Dur brzuszny – zakażenie, objawy, leczenie i szczepionka

Dur brzuszny to ogólnoustrojowa choroba o etiologii bakteryjnej, rozwojowi której sprzyjają złe warunki sanitarne. Dur brzuszny to częsty problem turystów wybierających egzotyczne kierunki podróży. Najczęściej źródłem zakażenia jest brudna woda. Leczenie obejmuje zwalczanie przyczyn choroby, czyli bakterii z rodzaju Salmonella typhi przy pomocy antybiotyków, jak również leczenie objawowe.

Co to jest dur brzuszny?

Dur brzuszny to choroba zakaźna, wywoływana przez bakterię o nazwie Salmonella typhi. Rozwojowi choroby sprzyjają złe warunki sanitarne oraz spożywanie wody i jedzenia z niepewnych źródeł.

Dur brzuszny jest chorobą dotykającą wyłącznie ludzi. Szczególnie często szerzy się w rejonach świata o niskim standardzie sanitarno-higienicznym i gorącym klimacie. W Polsce odnotowuje się od 2 do 25 zachorowań rocznie i są to najczęściej zakażenia przywiezione z krajów endemicznych.

Jak można zarazić się durem brzusznym?

Wyróżniamy dwie główne drogi przeniesienia zakażenia Salmonella typhi:

  • droga pokarmowa – poprzez spożycie zanieczyszczonej wody lub żywności, szczególnie produktów mlecznych, które stanowią środowisko sprzyjające dla przetrwania bakterii; znaczącą rolę w przenoszeniu bakterii na pokarm odgrywają muchy;
  • droga fekalno-oralna – poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą lub bezobjawowym nosicielem.

Po dostaniu się do organizmu bakterie Salmonella typhi docierają do dolnego odcinka jelita cienkiego. Następnie, poprzez grudki układu chłonnego, przedostają się do regionalnych węzłów chłonnych, w których następuje ich namnożenie.

Po pewnym czasie, równym okresowi wylęgania duru brzusznego, bakterie pojawiają się we krwi i wraz z nią docierają do nowych miejsc namnażania.

Konsekwencją ich wędrówki po organizmie są m.in. uszkodzenia serca, szpiku kostnego, a także układu nerwowego. Bytowanie w przewodzie pokarmowym może spowodować martwicze uszkodzenie ściany w jelitach, prowadzące do krwawienia lub nawet perforacji.

Objawy duru brzusznego

Okres wylęgania wynosi dla duru brzusznego od 7 do 28 dni. Tak duża rozpiętość zależy przede wszystkim od ilości bakterii, która dostała się do przewodu pokarmowego.

Początkowo objawy duru brzusznego nie są charakterystyczne. W okresie wylęgania obserwujemy bardzo często:

W drugim tygodniu choroby wzrasta temperatura ciała, osiągając wartości zbliżone do 40°C. Brzuch staje się wzdęty i sprawia ból przy dotyku. Podczas badania lekarz może zaobserwować powiększenie wątroby oraz śledziony.

Charakterystyczne są zaburzenia dotyczące układu krążenia. Obniża się ciśnienie tętnicze, a także, pomimo wzrostu temperatury, zwalnia się czynność serca. Pojawiają się objawy zapalenia gardła oraz nieżytu oskrzeli, takie jak suchy kaszel.

Ponadto w większości przypadków na skórze klatki piersiowej i brzucha obserwuje się pojawienie zmian skórnych, nazywanych różyczką durową. Są to z reguły nieliczne, niewielkie różowe plamki, lekko wystające ponad powierzchnię skóry.

Chory staje się apatyczny, niejako odurzony – właśnie stąd pochodzi nazwa choroby. W okresie pełnego rozwoju objawów, to znaczy w trzecim tygodniu infekcji, pojawia się biegunka. Pacjent doświadcza bardzo silnych bólów głowy w okolicy czoła, dołączają się zaburzenia świadomości i nadmierne pobudzenie.

Bardzo często na tym etapie pacjent staje się odwodniony – wargi i język są suche, ślina lepka, znacząco zmniejsza się ilość oddawanego moczu.

Czwarty tydzień choroby to etap stopniowego wycofywania się objawów duru brzusznego. Gorączka powoli ustępuje, wykazując początkowo w ciągu doby znaczne wahania. W miarę obniżania się temperatury chory odczuwa znaczącą poprawę i powraca pełna świadomość.

Powikłania duru brzusznego

Wśród mogących się pojawić powikłań duru brzusznego należy wymienić:

Rozpoznanie duru brzusznego

Zasadnicze znaczenie w rozpoznaniu duru brzusznego stanowią wyniki posiewów, zarówno posiew krwi, jak i moczu oraz kału.

Ten pierwszy wykonuje się kilka dni od wystąpienia objawów. Natomiast posiewy moczu i kału mają znaczenie, jeżeli zostaną wykonane w drugim lub trzecim tygodniu choroby.

Ponadto podczas diagnozowania duru brzusznego wykonuje się badania serologiczne, polegające na wykryciu przeciwciał wytworzonych przez organizm chorego.

Badanie to, nazywane odczynem Widala, określa stężenie przeciwciał skierowanych przeciwko antygenowi rzęskowemu – H – oraz somatycznemu – O. Wynik jest wyrażony za pomocą tzw. miana aglutynacyjnego i jest dodatni w przypadku wyniku ≥ 1 : 200 dla antygenu O oraz ≥ 1 : 400 dla H.

Dla potwierdzenia rozpoznania istotne jest udowodnione narastanie poziomu przeciwciał. Z tego powodu badania serologiczne wykonuje się kilkukrotnie, najczęściej w tygodniowych odstępach.

Leczenie duru brzusznego

Leki mające zastosowanie w leczeniu duru brzusznego możemy podzielić na dwie grupy.

Pierwsza z nich to leki zwalczające przyczynę choroby, czyli bakterie z rodzaju Salmonella typhi. Stosuje się tutaj m.in. antybiotyki z grupy fluorochinolonów (np. ciprofloksacynę i norfloksacynę) oraz cefalosporyny trzeciej generacji. Antybiotykoterapia trwa zwykle od 10 do 14 dni.

Druga grupa leków działa wyłącznie objawowo. Należą do nich różne preparaty zwalniające perystaltykę i tym samym działające przeciwbiegunkowo.

Nie należy również zapominać o uzupełnianiu niedoboru płynów, najlepiej doustnie za pomocą tzw. doustnych płynów nawadniających, a jeżeli jest to niemożliwe, poprzez dożylną podaż płynów.

Szczepionka na dur brzuszny – nazwa i cena

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu na dur brzuszny jest zaszczepienie. Dostępne są dwa rodzaje preparatów:

Pierwsze zawierają inaktywowane pałeczki duru brzusznego – szczepionkę podaje się w trzech dawkach – drugą po 4 tygodniach, trzecią po upływie roku; następnie, w razie potrzeby, stosuje się dawki przypominające co 3–5 lat; powstanie odporności stwierdza się już po podaniu drugiej dawki.

Najbardziej popularnym w Polsce sposobem ochrony przed durem jest szczepionka zawierająca oczyszczony polisacharyd otoczki Salmonelli typhi; w przypadku tego preparatu obowiązuje podanie pojedynczej dawki co około 3 lata; po upływie 3 tygodni wykształcenie odporności stwierdza się u ponad 90 proc. zaszczepionych. Preparat dostępny jest pond nazwą Typhim. Jest to lek na receptę w postaci ampułkostrzykawki. Cena szczepionki na dur brzuszny waha się od 199 do nawet 320 złotych. Z reguły trzeba ją zamawiać z wyprzedzeniem. Można zaszczepić się (nieco drożej) w szpitalach zakaźnych,

Dostępne są również preparaty uodparniające dodatkowo na inne choroby, np. tężec. Przed wybraniem szczepionki warto skonsultować się z lekarzem zajmującym się medycyną podróży, tak aby wybrać najkorzystniejszą w danym przypadku opcję.

Pomimo zaszczepienia należy pamiętać o zachowaniu środków ostrożności, tzn. dbałości o higienę osobistą oraz unikaniu wody i produktów spożywczych pochodzących z niepewnego źródła.

Opublikowano: ; aktualizacja: 27.09.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Powikłania po ospie – kiedy występują i jak rozpoznać powikłania ospy?

Powikłania po ospie u dzieci występują rzadziej niż u osób dorosłych. Skutki uboczne choroby w ...

Jak usunąć kleszcza?

Pogryzienie przez kleszcza może powodować rozwój groźnych chorób, takich jak kleszczowe zapalenie mózgu oraz borelioza. ...

Toksoplazmoza a koty

Toksoplazmoza wywołana jest przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Zwierzętami, które odgrywają największą rolę w rozprzestrzenianiu się ...

Zespół różyczki wrodzonej

Zespół różyczki wrodzonej jest to zespół wad wrodzonych, które powstają w wyniku infekcji przeniesionej na ...

Owsica

Owsik ludzki to najpowszechniejszy rodzaj pasożyta atakującego układ pokarmowy człowieka. Dzieci są bardziej narażone na ...

Wirusowe zapalenie wątroby C (WZW typu C)

Wirusowe zapalenie wątroby tupu C określane jest cichym zabójcom. Początkowo bezobjawowe, prowadzi do marskości i ...

Erlichioza – objawy, powikłania i leczenie

Choroby odkleszczowe to grupa schorzeń przenoszonych przez kleszcze. W Polsce są to najczęstsze choroby szerzące ...

Paragrypa i wirus paragrypy

Infekcje wywoływane przez wirusy paragrypy występują często, przede wszystkim w sezonie jesienno-zimowym. Metodami na uniknięcie ...

Tężec

Tężec to ostra i potencjalnie śmiertelna choroba, wywoływana przez neurotoksynę produkowaną przez laseczki Clostridium tetani. ...

Choroby brudnych rąk

Nazwą „choroby brudnych rąk” określane są schorzenia przenoszące się w dużej mierze drogą pokarmową poprzez ...

Toksoplazmoza

Toksoplazmoza jest to choroba wywoływana przez pierwotniaka o nazwie Toxoplasma gondii. Panuje powszechna opinia, że ...

Plamki Koplika – objawy, wygląd, przyczyny, leczenie plamek Fiłatowa-Koplika

Plamki Koplika to typowy objaw odry, choroby zakaźnej wieku dziecięcego. Zmiany na błonie śluzowej występują ...

Komentarze (0)