, towarzyszą zaburzenia świadomości aż do jej całkowitej utraty, drgawki, afazja (zanik zdolności mowy) oraz wysoka gorączka niereagująca na leki. Postać opuszkowa poliomyelitis wymusiła zastosowanie w latach 50. tzw. żelaznych płuc, czyli urządzeń umożliwiających ruchy oddechowe pacjentom dotkniętym porażeniem mięśni oddechowych.
  3. Postać opuszkowo-rdzeniowa, czyli porażenie wszystkich grup mięśni, zwykle kończące się zgonem.

Polio – skutki zarażenia i zespół post-polio

Zapalenie mózgu oraz zespół poporażenny (zespół post-polio) to, oprócz trwałych porażeń mięśni i niepełnosprawności ruchowej, najważniejsze powikłania przebytej choroby polio. Zapalenie mózgu o etiologii poliowirusowej występuje bardzo rzadko, jednak zawsze kończy się śmiercią. Natomiast u około 20–30 proc. osób, które w młodości przeżyły porażenny epizod polio, po 25–30 latach może pojawić się nawrót choroby nazywany zespołem PPS (post-polio syndrome). Kryteria rozpoznania zespołu post-polio ustanowione w 2001 roku obejmują:

  • epizod porażennej postaci polio w wywiadzie,
  • okres powrotu do zdrowia (stabilizacji stanu neurologicznego),
  • po 20–30 latach rozwój nowych objawów w postaci postępujących niedowładów, znużenia oraz bólów mięśni i stawów.

Po latach okazało się, że zespół post-polio występuje również u osób, które przebyły postać nieporażenną. Niestety, osoby te przeważnie nie wiedzą, że w dzieciństwie zostały zainfekowane wirusem Polio, ponieważ objawy w ich przypadku mogły imitować powszechną infekcję wirusem grypy.

Polio – leczenie choroby

Z uwagi na brak leku hamującego namnażanie wirusa, trwałe wyleczenie choroby Heinego-Medina nie jest możliwe. Terapia polega wyłącznie na leczeniu objawowym, czyli na podawaniu środków przeciwgorączkowych, przeciwbólowych oraz uspokajających. Ogromne znaczenie ma rehabilitacja, która zmniejsza trwałe powikłania porażeń mięśniowych. Ciągła wentylacja mechaniczna (respiratoroterapia) chorego jest natomiast niezbędna w opuszkowej i opuszkowo-rdzeniowej postaci poliomyelitis.

Czy polio jest wyleczalne? Polio można wyleczyć jedynie wówczas, gdy mamy do czynienia z odmianą nieporażenną. Objawy zakażenia wirusem Polio cofają się bowiem samoistnie, jedynie sporadycznie zdarza się, że schorzenia ma ciężki przebieg i grozi powikłaniami.

Szczepionka na polio – doustna czy domięśniowa (OPV, IPV)

Doustna szczepionka żywa atenuowana OPV (pozbawiona właściwości chorobotwórczych) w Polsce została wycofana w 2016 roku. Na podstawie badań stwierdzono, że OPV u 2,4–9,7 na 1 milion zaszczepionych osób może prowadzić do wystąpienia objawów porażennej postaci poliomyelitis (vaccine-associated paralytic poliomyelitis – VAPP) zarówno u biorców szczepionki, jak i osób z najbliższego otoczenia.

Kolejnym prawdopodobnym działaniem niepożądanym masowych szczepień doustnych OPV było pojawianie się w środowisku zmutowanych, zakaźnych szczepów wirusa pochodzących ze szczepionki (circulating vaccine-derived polioviruses – cVDPVs).

Doniesienia te spowodowały, że obecnie podawana podskórnie lub domięśniowo szczepionka zawiera wyłącznie inaktywowane (martwe) poliowirusy. Szczepionka na polio IPV jest całkowicie bezpieczna. Niepożądane odczyny poszczepienne, czyli lekkie zaczerwienienie, ból lub opuchlizna w miejscu wstrzyknięcia utrzymują się maksymalnie do 2 dni i ustępują samoistnie. U niektórych dzieci i dorosłych po podaniu szczepionki na polio mogą wystąpić skutki uboczne pod postacią objawów ogólnych (np. bóle głowy, wymioty, biegunka), jednak one także przemijają, nie pozostawiając żadnych trwałych powikłań.

