Niedowład

Niedowład to ograniczenie zakresu ruchów bądź zmniejszenie siły mięśni. Przyczyną ich powstawania są zmiany w obrębie danego mięśnia lub zmiany organiczne w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym. Niedowład w dużym stopniu obrazuje, iż w układzie nerwowym doszło do powstania procesów patologicznych. Podstawą leczenie niedowładu jest zindywidualizowana rehabilitacja.

Czym jest niedowład?

Niedowład definiowany jest jako ograniczenie zakresu ruchów bądź zmniejszenie siły mięśni. Powstaje on na skutek zmian dotyczących danego mięśnia bądź zmian organicznych w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym. Z tego typu sytuacją mamy do czynienia, gdy dojdzie do uszkodzenia układu nerwowego w obrębie tzw. drogi ruchowej, która przewodzi impulsy nerwowe z kory mózgu do mięśni.

Możliwe miejsca uszkodzeń drogi ruchowej to mózg i rdzeń kręgowy, nerw obwodowy, mięsień oraz styk nerwowo-mięśniowy. Zdarzają się także sytuacje, kiedy niedowład jest następstwem zaburzeń psychicznych.

Niedowład – przyczyny

Niedowład jest objawem, który pokazuje, iż w układzie nerwowym doszło do rozwoju niebezpiecznych procesów. Wskazuje na konkretne miejsce uszkodzenia układu nerwowego, często także na rozległość procesu. Niedowład ma różny zasięg i różne cechy charakterystyczne. W zależności od tego, w której części ciała jest niedowład (np. prawa ręka, lewa noga, lewa powieka oka) możemy wywnioskować, jaka i w którym miejscu część drogi ruchowej została uszkodzona.

Szybkość narastania niedowładu jest kolejnym czynnikiem, który podpowiada nam o rodzaju uszkodzenia – jeśli niedowład pojawia się nagle, w ciągu kilku minut lub godzin, jego przyczyną jest zwykle naczyniowe uszkodzenie mózgu, a jeśli narasta powoli, prawdopodobną przyczyną może być guz mózgu.

Rodzaje niedowładów

W zależności od uszkodzenia wyróżniamy: niedowład spastyczny i wiotki.

  • Niedowład spastyczny. Wywołany jest uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Do podstawowych objawów zaliczamy silne wzmożenie odruchów głębokich, zniesienie odruchów powierzchniowych, wzmożone napięcie mięśniowe, pojawienie się odruchów patologicznych i nieprawidłową reakcję na bodźce. W tego typu niedowładzie nie stwierdza się zaniku mięśni.
  • Niedowład wiotki. Wywołany jest uszkodzeniem obwodowym, a jego charakterystycznymi objawami są zanik mięśni, obniżenie napięcia mięśniowego, zniesienie odruchów w zajętej kończynie oraz nieprawidłowy zapis w elektromiografie.

Niedowład a uszkodzenie nerwów

Niedowład może powstać z powodu uszkodzenia mózgu i rdzenia kręgowego. Charakteryzuje się tym, iż mamy do czynienia ze wzmożonym napięciem mięśniowym typu scyzorykowego. Występuje również powolnie rozwijający się zanik mięśni, któremu należy przeciwdziałać czynną i bierną rehabilitacją.

Z kolei choroby nerwów obwodowych i mięśni charakteryzują się silnym obniżeniem napięcia mięśniowego, przy czym mięśnie nie stawiają oporu w ruchu biernym i stają się wiotkie. Cechują się również szybkim i dużym zanikiem mięśni (tzw. z odnerwienia). Może on występować w następstwie różnych zaburzeń psychicznych. Niedowład, który jest wynikiem uszkodzenia na poziomie nerwów obwodowych, może:

  • ograniczać się do zakresu unerwienia jednego nerwu (mononeuropatia) – jego główną przyczyną jest proces chorobowy bądź uraz, ograniczony do miejsca przebiegu nerwu, np. przerośnięte więzadło powodujące jego ucisk,
  • obejmować kończyny po obu stronach, w większości przypadków w ich odcinkach obwodowych (polineuropatia), a ich przyczyną jest najczęściej proces chorobowy uogólniony, taki jak np. cukrzyca.

