Jeżyny – właściwości, wartości odżywcze i przetwory

Jeżyna to cenny owoc, który zapewnia nie tylko walory smakowe, ale także wpływa korzystnie na organizm. Przede wszystkim wspiera pracę układu sercowo-naczyniowego. Poprawia krążenie, działa przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie i hipotensyjnie. Może wspierać układ odpornościowy, dlatego warto zrobić w sezonie sok z jeżyn na przeziębienie.

Jeżyna – co to za owoc?

Jeżyny (ostrężyna) należą do rodziny Rubus. W Europie występuje kilka tysięcy gatunków, natomiast w Polsce ok. 100. W poszczególnych częściach kraju dominują różne rodzaje. W kontekście właściwości zdrowotnych omawia się jeżynę fałdowaną (Rubus plicatus). Najczęściej można spotkać jej odmianę, tj. jeżynę bezkolcową – Orkan.

Zbiór owoców zaczyna się w sierpniu. Inne odmiany to Gaj, Polar i Ruczaj. Do celów leczniczych wykorzystywane są nie tylko owoce, ale także liście jeżyny. Owoce mogą być bezpiecznie spożywane przez wszystkich. Nie ma przeciwwskazań do stosowania ich nawet u kobiet w ciąży. Ostrężyna dostępna jest w sezonie w sklepach z warzywami, na targach oraz w większych marketach. Koszt za 1 l to ok. 12 zł. Poza sezonem można kupić jeżyny mrożone. Średnia cena za 300 g to 9 zł.

Czy wiesz, jak jeść liczi?

Wartości odżywcze jeżyn

Jakie wartości odżywcze mają jeżyny? W 100 g (garść to ok. 65 g) dostarcza średnio 34 kcal. Ilość energii pochodzi głównie z węglowodanów – 6,4 g/ 100 g produktu, a także z białka i tłuszczu odpowiednio 1,2 g i 0,4 g/ 100 g. Ostrężyna jest wielopestkowcem i dostarcza duże ilości (jak na owoc) błonnika pokarmowego – 5,3 g/100 g. Składnik ten pomaga regulować pasaż jelitowy, spowalnia wchłanianie glukozy do krwi, a także ogranicza przyswajanie kwasów tłuszczowych i cholesterolu. Jeżyny posiadają witaminy antyoksydacyjne – witaminę C i E. Wspomagają one walkę organizmu z wolnymi rodnikami, które przyczyniają się do powstania nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych i szybszego starzenia się. Roślina dostarcza nie tylko walorów smakowych. Jeżyny właściwości lecznicze wiążą się z obecnością związków, takich jak: flawonoidy (anotycjany, katechiny, kwercetyna, kemferol) oraz garbniki i kwasy organiczne.

Właściwości prozdrowotne jeżyny i jej zastosowanie

Roślina wykazuje właściwości przeciwzapalne i zmniejszające przepuszczalność naczyń włosowatych. Poprawia mikrokrążenie, szczególnie w gałce ocznej. Wpływa to na polepszenie ostrości widzenia. Jeżyna właściwości leczenie zawdzięcza antocyjanom. Również katechiny będą wykazywać korzystny wpływ. Działają przeciwpłytkowo, antyoksydacyjnie, hipotensyjnie, zmniejszają poziom cholesterolu całkowitego oraz jego frakcji. Powyższe właściwości jeżyna zawdzięcza także kwercetynie i kemferolowi. Wymienione substancje mają wyższy potencjał przeciwutleniający niż inne owoce. Inna substancja – elagotanina – należąca do garbników może wpływać hamująco na rozwój komórek nowotworowych raka prostaty. Substancje z tej grupy będą działać dodatkowo ściągająco, antyseptycznie i przeciwbiegunkowo.

Właściwości jeżyny w postaci naparów z liści mogą być wykorzystane przy stanach zapalnych przewodu pokarmowego – żołądka i jelit. Niektóre badania wskazują, że ostrężyna jest pomocna w walce z bakteriami i grzybami. Szczególną uwagę zwraca się na jej działanie na gronkowca złocistego. Jeżyna czarna wpływa także hipoglikemicznie (obniża poziom glikemii we krwi) oraz delikatnie moczopędnie i napotnie, co może mieć zastosowanie w infekcjach.

Jeżyny – preparaty i przetwory

W zależności od użytego roztworu do wytrawiania surowca, gotowy produkt będzie zawierał większe stężenie niektórych substancji. Przy wodnych wyciągach ostrężyna ma wyższe zawartości antocyjanów i tanin. Herbatki, napary oraz sok z jeżyn sprawdzą się przy osłabionym mikrokrążeniu w oku, a także przy schorzeniach przewodu pokarmowego – biegunka. Napar należy wykonać zaparzając 1-2 łyżki suszonych liści wrzącą wodą przez ok. 15 minut.

Natomiast alkoholowe przetwory, jak nalewka z jeżyn, będą zawierać wyższe stężenie flawonoidów, które działają wspomagająco na układ sercowo-naczyniowy. Ostrężyna może być przerobiona na dżem lub wykorzystana jako składnik deserów – lodów, galaretek. Poniżej kilka przepisów na przetwory z oberżyny.

Sok z jeżyn

Składniki:

  • 1 kg owoców,
  • 70 dag cukru.

Sposób przygotowania:

  • owoce umyć;
  • przenieść do dużego słoika, zasypać cukrem, przykryć gazą;
  • odstawić w ciepłe miejsce na ok. tydzień;
  • sok przecedzić do garnka i gotować 5-10 min;
  • przelać do czystych i wyparzonych słoików.

Nalewka z jeżyn

Składniki:

  • 2 kg owoców,
  • 1 kg cukru,
  • 1 l spirytusu,
  • ½ l wody.

Sposób przygotowania:

  • owoce umyć, przenieść do dużego słoika, zasypać cukrem, przykryć gazą, odstawić w ciepłe miejsce na ok. 5 dni;
  • zlać sok, dodać do niego spirytus i wymieszać, odstawić na 14 dni;
  • dodać wodę i przefiltrować przez gazę, przelać do czystych i wyparzonych butelek, zakręcić;
  • odstawić w chłodne i ciemne miejsce na minimum pół roku.

Bibliografia

  1. Grabek-Lejko D.: Jeżyny (Rubus) jako źródło substancji biologicznie aktywnych o potencjalnym zastosowaniu medycznym. Post Fitoter 2016, 17, 218-226.
  2. Kohlmunzer S., Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji. Wydawnictwo PZWL. Warszawa 2007.
  3. Macierzyński J.: Skład polifenolowy owoców jeżyny Rubus fruticosus. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 2014, 5, 183-194.
  4. https://zielarniafarmaceutow.pl/leksykon/jezyna-faldowana-rubus-plicatus-w-et-n/ [data dostępu: 19.05.2019].
  5. https://rozanski.li/1134/lisc-jezyny-folium-rubi-fruticosi-w-polskiej-farmakopei-vi-i-dawnej-fitoterapii/ [data dostępu: 19.05.2019].
  6. https://dietetykpro.pl/produkty/2534/jezyny/ [data dostępu: 19.05.2019].
Opublikowano: ; aktualizacja: 03.07.2019

Oceń:
4.3


Może cię

Daktyle – świeże i suszone – właściwości, wartości odżywcze i wpływ na zdrowie

Daktyle są owocami daktylowca właściwego. Mają słodki smak i zawierają sporą ilość naturalnie występujących cukrów, ...

Acerola – wartość odżywcza, właściwości, zastosowaniem, preparaty

Acerola to owoc pochodzący z wysp Karaibskich. Jest skarbnicą witaminy C, gdyż zawiera jej 30 ...

Miód manuka – właściwości, opinie, cena – na co pomaga miód z Nowej Zelandii?

W ostatnim czasie nowozelandzki miód manuka stał się jednym z najpopularniejszych rodzajów miodów, również w ...

Migdały – właściwości, zastosowanie, kalorie i wartości odżywcze

Migdały są jednymi z najpopularniejszych orzechów na świecie. Charakteryzują się bardzo wysoką wartością odżywczą. Są ...

Rukola – właściwości, kalorie, wartości odżywcze i przepisy

Rukola, a dokładnie rokietta siewna to jednoroczna roślina należąca do rodziny kapustowatych. Pochodzi z basenu ...

Liczi – jak jeść, właściwości i wartości odżywcze

Liczi, zwany także chińską śliwką, to owoc drzew tropikalnych, który zyskuje coraz większą popularność. Charakteryzuje ...

Dieta owocowo-warzywna oczyszczająca organizm - zasady, przeciwwskazania i jadłospis

Dieta owocowo-warzywna jest jedną z najskuteczniejszych diet detoksykujących. Powala na szybkie oczyszczenie organizmu z toksyn ...

Persymona (owoc kaki) – właściwości, wartości odżywcze, zastosowanie w kuchni

Persymona, inaczej kaki, to egzotyczny owoc o ciekawym smaku, ale też źródło witamin, minerałów i ...

Beta karoten – w tabletkach i naturalny – właściwości, działanie, efekty i skutki uboczne przedawkowania

Beta karoten to związek należący do karotenoidów. Naturalnie występuje w roślinach o żółtym i pomarańczowym ...

Czy owoce i warzywa należy obierać ze skórki?

Warzywa i owoce stanowią podstawę piramidy zdrowego odżywiania. Produkty te powinny być spożywane do każdego ...

Endywia – właściwości, przepisy, gdzie kupić i ile kosztuje?

Endywia to roślina podobna do sałaty i często z nią mylona. Chętnie wykorzystywana do sałatek, ...

Melon – kalorie, właściwości, wartości odżywcze, przepisy

Melon to popularny, orzeźwiający owoc, który charakteryzuje się licznymi zastosowaniami kulinarnymi. Jest niskokaloryczny, jednak ma ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon