Ból brzucha u dzieci – rodzaje
Bóle brzucha u dzieci są jedną z najczęstszych przyczyn wizyt zarówno na SOR-ze, jak i u lekarza rodzinnego. Najczęściej mają charakter napadowy, rzadziej są stałe. Można je podzielić na ostre (pojawiające się nagle i o dużym nasileniu) oraz przewlekłe (utrzymujące się nawet do 6 miesięcy, z objawami przez co najmniej 3 miesiące).
W diagnostyce kluczowe jest ustalenie, czy ból ma podłoże organiczne, czy czynnościowe. Ze względu na mechanizm powstawania wyróżnia się także ból trzewny, somatyczny oraz rzutowany.
Przewlekłe, czynnościowe bóle brzucha dotyczą nawet około 10% dzieci i młodzieży, co pokazuje skalę problemu. W większości przypadków o łagodnym przebiegu nie wymagają one rozbudowanej diagnostyki.
Inaczej jest przy podejrzeniu ostrego brzucha – gdy objawy szybko się nasilają, konieczna jest pilna hospitalizacja i ewentualne leczenie zabiegowe, ponieważ stan ten może stanowić zagrożenie życia i prowadzić do powikłań.
Najczęstsze przyczyny bólu brzucha u dzieci
Niestrawność / błędy dietetyczne – przejedzenie, tłuste jedzenie, słodycze, napoje gazowane.
Infekcje przewodu pokarmowego – ból, biegunka, wymioty, gorączka („grypa żołądkowa”).
Zaparcia – twardy stolec, rzadkie wypróżnienia, ból przy oddawaniu stolca.
Wzdęcia i gazy – uczucie rozpierania, przelewanie w brzuchu.
Stres i emocje – ból przed szkołą, w sytuacjach napięcia (ból czynnościowy).
Kolka niemowlęca – płacz, podkurczanie nóżek, napięty brzuch.
Nietolerancje pokarmowe – np. laktoza – bóle, wzdęcia, biegunki.
Poważniejsze przyczyny (rzadziej) – np. zapalenie wyrostka robaczkowego, infekcje dróg moczowych, zespół jelita drażliwego.
Przeczytaj również:
Objawy otrzewnowe – co to jest, przyczyny, badanie
Ból żołądka u niemowlaka i u starszego dziecko
U niemowląt ból brzucha najczęściej związany jest z: kolką, niedojrzałością układu pokarmowego i połykaniem powietrza. Objawia się płaczem, prężeniem ciała i podkurczaniem nóg.
U starszych dzieci przyczyny są bardziej zróżnicowane: błędy dietetyczne, infekcje wirusowe, stres (np. szkolny), zaparcia. Starsze dziecko potrafi wskazać miejsce bólu, co ułatwia ocenę sytuacji.
Jak leczyć ból brzucha? Bezpieczne leki dostępne w aptece
W przypadku bólu brzucha u dziecka można sięgnąć po leki dostępne bez recepty, ale zawsze zgodnie z ulotką i wiekiem dziecka. Najczęściej stosowane są:
paracetamol – bezpieczny wybór przy bólu, nie podrażnia żołądka,
ibuprofen – działa przeciwbólowo, ale może podrażniać błonę śluzową żołądka,
drotaweryna – lek rozkurczowy, pomocny przy bólu skurczowym (od 6. roku życia),
symetykon – przy wzdęciach i nagromadzeniu gazów w obrębie jamy brzusznej,
probiotyki – wspierają mikroflorę jelitową przy infekcjach,
krople lub pastylki z imbirem – pomocne w przypadku mdłości.
Leki powinny być stosowane tylko wtedy, gdy objawy są łagodne i nie budzą niepokoju. W przypadku silnego bólu należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.
Jak podawać leki na ból żołądka dziecku?
Leki dla dzieci występują w różnych formach, co ułatwia ich podawanie:
syropy i zawiesiny – najczęściej stosowane u młodszych dzieci,
krople – wygodna opcja dla niemowląt,
czopki – alternatywa przy wymiotach,
tabletki – dla dzieci, które są w stanie je połknąć.
Najważniejsze zasady:
dawkę zawsze należy dobierać do masy ciała i wieku dziecka,
należy przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy dawkami,
nie wolno przekraczać maksymalnej dawki dobowej zawartej w ulotce leku.
Paracetamol czy ibuprofen na ból żołądka?
W przypadku bólu żołądka zdecydowanie lepszym wyborem jest paracetamol. Jest on łagodny dla przewodu pokarmowego i nie zwiększa ryzyka podrażnienia błony śluzowej.
Ibuprofen może być skuteczny przeciwbólowo, ale:
może nasilać ból żołądka,
nie jest zalecany przy podejrzeniu zapalenia żołądka,
powinien być stosowany ostrożnie u dzieci z problemami trawiennymi.
Dlatego przy bólu brzucha bezpieczniej rozpocząć od paracetamolu.
Dawkowanie paracetamolu i ibuprofenu u dzieci
Paracetamol: 10–15 mg/kg masy ciała co 4–6 godzin.
Ibuprofen: 5–10 mg/kg co 6–8 godzin.
Przeczytaj również:
Jak podawać paracetamol i ibuprofen „na zakładkę”? Co to znaczy?
Naturalne sposoby na ból żołądka u dziecka
W wielu przypadkach domowe metody są wystarczające, żeby złagodzić ból brzucha:
herbatki z rumianku lub kopru włoskiego,
ciepły okład lub termofor na okolice brzucha,
odpoczynek i unikanie wysiłku,
lekkostrawna dieta,
delikatny masaż brzucha.
U niemowląt pomocne okazać mogą się:
noszenie w pozycji pionowej,
masaż brzuszka,
krople na kolkę.
Naturalne metody warto stosować szczególnie przy łagodnych, przejściowych dolegliwościach.
Co jeść, a czego unikać przy bólu żołądka u dziecka?
Podczas bólu żołądka ważna jest odpowiednia dieta. Zalecane produkty to m.in.: kleik ryżowy, banany, gotowana marchewka, sucharki czy lekkie zupy.
Produkty, których należy unikać: tłuste i smażone potrawy, słodycze, napoje gazowane, fast-foody i ciężkostrawne dania.
Dziecko powinno jeść małe porcje, ale częściej, oraz pić dużo płynów.
Przeczytaj również:
Zespół jelita drażliwego u dziecka – przyczyny, objawy, jak zdiagnozować, jak leczyć?
Kiedy koniecznie należy udać się do lekarza?
Niektóre występujące objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Należą do nich:
narastający, ostry ból brzucha,
ból w połączeniu z podwyższoną temperaturą ciała,
wymioty lub biegunka trwające dłużej niż 24 godziny,
nawracające bóle brzucha czy przewlekły ból,
objawy odwodnienia,
ból zlokalizowany w prawym dolnym brzuchu, na początku zlokalizowany w okolicy pępka (może sugerować zapalenie wyrostka robaczkowego),
brak poprawy pomimo dotychczasowego leczenia.
W takich sytuacjach nie należy zwlekać z wizytą u pediatry czy na SOR-ze, ponieważ szybka diagnoza ma duże znaczenie dla zdrowia dziecka.