W chorobach styku nerwowo-mięśniowego, m.in. w miastenii, osłabienie mięśni ma inny charakter niż typowy niedowład, gdyż polega na zwiększonej męczliwości mięśni (wszystkich lub tylko niektórych ich grup). Męczliwość ta ma tendencję do narastania wraz z liczbą powtarzanych ruchów, a po odpoczynku najczęściej ustępuje.

Niedowład a choroby

Choroby, w przebiegu których występuje niedowład:

  • choroba mózgu pochodzenia naczyniowego (udar mózgu),
  • przejściowe ataki ischemiczne, inaczej przejściowe niedokrwienie mózgu,
  • choroba Parkinsona,
  • stwardnienie rozsiane,
  • migrena,
  • polineuropatia alkoholowa,
  • zespół Guillaina-Barrego,
  • wzmożone ciśnienie śródczaszkowe,
  • ropień mózgu,
  • zespół Sudecka,
  • gruźlicze zapalenie ośrodkowego układu nerwowego.

Leczenie niedowładu

Podstawą leczenia niedowładów jest odpowiednia rehabilitacja przy pomocy specjalisty i odpowiednio przygotowanego programu rehabilitacyjnego w zależności od rodzaju, rozległości niedowładu i stanu ogólnego pacjenta. Zaraz po ustaleniu rozpoznania należy przystąpić do cyklu regularnych ćwiczeń. Rehabilitacja może być czynna i bierna, połączona z masażem, np. wibracyjnym czy gorącymi kąpielami.

Celem zabiegów jest złagodzenie, a następnie usunięcie nieprawidłowych odruchów i napięć mięśniowych. W niektórych przypadkach konieczne są zabiegi neurochirurgiczne oraz ortopedyczne. Bardzo ważną rolę odgrywa tutaj rodzina oraz bliscy, którzy powinni czynnie uczestniczyć w rehabilitacji chorego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Sztywność mięśni

Sztywność mięśniowa jest objawem zupełnie naturalnym jeżeli pojawia się po przebudzeniu lub dłuższym przebywaniu w ...

Opieka na osobą chorą na Parkinsona

Choroba Parkinsona zaliczana jest do postępujących schorzeń ośrodkowego układu nerwowego. Wszelkie objawy jej towarzyszące są ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona jest pierwotnym schorzeniem zwyrodnieniowym układu pozapiramidowego spowodowanym przez zwyrodnienie neuronów istoty czarnej śródmózgowia ...

Drżenie rąk

Drżenie rąk to objaw, który może świadczyć o różnorodnych stanach organizmu, zarówno tych zupełnie prawidłowych ...

Afazja ruchowa i czuciowa

Afazją nazywamy nabyte zaburzenie mowy. Afazja ruchowa to niezdolność do prawidłowego mówienia, z zaburzeniem płynności, ...

Jamistość rdzenia kręgowego (syringomielia) – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Syringomielia to inaczej jamistość rdzenia kręgowego. W wyniku choroby w rdzeniu kręgowym powstają jamy, które ...

Leczenie nerwic

Nerwicę definiuje się jako „zaburzenia nerwicowe związane ze stresem i pod postacią somatyczną”. Zaburzenie to ...

Depresja okołomenopauzalna – jakie zmiany w psychice i zachowaniu mogą pojawić się w okresie menopauzy?

Podczas klimakterium dochodzi do wielu zmian w funkcjonowaniu organizmu, w tym także w psychice. Przyczyną ...

Niedowład – przyczyny i leczenie

Niedowładem nazywamy osłabienie siły mięśniowej w obrębie kończyny górnej lub dolnej, twarzy, języka, bądź podniebienia. ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona dotyka przeważnie osoby starsze, głównie po 65 roku życia, aczkolwiek zdarzają się przypadki, ...

Otępienie starcze (demencja starcza)

Otępienie starcze towarzyszy wielu chorobom neurologicznym, takim jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona. Chorzy z ...

Hemipareza (niedowład połowiczy, porażenie) – przyczyny, objawy, leczenie

Hemipareza to niedowład lewostronny bądź prawostronny. Prawostronna lokalizacja objawów hemiparezy świadczy o uszkodzeniu w lewej ...

Komentarze (0)