Czym zajmuje się koroner?
Stanowisko koronera (rozumiane jako osoba lub urząd) zostało pierwotnie powołane po to, aby osoba niezależna była w stanie prowadzić dochodzenie w sprawie przyczyny oraz sposobu zgonu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że nie są to pojęcia tożsame:
sposób śmierci – określa okoliczności zdarzenia, np. samobójstwo, zabójstwo, wypadek,
przyczyna śmierci – definiuje konkretną chorobę lub uraz, które doprowadziły do zgonu (np. rana postrzałowa).
Do zadań koronera historycznie należało też stwierdzanie zgonów, a także prowadzenie ewidencji w tym zakresie. Dodatkowe obowiązki mogą wynikać wprost z zasad rządzących danym porządkiem prawnym.
W Polsce obecny stan prawny nie przewiduje funkcji koronera, ale lekarza medycyny sądowej, którego zakres obowiązków jest zbliżony. W Ministerstwie Zdrowia trwają jednak zaawansowane prace legislacyjne nad wprowadzeniem odrębnego rozwiązania. W założeniu miałoby to prowadzić do odciążenia NFZ i Zespołów Ratownictwa Medycznego w sytuacjach, kiedy konieczne jest stwierdzenie zgonu poza szpitalem.
Warto wspomnieć, że w krajach anglosaskich funkcja koronera istnieje od XII w. W niektórych krajach, np. wybranych prowincjach Kanady, pojawia się funkcja Medical Examiner. Co istotne, nie w każdym przypadku wymaga się, aby koroner był praktykującym lekarzem. Praktycznie zawsze jednak ustawodawcy wskazują na konieczność posiadania wykształcenia prawniczego, medycznego lub śledczego.
Przeczytaj również:
Rana kłuta – jak powstaje? Objawy, pierwsza pomoc
Jak wygląda wykonywanie zawodu koronera według nowej ustawy?
Według nowych przepisów koroner podejmuje działania na wezwanie m.in. lekarza, dyspozytora medycznego, Policji lub prokuratora. Zasadniczo w ciągu 4 godzin powinien on:
zebrać informacje o okolicznościach zdarzenia i dokonać zewnętrznych oględzin zwłok z uwzględnieniem ewentualnych obrażeń ciała;
dokonać ustaleń dotyczących czasu zgonu;
ustalić tożsamość osoby zmarłej i zapoznać się z dokumentami dotyczącymi stanu zdrowia w okresie poprzedzającym zgon, jeżeli jest to możliwe;
dokonać oględzin ciała i badań pośmiertnych możliwych do przeprowadzenia.
W przypadku kiedy badane są zwłoki o nieustalonej tożsamości, należy dążyć do jej ustalenia m.in. poprzez oględziny miejsca zdarzenia, wywiad ze świadkami wypadku, a także sporządzenie dokumentacji fotograficznej i niezbędnych szkiców.
Gdzie pracuje koroner?
Nowe przepisy zakładają, że koronerzy w Polsce mają funkcjonować na szczeblu powiatowym i mogą ze sobą współpracować w wyjątkowych sytuacjach wymagających szybkiej interwencji. Obecnie pełniący tę funkcję lekarze medycyny sądowej mogą być zatrudnieni w szpitalu jako osoby odpowiedzialne za zakład medycyny sądowej, a także przeprowadzają działania na zlecenie sądownictwa, Policji i prokuratury (sekcja zwłok, analiza materiału biologicznego, obdukcje na potrzeby postępowań sądowych).
Przeczytaj również:
Rana cięta – jak wygląda i jak powstaje? Pierwsza pomoc
Koroner a patolog
W krajach, gdzie została utworzona instytucja koronera, zakres jego obowiązków ściśle oddzielono od patologa.
Do zadań koronera należy przede wszystkim stwierdzenie przyczyny zgonu i ocena, czy jego przyczyna była naturalna. Może wystawić papierową lub elektroniczną kartę zgonu. Z tego względu działa on głównie w terenie, ale może zlecić wykonanie poszczególnych czynności innym specjalistom.
Z kolei patolog pracuje głównie w prosektorium lub zakładzie medycyny sądowej, a do jego zadań należy szczegółowe ustalenie przyczyny zgonu po przeprowadzeniu sekcji (w tym na zlecenie koronera).
Obowiązujące w Polsce archaiczne przepisy nie wyznaczają jasnej granicy między jednym a drugim rodzajem specjalizacji.
Etyka zawodowa koronera
Ze względu na fakt, iż zawód koronera nie doczekał się w Polsce sformalizowanej regulacji, obecnie brakuje w tym zakresie kodeksu etyki zawodowej. Działając poprzez analogię, można częściowo odnosić się do Kodeksu Etyki Lekarskiej. Pewną wskazówką w zakresie tego, jak powinien być wykonywany zawód koronera, jest międzynarodowy kodeks etyki International Association of Coroners & Medical Examiners. Opracowanie zwraca uwagę na:
poszanowanie zmarłego i jego rodziny,
bezstronność i obiektywizm,
tajemnicę zawodową,
odpowiedzialne zbieranie i analiza dowodów,
unikanie konfliktu interesów.
Przeczytaj również:
Rana szarpana – charakterystyka. Jak pomóc?
Jakie studia trzeba skończyć, by zostać koronerem?
Zgodnie z projektem ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (nr UD234), koronerem może zostać lekarz, który łącznie spełnia następujące warunki:
ma prawo wykonywania zawodu lekarza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
ma pełną zdolność do czynności prawnych,
nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe,
posiada specjalizację w dziedzinie medycyny sądowej, patomorfologii, anestezjologii i intensywnej terapii lub medycyny ratunkowej albo co najmniej 3-letni staż pracy w zawodzie lekarza oraz odbył szkolenie w zakładzie medycyny sądowej uczelni medycznej.
Do 3-letniego stażu pracy w zawodzie nie wlicza się czasu odbywania stażu podyplomowego. Dodatkowo, możliwość wykonywania nowego zawodu przewidziano również dla lekarza będącego w trakcie specjalizacji w dziedzinie:
medycyny sądowej,
patomorfologii anestezjologii i intensywnej terapii
medycyny ratunkowej -
po ukończeniu 2. roku szkolenia specjalizacyjnego i uzyskaniu zgody kierownika specjalizacji.
Na jakiej podstawie ma być wykonywany nowy zawód koronera?
Zawód koronera jest ściśle związany z działaniem jednostek samorządu terytorialnego. Nabór na takie stanowisko organizuje wojewoda, który prowadzi również ewidencję osób zajmujących takie stanowisko.
Umowa zawierana z koronerem musi określać przynajmniej następujące elementy:
obszar wezwania koronera (np. województwo lub wybrane powiaty),
sposób ponoszenia kosztów dojazdu do miejsca wezwania koronera,
wskazanie miejsca przechowywania sporządzanych przez koronera protokołów zgonu,
sposób pełnienia zastępstw, w przypadku przerwy w wykonywaniu przez danego lekarza czynności koronera,
posiadanie przez koronera narzędzi do elektronicznego dokumentowania i rejestrowania zgonu (fakultatywnie).
Ile zarabia koroner?
Według projektu nowej ustawy wynagrodzenie koronera ma być uzależnione od faktycznie wykonanych czynności i powiązane z płacami w sektorze gospodarki narodowej. Płaca jest określana jako mnożnik kwoty bazowej dla urzędników służby cywilnej jako:
0,435 w przypadku wystawienia karty zgonu albo karty urodzenia (elektronicznej lub papierowej),
0,290 w przypadku niesporządzenia karty zgonu albo urodzenia.
Koszty dojazdu są finansowane z budżetu państwa, z części której dysponentem jest właściwy wojewoda. Wypłata wynagrodzenia może zostać wstrzymana, jeżeli działania koronera budzą wątpliwości.
