Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne

Brak zdjęcia

21 kwietnia 2016

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne nazywane również nerwicą natręctw to grupa schorzeń, których cechą charakterystyczną jest występowanie nawracających, natrętnych myśli zwanych obsesjami oraz kompulsji czyli czynności, którym towarzyszy konieczność ich wykonywania. Objawy te są w większości przypadków źródłem cierpienia dla pacjenta, gdyż są uważane za przykre lub bezcelowe. Próby opierania się przymusowi zazwyczaj kończą się niepowodzeniem, z którym wiąże się występowanie niepokoju, napięcia lub lęku.

Czym są zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne?

Jak podpowiada nazwa, w przebiegu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych u pacjentów pojawiają się natrętne myśli (obsesje) lub czynności (kompulsje) w nasileniu i proporcji zależnych od konkretnej postaci choroby.

Obsesje czyli uporczywie nawracające myśli lub wyobrażenia są postrzegane przez chorego jako niepożądane, przymusowe, przykre czasem wręcz absurdalne. Zazwyczaj mają charakter niezgodny z systemem wartości danej osoby, dlatego wiążą się z uczuciem wstydu, cierpieniem lub lękiem przeżywanym przez pacjenta. Pomimo, że pojawiają się one niezależnie od woli chorego i budzą jego sprzeciw, większość prób przeciwstawiania się natrętnym myślom kończy się niepowodzeniem, co dodatkowo nasila nieprzyjemne doznania.

Zazwyczaj obsesje mają charakter powtarzających się:

  • wątpliwości, np. czy drzwi zostały zamknięte;
  • obaw o zabrudzenie czy zakażenie, np. przy podawaniu ręki;
  • potrzeb porządkowania i symetrii;
  • impulsów do zachowań agresywnych lub kompromitujących – nie są one realizowane, ale pacjent odczuwa lęk, że nie uda mu się powstrzymać;
  • myśli o bluźnierczej lub obscenicznej tematyce;
  • ruminacji – wielogodzinnych rozmyślań na jeden temat z niemożnością wyciągnięcia konstruktywnych wniosków.

Kompulsje to wielokrotnie powtarzane czynności, które, podobnie jak obsesje, traktowane są przez pacjenta jako niechciane, zbędne i bezsensowne. Zazwyczaj służą zredukowaniu napięcia wywołanego myślami natrętnymi i ponownie, bardzo trudno oprzeć się przymusowi ich wykonywania. Do najczęstszych kompulsji należy wielokrotne mycie lub czyszczenie, sprawdzanie, porządkowanie rzeczy według określanego wzorca a także liczenie i kilkukrotne upewnianie się. Mogą one przyjmować także postać złożonych rytuałów.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne – jak wygląda choroba?

Objawy występujące w przebiegu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych są bardzo uciążliwe dla pacjenta, są źródłem dużego dyskomfortu a nieraz cierpienia, a w niektórych przypadkach całkowicie uniemożliwiają codzienne funkcjonowanie chorego. Zazwyczaj schorzenie przebiega przewlekle i ma tendencje do nawracania w sytuacjach stresujących. Długie utrzymywanie się objawów przyczynia się do ich utrwalania.

Dzieje się tak z dwóch przyczyn. Po pierwsze pacjenci chcąc uniknąć nieprzyjemnych doznań, podejmują działania przynoszące chwilową ulgę a to podtrzymuje i nasila mechanizmy odpowiedzialne za rozwój schorzenia. Po drugie część pacjentów traci krytycyzm wobec treści obsesji i zasadności kompulsji a nawet zaczyna wierzyć, że wielokrotne powtarzanie danej czynności ma cel – na przykład uchroni ich lub bliskich przed nieszczęśliwymi zdarzeniami. Bardzo często zaburzeniom obsesyjno-kompulsyjnym towarzyszą inne objawy:

  • zaburzenia lękowe,
  • objawy depresyjne,
  • tiki nerwowe – mimowolne, nawracające ruchy lub zjawiska głosowe,
  • depersonalizacja – poczucie oddzielenia się od własnej osoby poprzez obserwację swojego ciała i umysłu jakby „z boku”,
  • derealizacja – zmieniona percepcja otaczającej rzeczywistości, która wydaje się dziwna, obca.

Szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia zapobiega rozwojowi wymienionych symptomów.

Przyczyny rozwoju zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych

Istnieje wiele badań, które próbują ustalić przyczynę rozwoju zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Wydaje się, że schorzenie jest wynikiem współdziałania czynników genetycznych, biologicznych oraz środowiskowych. Jak dotąd nie zidentyfikowano jednego genu, którego dziedziczenie wiązałoby się jednoznacznie z wystąpieniem choroby, jednakże częste rodzinne zachorowania przemawiają za niezaprzeczalnym wpływem czynników genetycznych. Jedna z teorii zakłada również wpływ hormonów androgennych na rozwój choroby. Wskazuje na to częste występowanie objawów po raz pierwszy w trakcie pokwitania.

W niektórych postaciach zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych rolę odgrywają mechanizmy autoimmunologiczne, uruchomione po infekcji paciorkowcem. W tym przypadku układ odpornościowy organizmu atakuje własne komórki myląc je z białkami produkowanymi przez tę bakterię. Trzeba wiedzieć, że obsesje i kompulsje mogą pojawić się także w przebiegu innych schorzeń psychicznych, np.: depresji, schizofrenii, anoreksji, po urazach lub infekcjach ośrodkowego układu nerwowego a także jako objawy uboczne stosowania leków przeciwpsychotycznych. Warto podkreślić, że u ludzi zdrowych w okresach przemęczenia lub nadmiernego stresu mogą pojawić się samoistnie ustępujące pojedyncze natręctwa. Oczywiście nie świadczą one o rozwoju żadnej patologii.

Diagnostyka zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych

Lekarz psychiatra rozpoznaje zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne na podstawie szczegółowego wywiadu zebranego od pacjenta oraz przeprowadzonego badania psychiatrycznego. Do rozpoznania schorzenia powinny być spełnione odpowiednie warunki. Myśli natrętne lub przymusowe czynności albo oba symptomy jednocześnie muszą pojawiać się przez większość dni w ciągu co najmniej dwóch kolejnych tygodni. Ważny jest również fakt, że obsesje lub kompulsje przeszkadzają pacjentowi w codziennych czynnościach oraz są przyczyną cierpienia chorego.

Lekarz ustala także, który z objawów wyraźnie dominuje w obrazie chorobowym, gdyż zależy od tego wybór sposobu leczenia. Specjalista może posłużyć się także specjalnym formularzem pozwalającym na ocenę nasilenia symptomów. Nierzadko pacjent kierowany jest na badanie psychologiczne. W celu wykluczenia innych schorzeń, które mogły by być przyczyną występowania obsesji lub kompulsji, lekarz psychiatra często kieruje pacjenta na dodatkowe badania: biochemiczne krwi, EEG, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny albo zwraca się z prośbą o konsultację neurologiczną.

Sposoby leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych

W leczeniu nerwicy natręctw wykorzystuje się zarówno leki jak i psychoterapię. Trzeba mieć świadomość, że terapia jest procesem długotrwałym, wymagającym od pacjenta dużej cierpliwości i zaangażowania. Czas leczenia uzależniony jest od konkretnego przypadku. U większości chorych zastosowana terapia przynosi pozytywne efekty a u około jednej czwartej z nich można uzyskać całkowite wyleczenie bądź remisję, która umożliwia prawidłowe codzienne funkcjonowanie. Łagodne przypadki choroby wymagają zastosowania psycho- lub farmakoterapii.

Osoby cierpiące z powodu dużego nasilenia symptomów leczone są za pomocą obu tych metod jednocześnie. Podstawą terapii zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych są leki przeciwdepresyjne, tak zwane selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. U niektórych pacjentów odstawienie farmakoterapii powoduje nawrót objawów. W tym przypadku zaleca się stosowanie leków przewlekle. Skuteczną metodą leczenia psychoterapeutycznego jest terapia poznawczo – behawioralna, podczas której pacjent uczy się odpowiednio reagować na bodźce wywołujące objawy oraz stopniowo powstrzymywać od wykonywania czynności natrętnych. Ważne jest, by po zakończeniu właściwego leczenia ćwiczyć i rozwijać zdobyte umiejętności.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.04.2016

Oceń:
3.9


Może cię

Choroba Kuru

Choroba Kuru (choroba kanibali) należy do encefalopatii gąbczastych, tj. chorób ośrodkowego układu nerwowego, w których ...

Stres – czy może być przyczyną zawału serca i nasilenia chorób serca?

Stres może działać mobilizująco, jednakże zbyt silny, a także długotrwały stres wpływa destrukcyjnie na funkcjonowanie ...

Zaburzenia osobowości – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Zaburzenia osobowości dzieli się wg klasyfikacji ICD-10 i DSM-IV. Potencjalnych przyczyn ich wystąpienia jest bardzo ...

Wideo – Niedowład – przyczyny i leczenie

Niedowładem nazywamy osłabienie siły mięśniowej w obrębie kończyny górnej lub dolnej, twarzy, języka, bądź podniebienia. ...

Dlaczego dochodzi do udaru?

Udar mózgu nazywa się także wylewem lub zawałem mózgu (w przypadku udaru niedokrwiennego). Około 80% ...

Wideo – Zdolność zapamiętywania i koncentracji

Naturalne wspomaganie pamięci i koncentracji polega przede wszystkim na regularnym treningu funkcji skupienia uwagi, myślenia ...

Nerwica natręctw – czynniki ryzka, objawy, leczenie nerwicy natręctw myślowych

Nerwica natręctw (obsesje, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne) to myśli, wyobrażenia lub impulsy. Schorzenie dotyka zazwyczaj osób: pedantycznych, ...

Wideo – Nerwica natręctw

Nerwica natręctw jest nazywana przez psychiatrów również zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym. Te dwa słowa oznaczają myśli oraz ...

Lunatykowanie – chodzenie przez sen

Lunatykowanie zdarza się częściej wśród dzieci niż u osób dorosłych. Bywa także określane jako somnambulizm ...

Układ limbiczny – budowa, funkcje, zaburzenia

Układ limbiczny to zbiór różnych struktur obecnych w mózgowiu, które wspólnie odpowiadają m.in. za odczuwane ...

Wideo – Jak poprawić krążenie mózgowe?

Po to, aby poprawić krążenie mózgowe stosuje się wiele leków rozszerzających naczynia mózgowe takich jak: ...

Leki na nerwicę – bez recepty, na receptę, ziołowe – jakie są stosowane?

Nerwica jest zespołem objawów o różnej etiologii i zróżnicowanym czasie występowania. W jej leczeniu istotną ...

Komentarze (0)