Choroba kociego pazura – czym jest?
Choroba kociego pazura jest bakteryjną chorobą odzwierzęcą wywoływaną przez Bartonella henselae. Do wniknięcia bakterii do organizmu człowieka dochodzi przez uszkodzoną skórę – zazwyczaj w wyniku zadrapania lub rzadziej – ugryzienia przez kota. Główny rezerwuar bakterii to młode koty, w szczególności te, które mają pchły kocie. Same zwierzęta zazwyczaj nie chorują – nie mają żadnych objawów, ale przenoszą zakażenie na człowieka w wyniku bezpośredniego kontaktu.
Kto jest najbardziej narażony?
Choroba kociego pazura najczęściej dotyka dzieci i młodych dorosłych. Do grup ryzyka należą osoby z obniżoną odpornością, pacjenci po przeszczepach oraz chorzy na HIV. Zakażenia częściej obserwuje się w klimacie ciepłym i umiarkowanym, ale choroba występuje na całym świecie.
Przeczytaj również
Choroby odzwierzęce – czy będzie ich coraz więcej?
Pierwsze objawy choroby kociego pazura
Pierwszy objaw zakażenia to tzw. zmiana pierwotna na skórze – niewielka grudka lub krostka w miejscu zadrapania. Pojawia się zwykle kilka dni po wniknięciu bakterii. Następnie, po 1–3 tygodniach, dochodzi do powiększenia okolicznych węzłów chłonnych – może to być jeden lub kilka węzłów w okolicy zmiany skórnej. Skóra nad powiększonymi węzłami zazwyczaj pozostaje niezmieniona. Objawy ogólne, które mogą wystąpić w wyniku zakażenia, to gorączka lub stany podgorączkowe, bóle głowy, bóle mięśni, ogólne osłabienie, brak apetytu oraz inne objawy, mogące przypominać mononukleozę zakaźną.
W większości przypadków choroba kociego pazura ma łagodny przebieg i ogranicza się do powiększonych węzłów chłonnych i objawów ogólnych. Niekiedy jednak, u niektórych osób może dojść do uogólnionego powiększenia węzłów chłonnych, powiększenia wątroby lub śledziony.
W rzadkich przypadkach występują nietypowe postaci choroby: zapalenie mózgu, zapalenie kości, zapalenie siatkówki mogące prowadzić do utraty wzroku, atypowe zapalenie płuc, czy zapalenie wsierdzia – to poważne stany, dlatego właśnie choroba kociego pazura nie powinna być bagatelizowana.
Diagnostyka choroby kociego pazura
Podstawą rozpoznania jest dokładnie zebrany wywiad i badanie fizykalne. Bardzo ważne jest uwzględnienie kontaktu z kotem oraz obecność zmian skórnych. W postawieniu rozpoznania pomocne są badania serologiczne wykrywające przeciwciała przeciw Bartonella henselae. Ponadto wykorzystywane są badania obrazowe, takie jak USG węzłów chłonnych. W trudniejszych przypadkach można wykonać badanie PCR. Wyniki pozostałych badań mogą pomóc wykluczyć inne choroby o podobnych objawach.
Przeczytaj również
Wirus Nipah – co o nim wiemy, czy nam zagraża?
Czy choroba kociego pazura jest uleczalna?
Tak – choroba jest uleczalna. W większości przypadków jej leczenie ogranicza się do leczenia objawowego, obejmującego leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe oraz stosowania gorących okładów na bolesne węzły chłonne. U pacjentów z cięższym przebiegiem choroby, zakażeniem uogólnionym lub obniżoną odpornością stosuje się antybiotyki. Choroba trwa przeważnie do kilku tygodni, a rokowania są dobre.
Kiedy bartonelloza może być groźna?
Choroba kociego pazura może być groźna, gdy dojdzie do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego, zapalenia mózgu, zapalenia wsierdzia czy poważnych zapaleń narządowych. W takich sytuacjach konieczne jest intensywne leczenie w szpitalu.
Choroba kociego pazura u dzieci
U dzieci choroba kociego pazura zwykle ma łagodny przebieg. Najczęściej objawia się wyraźnym powiększeniem węzłów chłonnych i gorączką. Zmiany w okolicznych węzłach chłonnych u najmłodszych mogą być niestety bardziej bolesne i nasilone, a objawy ogólne, takie jak ogólne osłabienie, brak apetytu czy bóle głowy, często utrzymują się dłużej niż u dorosłych. Dodatkowo dzieci mogą szybciej reagować na leczenie objawowe, co sprawia, że prawidłowa diagnostyka i wczesna interwencja mają kluczowe znaczenie dla uniknięcia poważnych powikłań. Co prawda, u dzieci rozwijają się one rzadziej niż u dorosłych, mimo to najmłodsi pacjenci wymagają jednak uważnej obserwacji.
Fakty i mity o zakażeniu od kota
Nie każdy kontakt z kotem prowadzi do infekcji. Do zakażenia dochodzi głównie na skutek zadrapania przez kota, a nie przez samą obecność zwierzęcia. Bakterie nie przenoszą się drogą kropelkową ani przez błony śluzowe bez uszkodzeń skóry. Kluczowe znaczenie ma przerwanie ciągłości naskórka, przez które bakterie mogą wniknąć do organizmu człowieka.
Warto też podkreślić, że koty domowe, zwłaszcza niewychodzące i regularnie odrobaczane, rzadziej są źródłem zakażenia niż młode koty mające kontakt z pchłami.
Przeczytaj również
Afrykański pomór świń (ASF) – co to jest, objawy, ASF u ludzi
Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia?
Profilaktyka polega na unikaniu zadrapań, dezynfekcji ran, kontroli pcheł u kotów oraz edukacji dzieci na temat odpowiedniego obchodzenia się z kotami, aby uniknąć podrapania. Odpowiednia higiena i szybka reakcja na zmiany skórne znacząco zmniejszają ryzyko infekcji.
Podsumowanie
Choroba kociego pazura to bakteryjna choroba odzwierzęca, która najczęściej rozwija się po zadrapaniu przez kota i w większości przypadków ma łagodny przebieg. Typowym objawem jest powiększenie okolicznych węzłów chłonnych oraz dolegliwości ogólne, takie jak gorączka, osłabienie czy bóle głowy. Choroba zwykle ustępuje samoistnie lub po leczeniu objawowym, jednak u osób z obniżoną odpornością może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. Wczesne rozpoznanie, właściwa diagnostyka i podstawowa profilaktyka u właścicieli kotów pozwalają skutecznie ograniczyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.
