Rutwica lekarska – właściwości, zastosowanie, preparaty

Rutwica lekarska to roślina dziko występująca w południowej Europie, Azji oraz północnej Afryce. Jako zioło już w średniowieczu była stosowana w leczeniu cukrzycy. Zawarte w niej związki guanidynowe odpowiedzialne są za obniżanie poziomu glukozy. To one stanowiły inspirację do opracowania ważnej grupy leków przeciwcukrzycowych, w tym m.in. metforminy.

Rutwica lekarska – czym jest?

Rutwica lekarska to gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Naturalnie, w stanie dzikim spotkać ją można w Azji, południowej, środkowej i wschodniej Europie oraz w północnej Afryce. Do celów komercyjnych jest uprawiana przede wszystkim w Polsce, Bułgarii i na Węgrzech. Rutwica posiada żywo zieloną, rozgałęzioną łodygę sięgającą do 60 cm. Porastają ją krótkoogonkowe i nieparzystosieczne liście. Galega officinalis L., bo taką łacińską nazwę nosi ta roślina, kwitnie od lipca do sierpnia. Posiada motylkowe, zebrane w grona kwiaty o barwie niebieskawej lub białej. Owocem rutwicy jest wzniesiony strąk zawierający kilkanaście brunatnych nasion.

Ta wieloletnia roślina preferuje gleby mokre. Można spotkać ją na wilgotnych łąkach, w zaroślach i na brzegach wód. Jej właściwości lecznicze cenione były już w średniowieczu. Stosowano ją jako środek łagodzący objawy towarzyszące cukrzycy typu 2.

Surowiec farmakologiczny rutwicy lekarskiej stanowią jasnozielone młode, szczytowe pędy roślin zbieranych z liśćmi w okresie kwitnienia. Poddawane suszeniu służą potem do wytwarzania różnych preparatów farmaceutycznych. Rutwica lekarska działanie swe zawdzięcza przede wszystkim związkom guanidynowym.

Czy wiesz, jakie zioła na obniżenie cukru można stosować?

Właściwości i działanie rutwicy lekarskiej – substancje czynne

Podstawowymi składnikami czynnymi rutwicy są związki guanidynowe odpowiadające za delikatne działanie hipoglikemizujące. Sama guanidyna jest organicznym związkiem chemicznym z grupy imin o właściwościach zasadowych i silnym potencjale toksyczności. Do substancji guanidynowych obecnych w rutwicy zaliczamy galeginę i hydroksy-4-galeginę. Roślina ta jest również źródłem pochodnej chinazoliny – peganiny, substancji goryczkowych, garbników oraz soli mineralnych.

O zastosowaniu rutwicy w fitoterapii decydują głównie obecne w niej guanidyny. Badania prowadzone na modelach zwierzęcych udowodniły wpływ podawania wyciągów z ziela tej rośliny na obniżenie stężenia glukozy we krwi oraz spadek masy ciała. Sam mechanizm działania galeginy nie został do końca dokładnie poznany. Prawdopodobnie efekt hipoglikemiczny, czyli obniżający poziom glukozy we krwi powoduje poprawę wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę (w tym mięśni szkieletowych i wątroby) przez aktywację i translokację błonową kanałów transportowych GLUT1 i GLUT4. Dodatkowo obniża wchłanianie w jelicie cienkim glukozy i innych węglowodanów prostych o łańcuchu sześciowęglowym, witaminy B12 i kwasu foliowego.

Guanidyny hamują również glukoneogenezę, czyli syntezę glukozy ze składników niecukrowych w wątrobie. Związki te wydają się mieć wpływ na profil lipidowy pacjentów (prawdopodobnie obniżają poziom cholesterolu i trójglicerydów) oraz mogą mieć właściwości hipotensyjne, czyli obniżające ciśnienie tętnicze krwi.

Guanidyny posłużyły jako prekursor dla ważnej grupy leków przeciwcukrzycowych, które uznaje się za leki pierwszego rzutu w terapii cukrzycy typu 2. Jedną z najbardziej znanych substancji z tego zbioru jest metformina. Rutwica lekarska wymieniana jest również jako zioło mlekopędne. W medycynie ludowej była więc często stosowana do pobudzania laktacji.

Rutwica lekarska – zastosowanie i przeciwwskazania

Jednym z popularnych zastosowań rutwicy lekarskiej było podawanie jej kobietom w okresie laktacji – w celu pobudzenia wytwarzania mleka. Zaobserwowano, że u krów, które spożywały ziele tej rośliny, wzrastała produkcja wydzieliny gruczołów mlekowych. Należy jednak wiedzieć, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy niedostępne są wiarygodne i twarde dane dotyczące takiego działania rutwicy, jak również poziomu jej dawkowania i bezpieczeństwa stosowania. Dlatego rutwica lekarska w kontekście laktacji pozostaje tematem otwartym.

Za znacznie bardziej istotne uznaje się działanie hipoglikemizujące tej rośliny. Rutwica lekarska zastosowanie znajduje pomocniczo w leczeniu u pacjentów z cukrzycą typu 2 lub insulinoopornością. Warto w tym miejscu podkreślić jej możliwy wpływ na stężenia lipidów w surowicy. Osoby z zaburzeniami glikemii są szczególnie narażone na rozwój chorób układu sercowo-naczyniowego. W tym kontekście obniżanie ryzyka rozwoju miażdżycy czy choroby niedokrwiennej serca może okazać się ogromnym atutem tego zioła.

Rutwica lekarska właściwości posiada także lekko moczopędne i napotne. Medycyna naturalna wykorzystywała ją w leczeniu różnych chorób infekcyjnych. Związki w niej zawarte wpływają również na pracę kory nadnerczy. Rutwica przeciwwskazania do stosowania ma stosunkowo nieliczne. Bezwzględnie unikać powinny jej osoby uczulone na jej ziele. Ostrożność w stosowaniu należy zachować w przypadku chorych na cukrzycę przyjmujących leki hipoglikemizujące. Zawarte w rutwicy związki guanidynowe mogą bowiem nasilać ich działanie, prowadząc do hipoglikemii. Dlatego każde zastosowanie preparatów z jej udziałem należy skonsultować z lekarzem prowadzącym.

Skutecznym ziołem na cukrzycę jest również morwa biała. Zawarte w niej substancje spowalniają rozkład skrobi do glukozę. Dzięki temu wzrost glikemii poposiłkowej jest powolniejszy.

Rutwica lekarska – preparaty, ceny, gdzie kupić?

Roślinę tę można kupić w postaci suszonego ziela i przygotowywać z niej napary, odwary, nalewki. Występuje też pod postacią:

  • herbaty,
  • tabletek,
  • kapsułek.

Pojawia się jako składnik maści, gdyż nadaje się także do zastosowania zewnętrznego na trudno gojące się rany. Często jest składnikiem mieszanek ziołowych dedykowanych pacjentom z cukrzycą. Ziele rutwicy i preparaty z niego wytwarzane można zakupić w sklepach zielarskich, aptekach i sklepach ze zdrową żywnością. Ich ceny różnią się od siebie, m.in w zależności od postaci produktu. Suszone ziele rutwicy należy do stosunkowo tanich ziół. Opakowanie zawierające 50 g produktu to koszt nieco powyżej 3 zł.

Bibliografia

  • Walkiewicz K. i wsp., Znaczenie substancji aktywnych pochodzenia roślinnego w cukrzycy. Postępy Fitoterapii, 2016, 17, 1: 49–54.
  • Palit P., Furman B. L., Gray A. I., Novel weight-reducing activity of Galega officinalis in mice. J. Pharm. Pharmacol., 1999, 51, 11: 1313–1319.
  • Kania M., Derebecka N., Surowce roślinne w cukrzycy. Postępy Fitoterapii, 2010, 2: 76–84.
  • Zielińska-Pisklak M., Szeleszczuk M., Młodzianka A., Rośliny o działaniu hipoglikemizującym. Lek w Polsce, 2013, 23, 9: 55–63.
  • Mooney M.H. i wsp., Mechanisms underlying the metabolic actions of galegine that contribute to weight loss in mice. Brit. J. Pharmacol., 2008, 153: 1669.
  • http://rozanski.li/880/rutwica-galega-guanidyny-galegina-i-metformina
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.05.2019

Oceń:
4.4


Może cię

Jeżówka purpurowa – właściwości, działanie, zastosowanie i preparaty

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) to różowo-fioletowy kwiat występujący naturalnie w Ameryce Północnej. Już amerykańscy Indianie ...

Złocień maruna – działanie, preparaty, skutki uboczne, przeciwwskazania

Złocień maruna (łac. tanacetum parthenium) to wieloletnia roślina z grupy astrowatych pochodząca z Azji Mniejszej ...

Kalina koralowa – właściwości, zastosowanie, przetwory i cena

Kalina koralowa to krzew, który znajduje zastosowanie jako roślina ozdobna, jadalna, ale i lecznicza. Jest ...

Ruta zwyczajna – właściwości, zastosowanie i działanie ziela ruty

Ruta zwyczajna zastosowań ma wiele. Warto po nią sięgnąć przy problemach z przewodem pokarmowym oraz ...

Marzanka wonna (przytulia wonna) – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania, jak używać

Marzanka wonna, czy też przytulia wonna, to mało znana roślina o cennych właściwościach prozdrowotnych. Ziele ...

Dieta przy chorym woreczku

Dieta przy chorym woreczku opiera się na podobnych zasadach jak dieta wątrobowa. Chory woreczek wymaga ...

Macierzanka – gatunki, właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Macierzanka to rodzaj kilkuset gatunków roślin, z których część stosowanych jest w ziołolecznictwie, zwłaszcza jako ...

Różeniec górski – właściwości, przeciwwskazania, preparaty i opinie

Różeniec górski (Rhodiola rosea L.) to roślina o szerokim zastosowaniu w medycynie niekonwencjonalnej. Zaliczana jest ...

Cytryniec chiński – właściwości, działanie, opinie i przeciwwskazania

Cytryniec chiński (łac. Schisandra chinensis) to pochodzący z Chin i Japonii leczniczy pnący krzew. To ...

Kruszyna pospolita – właściwości i przeciwwskazania do stosowania kory kruszyny

Kruszyna pospolita (Frangula alnus) to krzew obecny na terenie całej Polski. Występuje też w innych ...

Zioła na apetyt

Problem braku apetytu dotyczy osób praktycznie w każdym wieku – często dzieci, ale także dorosłych ...

Trędownik bulwiasty – właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania

Trędownik bulwiasty jest roślina powszechnie występującą na wilgotnych terenach Polski. Jednak jego właściwości lecznicze nie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon