Apraksja – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, rokowania

Apraksja to utrata bądź ograniczenie zdolności do wykonywania i sterowania precyzyjnymi sekwencjami ruchowymi. Przyczyną apraksji u dzieci bywa najczęściej uszkodzenie OUN w okresie płodowym (apraksja wrodzona), jednak zaburzenia mogą pojawić się wskutek choroby (po udarze w, w chorobie Alzheimera) czy urazu. Wymienia się różne rodzaje apraksji, m.in.: ruchową, wzrokową, mowy, wyobrażeniową. Leczenie i rokowanie zależy od źródła problemu.

Apraksja – co to jest?

Apraksja to neurologiczny zespół kliniczny będący wynikiem uszkodzenia korowych ośrodków sterowania ruchem. Stan ten wiąże się z głębokim upośledzeniem planowania oraz odtwarzania precyzyjnych schematów ruchowych. Schematy te w warunkach prawidłowych kształtują się pod wpływem powtarzanych stymulacji kinestetycznych oraz kinestetyczno-wzrokowych. Pobudzenia czuciowo-ruchowe stanowią uporządkowany układ, który znajduje swe odbicie w korze mózgowej i tworzy w jej obrębie dynamiczny, łańcuchowy stereotyp wzorców ruchowych.

Osoba dotknięta apraksją ma zatem trudności w wykonywaniu czynności ruchowych mimo prawidłowego ich rozumienia oraz zachowanych funkcji motorycznych i czuciowych obwodowego układu nerwowego. Klasyczna apraksja motoryczna może polegać na niemożności powtórzenia bezcelowych gestów np. wysunięcia języka na brodę lub na trudnościach z czynnościami precyzyjnymi np. z wbijaniem gwoździa, zapaleniem papierosa, czesaniem włosów.

Apraksja – przyczyny

Apraksja jest spowodowana uszkodzeniem ośrodków mózgowych odpowiedzialnych za złożone czynności ruchowe. Apraksja pierwotna bywa konsekwencją opóźnionego lub całkowicie nieprawidłowego rozwoju ośrodkowego układu nerwowego w okresie płodowym. Apraksja u dzieci to najczęstszy typ apraksji pierwotnej, a jej przyczynami są wrodzone choroby metaboliczne oraz czynniki okołoporodowe i genetyczne uszkadzające struktury mózgu. Apraksja wtórna, w odróżnieniu od pierwotnej, rozwija się u osób, które uprzednio nie wykazywały żadnych zaburzeń neurologicznych. Wtórna postać apraksji, inaczej apraksja nabyta powstaje w wyniku:

  • guzów mózgów uciskających i niszczących tkankę nerwową;
  • krwotocznych lub niedokrwiennych udarów mózgu (apraksja po udarze);
  • chorób neurodegeneracyjnych i zespołów otępiennych (apraksja w chorobie Alzheimera).
  • urazów mózgu.

Apraksja – rodzaje i objawy

Neurologia wyodrębnia się kilka typów apraksji. Podział ten oparty jest na lokalizacji uszkodzonych ośrodków mózgowych oraz wynikającego z nich obrazu klinicznego danego rodzaju apraksji:

Apraksja ruchowa

Apraksja ruchowa wynika z uszkodzenia tylnej części płata czołowego, tzw. okolicy przedruchowej. Apraksja ruchowa powoduje niezgrabność wykonywanych czynności ruchowych w obrębie przeciwległej połowy ciała. Oznacza to, że kinetyczna (ruchowa) apraksja kończyn prawej strony ciała będzie konsekwencją defektu zlokalizowanego w lewej półkuli mózgowej. Chory na apraksję ruchową potrafi zaplanować złożony akt motoryczny, jednak jego ruchy są niepewne, np. sprawiają wrażenie niestabilności podczas marszu (apraksja chodu).

Apraksja kinestetetyczna jest szczególną odmianą kinetycznej apraksji ruchowej, jednak w jej przypadku problem dotyczy całego ciała, a nie poszczególnych kończyn lub grup mięśniowych.

Apraksja wyobrażeniowo-ruchowa (apraksja ideomotoryczna, apraksja mieszana)

Ideomotoryka polega na umiejętności do powtarzania celowych lub bezcelowych gestów innych osób oraz na wykonywaniu poleceń. Ten rodzaj apraksji bywa określany mianem apraksji mieszanej, gdyż w jej przebiegu chory zna i pamięta plan skomplikowanych sekwencji ruchów, jednak potrafi zrealizować wyłączenie proste, dawno wyuczone czynności. Do zaburzeń ideomotoryki należy apraksja twarzy, apraksja ustno-twarzowa oraz apraksja powiek, które ujawniają się podczas próby pantomimicznego przedstawienia czynności lub ruchów ust naśladujących słowa wypowiadane przez badającego.

Apraksja ideomotoryczna wynika z uszkodzenia płata ciemieniowego półkuli dominując. Ze względu na taką lokalizację często towarzyszą jej inne objawy neurologiczne ubytkowe, najczęściej afazja, czyli utrata zdolności do mowy, oraz agnozja, czyli niezdolność do rozpoznawania bodźców sensorycznych przy zachowanych funkcjach narządów zmysłów.

Dowiedz się więcej o tym, czym jest agnozja

Apraksja konstrukcyjna (apraktognozja)

Apraksja konstrukcyjna jest zaburzeniem przestrzenno-wzrokowym. Objawia się utratą umiejętności rysowania prostych obiektów (np. domu) oraz konstruowania (np. z użyciem klocków). Apraksja konstrukcyjna determinuje niemożność wykonywania ruchów w fałszywie postrzeganej przestrzeni.

Apraksja wyobrażeniowa

Ten rodzaj apraksji towarzyszy rozlanym procesom chorobowym kory mózgu (apraksja w chorobie Alzheimera, w miażdżycy tętnic mózgowych, apraksja po udarze). Jej istotą jest chaotyczne pomieszanie prostych składowych ruchowych, przez co chory zachowuje się jak osoba niezdecydowana, bezładna,

Apraksja wzrokowa

Apraksja oczna (wzrokowa) polega na braku lub głębokim upośledzeniu kontrolowanych, celowych ruchów gałek ocznych. Osoby chore na ten rodzaj apraksji mają problem z poziomymi, szybkimi ruchami oczu oraz ze śledzeniem innych ruchomych obiektów. Apraksja gałek ocznych zwykle jest związana z wrodzonymi defektami ośrodkowego układu nerwowego, z związku z czym jest częstym podtypem apraksji występującym u dzieci.

Apraksja mowy

Apraksja oralna, podobnie jak apraksja wzrokowa, często jest rozpoznawana już w wieku dziecięcym, kiedy dziecko zaczyna wypowiadać swoje pierwsze słowa. Przyczyny apraksji mowy wciąż są niejasne. Jej niewątpliwą cechą charakterystyczną jest brak inicjacji i koordynacji ruchów szczęki, żuchwy, ust oraz języka. Dziecko z apraksją mowy wymaga jak najwcześniej podjętej intensywnej terapii logopedycznej.

Apraksja – leczenie i rokowania

Terapia apraksji zależy od choroby podstawowej, która ją wywołuje. W niektórych przypadkach pomocne okazuje się leczenie farmakologiczne spowalniające postęp danego schorzenia, m.in. choroby Alzheimera. Zabiegi chirurgiczne pozwalają natomiast na usunięcie niektórych guzów mózgu. Bez względu na etiologię każdy pacjent ze świeżo rozpoznaną apraksją wymaga opieki lekarza neurologa oraz rehabilitacji neurologicznej skupiającej się na konkretnych deficytach ruchowych.

Rokowanie w apraksji zależy od jej przyczyny oraz rodzaju. Apraksja pierwotna, wrodzona stwierdzona u najmłodszych dzieci wymaga wielospecjalistycznej opieki i rehabilitacji, która może zatrzymać postęp choroby. Apraksja wtórna wymaga natomiast jak najszybszej identyfikacji czynnika wywołującego. Niektóre przyczyny są odwracalne (np. wcześnie wykryty guz mózgu), jednak zdecydowana większość powoduje trwałe ubytki neurologiczne.

Bibliografia

  1. „Neurologia”, W. Kozubski, P. Liberski, PZWL
  2. Gross RG, Grossman M. Update on apraxia. Curr Neurol Neurosci Rep. 2008;8(6):490-6.
  3. Fiori, Simona et al. “Neuroanatomical correlates of childhood apraxia of speech: A connectomic approach” NeuroImage. Clinical vol. 12 894-901. 4 Nov. 2016, doi:10.1016/j.nicl.2016.11.003
Opublikowano: ; aktualizacja: 13.03.2019

Oceń:
4.6


Może cię

Wideo – Apraksja

Apraksja to niezdolność do wykonywania wyuczonych, celowych czynności ruchowych przy braku współistniejących zaburzeń uwagi, rozumienia, ...

Amnezja – zanik pamięci

Amnezja, „zaniki pamięci”, „skleroza” to najczęstsze określenia używane przez pacjentów do opisywania nękających ich problemów ...

Płytki sen i problemy z zaśnięciem – o czym świadczą te zaburzenia snu?

Ile godzin snu w ciągu doby potrzebuje nasz organizm? Co może wpływać na jego jakość? ...

Utrata węchu (anosmia)

Utrata węchu określana jest jako anosmia. Pogorszenie, zmniejszenie odczuwania węchu nazywane jest hiposmią. Prawidłowa zdolność ...

Wideo – Przyczyny utraty przytomności

Najczęstszymi przyczynami utraty przytomności są omdlenia, następnie padaczka, udary mózgu, wylewy wewnątrzczaszkowe, wreszcie urazy głowy, ...

Neuralgia nerwu trójdzielnego

Neuralgia nerwu trójdzielnego (neuralgia trójdzielna) to występujący jednostronnie nerwoból, charakteryzujący się bardzo krótko trwającymi (kilka ...

Wideo – Niedotlenienie mózgu

Do niedotlenienia mózgu może dojść wówczas, gdy ilość tlenu dostarczanego w krwi tętniczej spada poniżej ...

Jak leczyć bezsenność?

Jak leczyć bezsenność? Sposobem jest w pierwszej kolejności zmiana trybu życia, ograniczenie stresu, dbanie o ...

Drętwienie nóg

Potoczny termin drętwienie nóg może oznaczać uczucie mrowienia, pieczenia czasem ból nóg czyli tak zwane ...

Polineuropatia – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Termin neuropatia oznacza uszkodzenie nerwu obwodowego i zespół objawów klinicznych, które mu towarzyszą. Uszkodzenie pojedynczego ...

Neuralgia półpaścowa – ból po półpaścu – przyczyny, objawy i leczenie

Półpasiec jest chorobą wywoływaną przez wirus Varicella zoster (VZV), który zalicza się do rodziny Herpes. ...

Trepanacja czaszki – co to jest, na czym polega, wskazania i powikłania

Trepanacja czaszki to operacja polegająca na wykonaniu w niej otworów poprzez specjalne urządzenie nazywane trepanem. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon