Czas protrombinowy PT – norma, podwyższony, obniżony wynik w badaniu

Czas protrombinowy to czas potrzebny na powstanie skrzepów krwi przy udziale czynników krzepnięcia. Wskazaniem do badania PT jest m.in. przyjmowanie warfaryny oraz niedobór witaminy K. Przekroczenie norm czasu protrombinowego należy poddać dalszej diagnostyce. Przyczyną wydłużonego czasu PT mogą być np. choroby wątroby, zaś niski PT w wyniku towarzyszy m.in. zakrzepicy. Badanie nie wymaga przygotowania, nie odbywa się na czczo.

Czas protrombinowy – co to jest?

Czas protrombinowy (ang. prothrombin time, PT) to obok czasu trombinowego i APTT jedno z najważniejszych badań wchodzących w skład koagulogramu.

PT to czas potrzebny do rozpoczęcia procesu krzepnięcia osocza, który zależny jest od obecności związków biorących udział w zewnątrzpochodnej kaskadzie krzepnięcia:

Wartość czasu protrombinowego nie zależy natomiast od stężenia pozostałych czynników krzepnięcia (są to białka, które odpowiadają za prawidłowy przebieg procesu powstawania skrzepu, co umożliwia zatrzymanie krwawienia) oraz liczby płytek krwi.

Czas protrombinowy może być wyrażony także jako wskaźnik INR (ang. International Normalized Ratio – międzynarodowy współczynnik znormalizowany) lub wskaźnik protrombinowy, jeśli wyrażony jest w procentach. Jest to wskaźnik Quicka. Taki sposób podawania wyników służy ujednoliceniu oznaczeń wykonywanych w różnych laboratoriach i wykorzystywany jest w przypadku seryjnych oznaczeń czasu protrombinowego u pacjentów stosujących leki przeciwkrzepliwe.

Czas PT określa się także jako czas reakcji osocza, czas krzepnięcia osocza, czas rekalcynacji, czas krzepnięcia po uwapnieniu.

Badanie PT – wskazania – kiedy badać czas protrombinowy?

Badanie krwi PT wykonywane jest u pacjentów stosujących leki przeciwkrzepliwe z grupy antagonistów witaminy K. Mowa o warfarynie i acenokumarolu. Ponadto wskazaniem do oznaczania czasu PT jest podejrzenie niedoboru witaminy K, a także podejrzenie uszkodzenia wątroby (w przebiegu którego dochodzi do nieprawidłowego metabolizmu witaminy K).

Wskazania do badania krwi PT obejmują także:

  • podejrzenie DIC, czyli zespołu wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (np. w przebiegu sepsy, porodu i powikłań położniczych, ostrego zapalenia trzustki czy nowotworów);
  • przygotowanie do zabiegów operacyjnych;
  • przebyte operacje kardiologiczne;
  • występowanie masywnych żylaków kończyn dolnych lub podejrzenie zakrzepicy żył głębokich (ból i obrzęk kończyn dolnych, zwiększona ich ciepłota, zaczerwienienie skóry);
  • migotanie przedsionków;
  • podejrzenie zaburzeń krzepnięcia krwi (nasilone krwawienia miesięczne, krwotoki z nosa, łatwe powstawanie siniaków, krwawiące dziąsła).

Badanie PT – czy na czczo? Jak się przygotować?

W celu wykonania oznaczania czasu PT (INR, Quick) należy pobrać próbkę krwi żylnej. Nie jest konieczne przygotowanie do badania PT, pacjent nie musi być na czczo. Spożycie posiłku przed pobraniem krwi nie wpływa na wynik.

Pacjenci przyjmujący leki przeciwkrzepliwe powinni jedynie pamiętać, aby do badania INR udać się przed przyjęciem dawki leku.

Czas oczekiwania na wynik PT to jeden dzień, a cena badania PT to około 8 zł.

Czas protrombinowy – norma

Norma czasu protrombinowego wyrażana jest w sekundach. Prawidłowa wartość czasu PT to 12–18 sekund. Jeśli natomiast wynik wyrażany jest jako wskaźnik INR, norma to 0,8–1,2. Odmienne normy INR dotyczą pacjentów stosujących leki przeciwkrzepliwe, po przebytym zawale, chorujących na zakrzepicę żył głębokich.

Prawidłowy wynik PT nie wyklucza zaburzeń krzepnięcia – czas protrombinowy w normie towarzyszy chorobie von Willebranda, obecności antykoagulantu toczniowego bądź niedoborom czynników krzepnięcia VIII, IX lub XI.

Czas protrombinowy powyżej normy – przyczyny

Podwyższony czas protrombinowy występuje u pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi. Inne przyczyny za wysokiego czasu PT to:

  • niedobór witaminy K,
  • przewlekłe choroby wątroby,
  • rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe,
  • niedobór czynników krzepnięcia: protrombiny, czynnika V, VII czy X.

Wydłużony czas protrombinowy u dzieci występuje w chorobie krwotocznej noworodków.

Kiedy czas protrombinowy jest za wysoki, winne może być także stosowanie niektórych leków: aspiryny, antybiotyków, cimetydyny.

Niski PT – co oznacza czas protrombinowy poniżej normy?

Za niski czas protrombinowy PT wskazuje na nasilenie procesów krzepnięcia krwi. Takie zmiany hemostazy towarzyszyć mogą ciąży, zwłaszcza w okresie okołoporodowym, typowy jest także obniżony PT przy zakrzepicy.

Nie bez znaczenia są także przyjmowane leki – skrócenie czasu PT towarzyszy stosowaniu doustnej antykoncepcji hormonalnej, hormonalnej terapii zastępczej oraz suplementów z witaminą K.

Także dieta dostarczająca wysokich dawek witaminy K (wątroba wieprzowa, brokuły, kapusta, soja, jarmuż) wpływać może na wynik badania PT.

Bibliografia

  • Mariańska B., Fabijańska-Mitek J., Windyga J., Badania laboratoryjne w hematologii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003.
  • Guder W., Narayanan S., Wisser H., Zawta B., Próbki: od pacjenta do laboratorium. Wydawnictwo MedPharm Polska, Wrocław 2009.
  • McCann S., Foa R., Smith O., Conneally E., Hematologia – przypadki kliniczne. Wydawnictwo MedPharm Polska, Wrocław 2011.

 

Opublikowano: ; aktualizacja: 17.10.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Badanie na obecność helicobacter pylori w kale

Istnieje kilka różnych badań i testów pozwalających wykryć obecność bakterii Helicobacter pylori, odpowiedzialnej między innymi ...

Test bibułkowy (bibułowy) na krew utajoną w kale

Test bibułkowy na krew utajoną w kale pozwala wykryć obecność krwi w stolcu, która nie ...

Granulocytopenia – przyczyny, objawy, leczenie

Morfologia z rozmazem, czyli ogólne badanie krwi, dostarcza wielu cennych informacji na temat naszego stanu ...

Czas protrombinowy i wskaźnik INR – badanie

Czas protrombinowy (PT) to badanie, które pozwala ustalić czas krzepnięcia krwi. Służy do tego także ...

AlAT

AlAT (aminotransferaza alaninowa) stanowi jeden z parametrów rutynowo oznaczanych w diagnostyce laboratoryjnej niektórych schorzeń, zwłaszcza ...

Szczawiany wapnia w moczu – co oznaczają?

Kryształy szczawianu wapnia to jedne z najpowszechniej wykrywanych kryształków podczas badania moczu. Stanowią one najczęstszą ...

Plazminogen – badanie stężenia

Badanie stężenia plazminogenu stosuje się przede wszystkim w diagnostyce trombofilii, choroby, której objawem jest predyspozycja ...

Cystatyna C – badanie i norma cystatyny C w chorobach nerek

Cystatyna C to białko, które wykorzystywane jest w diagnostyce chorób nerek. To bardzo obiecujący wskaźnik ...

Badanie ASO – wskazania, normy, podwyżony poziom w wynikach, leczenie

Badanie ASO (antystrepolizyny) wykonywane jest w celu diagnozowania zakażeń paciorkowcami grupy A (np. Streptococcus pyogenes). Wykonanie oznaczenia ...

Koagulogram (badanie na krzepliwość krwi)

Koagulogram jest zestawem badań laboratoryjnych oceniających zaburzenia krzepnięcia krwi, czyli jej zdolności do zatrzymywania krwawienia. ...

Cholesterol całkowity – normy, podwyższony, niski wynik w badaniu krwi

Cholesterol całkowity to wszystkie frakcje cholesterolu (LDL, HDL, trójglicerydy), oznaczane podczas lipidogramu, czyli profilu lipidowego ...

Benzodiazepiny w moczu

Benzodiazepiny są to związki chemiczne, które znalazły zastosowanie między innymi w terapii lęku i bezsenności. ...

Komentarze (0)