Polio w Polsce i na świecie – czy zagrożenie wirusem polio wzrasta?

W 1988 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wprowadziła ogólnoświatowy program eradykacji poliomyelitis. W Polsce ostatni przypadek odnotowany był w 1984 r., natomiast 21 czerwca 2002 r. Europejskie Biuro Regionalne Orzekające o Eradykacji Wirusa stwierdziło, iż Europa jest całkowicie wolna od lokalnego dzikiego wirusa Polio.

W 2017 r. zachorowania występowały wyłącznie w Afganistanie i Pakistanie. Informacja, która obiegła świat w czerwcu 2018, o przypadku polio w Wenezueli nie została potwierdzona przez WHO. Jednak ze względu na ogniska chorobowe w krajach Afryki i Azji wciąż istnieje ryzyko zawleczenia wirusa do Europy. Jedynie zaszczepione osoby są trwale chronione przed zakażeniem i rozwinięciem powikłań porażennych.

Bibliografia

  • World Health Organization. Progress towards the global eradication of poliomyelitis, 2001. Weekly Epidemiol. Rec. 2002.
  • Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2012.
  • Virella G., Mikrobiologia i choroby zakaźne, Wydanie 1. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 1999.
  • www.szczepienia.pzh.gov.pl/poliomyelitis-zachodzie-ukrainy
Opublikowano: ; aktualizacja: 26.11.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Trąd – przyczyny, postacie, objawy, zarażenie, leczenie

Trąd jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie Mycobacterium leprae oraz Mycobacterium lepromatosis. Schorzenie określa się ...

AIDS

AIDS to inaczej zespół nabytego niedoboru odporności. Czynnikiem, który wywołuje AIDS jest wirus HIV. Podstawą ...

Szczepienie przeciwko polio

Poliomyelitis jest chorobą wywoływaną przez wirus polio. Schorzenie nazywane jest także chorobą Heinego-Medina i objawia ...

Gorączka Q – objawy, leczenie, szczepionka

Gorączka Q należy do tzw. zoonoz, czyli chorób odzwierzęcych i jest wywoływana przez bakterie Gram-ujemne. ...

Botulizm

Toksyna botulinowa, znana przede wszystkim jako likwidujący zmarszczki botoks, zwana jest także jadem kiełbasianym. Toksyna ...

Świnka

Nagminne zapalenie przyusznic, przez pacjentów określane jako świnka, to choroba zakaźna przenoszona drogą kropelkową. Najczęściej ...

Borelioza – objawy, badania, skutki, leczenie, antybiotyk, profilaktyka

Borelioza określana jest także jako choroba z Lyme oraz krętkowica kleszczowa. Rumień wędrujący to najbardziej ...

Szczepionka 6 w 1 – nazwy, skutki uboczne, opinie, cena

Szczepionka 6 w 1 to tzw. szczepionka skojarzona DTPa-HBV-IPV-Hib, która uodparnia organizm dziecka na kilka ...

Malaria

Malaria, znana głównie z lektur szkolnych, nie jest wytworem czysto literackim. Przenoszone przez komary zarodźce ...

Wirus Zika – występowanie, objawy, badania, leczenie, szczepionka

Wirus Zika znany jest od 1947 roku, natomiast głośno zrobiło się o nim w 2015 ...

Promienica – objawy, przyczyny i sposoby leczenia aktynomikozy

Promienica (aktynomikoza), to zakaźna choroba bakteryjna ludzi i zwierząt. Jej przyczyną są promieniowce bytujące przede ...

Choroby przenoszone przez koty

Choroby przenoszone przez zwierzęta domowe, przede wszystkim przez koty i psy, występują bardzo często u ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon