Perseweracja – co to znaczy, jakie są przyczyny, jak leczyć

Perseweracje to niezamierzone powtarzanie wypowiedzi słownych, fragmentów zdań lub gestów będących stereotypową odpowiedzią na różne pytania. Perseweracje słowne, czyli powtarzanie tych samych słów, zaliczanie są do formalnych zaburzeń myślenia. Perseweracja w logopedii zwykle klasyfikowana jest jako jedna z nieprawidłowości występująca w mowie spontanicznej osób dotkniętych afazją, czyli zaburzeniem mowy związanym z uszkodzeniem mózgu.

Perseweracja – co to znaczy?

Perseweracje w mowie polegają na wielokrotnym wyrażaniu tych samych form, fragmentów zdań bądź fraz nieadekwatnych do zadanego choremu pytania. Cechą charakterystyczną dla perseweracji jest powtarzanie tych samych słów pomimo ustaniu bodźca, które je pierwotnie wywołały. Osoba prezentująca objawy perseweracji w odpowiedzi na pytanie o dzień tygodnia może odpowiedzieć prawidłowo („Jest piątek”), jednak na dalsze pytania o miesiąc, rok będzie powtarzała wciąż to samo zdanie („Jest piątek”).

Psychopatologia w czytelny sposób definiuje cechy różnicujące perseweracje językowe od innych formalnych objawów zaburzających tok wypowiedzi.

  • Stereotypie myślowe (perseweracje myślowe) polegają na zubożeniu wypowiedzi do kilku zdań lub słów.
  • Wyraźnie powielanie wyrazów w formie delikatnie zmienionej, bez sensu, kojarzącej się wyłącznie dźwiękowo określa się natomiast jako werbigeracje np. korek, stworek, dworek.
  • Perseweracje głoskowe i sylabowe, w odróżnieniu od werbigeracji pojawiają się na tle mowy niewyraźnej, wolnej, monotonnej, akustycznie zbliżonej do mamrotania. Są typowym objawem dyzartii pozapiramidowej hipertoniczno-hipokinetycznej (parkinsonowskiej).
  • Iteracje, kolejny przykład psychoneurologicznego regresu mowy, to pojedyncze dźwięki, które nie mają sensu i są wypowiadane w nieodpowiednich momentach.
  • Echolalia jest natomiast zjawiskiem polegającym na bezwiednym powtarzaniu wypowiedzi innych osób, bez ich samodzielnej modyfikacji – w mechanizmie podobnym do echo. Echolalię należy odróżniać od palilalii, czyli tiku, który często pojawia się u osób cierpiących na autyzm, zespół Tourette’a, zespół Aspergera, a oznaczającym bezwiedne powtarzanie swoich własnych słów lub sylab.

Perseweracje ruchowe – powtarzanie tych samych czynności

Preseweracje ruchowe nie dotyczą klasycznie rozumianych perseweracji słownych należących do zaburzeń toku wypowiedzi. Perseweracje ruchowe, stosowane w neurologii częściej niż w psychiatrii, polegają na uporczywym powtarzaniu tej samej czynności. Chory może na przykład kilkukrotnie otwierać i zamykać usta, co upodabnia powielane perseweracje ruchowe do zachowań o charakterze tików.

Perseweracje ruchowe często współistnieją z apraksją, czyli z nieprawidłowością polegającą na utracie umiejętności wykonywania ruchów celowych. Powtarzanie tych samych czynności zwykle kojarzy się z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi, jednak kompulsje są inicjowane świadomie i według chorego mają określony cel. Perseweracje ruchowe mają natomiast charakter mimowolny i najczęściej wynikają z organicznego uszkodzenia mózgu.

Perseweracje wzrokowe

Perseweracje wzrokowe, inaczej palinopsje, są zaburzeniem neurologicznym należącym do metamorfopsji – upośledzenia postrzegania przedmiotów lub osób, w którym widziany obiekt jest realny i rozpoznawalny. Perseweracje wzrokowe to efekt uszkodzenia funkcji kory ciemieniowo-potylicznej. Można je opisać jako złudzenie, w którym przedmiot widziany wcześniej utrzymuje się cały czas w polu widzenia lub pojawia się po upływie pewnego czasu, mimo że nie jest już w zasięgu wzroku patrzącego.

Perseweracje wzrokowe różnią się od fizjologicznych powidoków żywą kolorystyką i odczuciem wizualnej iluzji. Mogą występować u osób cierpiących na migrenę, a także być efektem zażywania halucynogenów lub być skutkiem ubocznym niektórych leków (np. przeciwdepresyjnego trazodonu).

Przyczyny perseweracji

Do przyczyn perseweracji rozumianych jako niezdolność do zmiany ekspresji wokalnej bądź ruchowej zaliczamy:

  1. Organiczne uszkodzenia mózgu:
  • urazy czaszkowo-mózgowe,
  • stan po udarze mózgu,
  • zmiany zanikowe lub rozrostowe zlokalizowane głównie w płatach czołowych oraz w ośrodkach mowy Brocki lub Wernickiego (uszkodzenie ośrodków mowy powoduje perseweracje w afazji).
  1. Zaburzenia ze spektrum autyzmu (autyzm dziecięcy, zespół Aspergera, zespół Hellera, zespół Retta); perseweracje u dziecka autystycznego najczęściej polegają na powtarzaniu tych samych czynności, perseweracjach głoskowych oraz iteracjach.
  2. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD).
  3. Zespół stresu pourazowego (PTSD).
  4. Nadużywanie substancji psychoaktywnych, główne stymulantów i halucynogenów.
  5. Otępienie (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, otępienie naczyniopochodne), upośledzenie umysłowe.
  6. Choroby psychiczne, głównie schizofrenia (perseweracje schizofrenicze).

Perseweracja schizofreniczna zwykle nie przysparza trudności w rozpoznaniu, gdyż oprócz zaburzenia ekspresji intencjonalnej towarzyszą jej objawy wytwórcze typowe dla schizofrenii. Wypowiadanie tych samych treści (np. słowa modlitwy) bądź powtarzanie tych samych gestów jest w schizofrenii bezpośrednio związane z treściami wytwórczymi (omamami, urojeniami), nad którymi chory nie ma kontroli.

Perseweracja w logopedii

Afazja oraz perseweracje u dzieci dotkniętych zaburzeniami ze spektrum autyzmu, ADHD bądź upośledzeniem umysłowym są zagadnieniami poruszanymi nie tylko przez psychiatrów, psychologów i neurologów, lecz również przez logopedów. Logopedyczna terapia perseweracji językowych polega na rehabilitacji, której celem jest przywrócenie umiejętności komunikacji chorego z otoczeniem, w tym za pomocą komunikacji pozawerbalnej.

Afazja dziecięcia (rozwojowa lub nabyta) to pierwotne zaburzenia porozumiewania się werbalnego, które nie są rezultatem głuchoty, niedorozwoju umysłowego lub zaburzeń emocjonalnych. Afazja u dorosłych polega natomiast na utracie w wyniku uszkodzenia ośrodków mózgowych zdolności do wcześniej prawidłowej mowy. Perseweracje w afazji współistnieją z innymi zaburzeniami czynności mowy (nazywaniem, rozumieniem, powtarzaniem), dlatego celem leczenia logopedycznego jest nauka poprawnej wymowy, a nawet poznawanie słów i ich sensu na nowo.

Niekiedy do logopedów trafiają pacjenci z perseweracjami językowymi, które nie mają związku z uszkodzeniem mózgu. Zwykle są to osoby z zaburzeniami emocjonalnymi, nerwicami, zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi. Perseweracja w logopedii dotyczy również zagadnień związanych z nieprawidłowym wykorzystywaniem i ułożeniem narządu mowy podczas wypowiadania konkretnych głosek i sylab. Przykładem może być perseweracja artykulacyjna (upodobnianie postępowe), czyli przeciągnięcie ruchu artykulacyjnego danej głoski ponad czas dla niej przeznaczony oraz perseweracja wsteczna (upodobnienie wsteczne).

Z czym różnicować persewerację?

Perseweracje polegające na powielaniu tych samych reakcji słownych lub ruchowych mogą być objawem wielu nabytych, poważnych chorób psychiatrycznych oraz neurologicznych. Przyczyny perseweracji należy różnicować z niepełnosprawnością umysłową, nadużywaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych oraz z organicznymi uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego, które można potwierdzić badaniami neuroobrazowymi.

Powtarzanie tych samych czynności charakteryzuje również zaburzenia obsesyjno-kompulsywnych (nerwicy natręctw), jednak ich wykonywanie jest wówczas uwarunkowane silnym wewnętrznym przymusem odczuwanym przez daną osobą. Zautomatyzowane ruchy oraz powielanie tych samych drobnych czynności są częste także u zdrowych ludzi (np. odgarnianie włosów), jednak tego typu perseweracje ruchowe nie dezorganizują życia, ani nie utrudniają kontaktu ze światem zewnętrznym.

Leczenie perseweracji

Terapia perseweracjizależy od jej przyczyny. Choroby typowo psychiczne (schizofrenię) należy leczyć przede wszystkim farmakologicznie, natomiast persewerację w afazji oraz perseweracje nabyte w wyniku uszkodzenia mózgu – za pomocą rehabilitacji neurologiczno-logopedycznej.

Zaburzenia nerwicowe (kompulsje) wymagają psychoterapii połączonej z leczeniem przeciwdepresyjnym bądź przeciwlękowym.

Bibliografia

  1. Is perseveration uniquely characteristic of schizophrenia?, Rachel N. Waford, Richard Lewine, Schizophrenia Research 118 (2010) 128–133
  2. „Psychiatria.Podręcznik dla studentów medycyny” A. Bilikiewicz, PZWL, Warszawa 2003
  3. The Roles of Persistence and Perseveration in Psychopathology, Lucy Serpell, Glenn Waller, Pasco Fearon, Caroline Meyer, Behavior Therapy 40 (2009) 260–271
  4. How many forms of perseveration? Evidence from cancellation tasks in right hemisphere patients, Martina Gandola, Alessio Toraldo, Paola Invernizzi, Laura Corrado, Maurizio Sberna, Ignazio Santilli, Gabriella Bottini, Eraldo Paulesu, Neuropsychologia51(2013)2960–2975
Opublikowano: ; aktualizacja: 10.05.2019

Oceń:
4.7


  • Tagi:

Może cię

Drętwienie twarzy i mrowienie twarzy

Wielu pacjentów skarży się na przykre dolegliwości w obrębie twarzy. Najczęściej opisują je jako drętwienie ...

Pląsawica Huntingtona (choroba) – przyczyny, objawy, leczenie

Pląsawica (Choroba Huntingtona) jest postępującą chorobą ośrodkowego układu nerwowego przebiegającą z typowymi zaburzeniami ruchowymi, poznawczymi ...

Udar – fizjoterapia i ćwiczenia

Pacjenci po udarze mózgu wymagają szczególnej opieki. Po udarze konieczna jest rehabilitacja, nauka chodu, odpowiednie ...

Wideo – Dyskopatia – przepuklina krążka międzykręgowego

Dyskopatiami nazywamy choroby krążka międzykręgowego (umiejscowionego pomiędzy kręgami kręgosłupa), o charakterze zmian degeneracyjnych, wywołujący rozpad ...

Hipomania – przyczyny, objawy, test, leczenie

Mania i hipomania to zasadniczo podobne do siebie problemy – odróżnia je jednak przede wszystkim ...

Migrena z aurą – przyczyny, objawy i leczenie aury migrenowej

Charakterystycznym objawem migreny jest pojawianie się epizodów silnego bólu głowy z towarzyszącymi: nudnościami, wymiotami, a ...

Nerwica wegetatywna (somatyczna) – pierwsze objawy, jak leczyć

Nerwica wegetatywna to rodzaj zaburzeń na tle psychicznym, których objawy pacjent wiąże z występowaniem innych ...

Osobowość typu A i B – jak je rozpoznać?

Osobowość to zbiór cech charakterystyczny dla danego człowieka. Poszczególne typy osobowości mogą wpływać na zdrowie, ...

Wideo – Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera jest postępującym, rozlanym zwyrodnieniem kory mózgu, przejawiającym się otępieniem i ogniskowymi objawami psychicznymi ...

Lęk wysokości – czym jest, jakie są objawy, jak się pozbyć?

Akrofobia, inaczej lęk wysokości, to lęk sytuacyjny. Przyczyn powstawania takiego lęku fobicznego może być wiele. ...

Wideo – Czym jest psychiatria?

Psychiatria jest stosunkowo nową dziedziną wiedzy medycznej oraz specjalnością. Oczywiście choroby psychiczne, związane z myśleniem, ...

Omamy (halucynajce) – co to jest, jakie są przyczyny i rodzaje?

Omamy, określane jako halucynacje, to objaw zaburzeń świadomości dotyczących funkcjonowania zmysłów. W przeciewieństwie do urojeń ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon