Koagulogram (badanie na krzepliwość krwi)

Koagulogram jest zestawem badań laboratoryjnych oceniających zaburzenia krzepnięcia krwi, czyli jej zdolności do zatrzymywania krwawienia. Badanie krzepliwości pozwala na rozpoznanie chorób krwi, takich jak: hemofilia, małopłytkowość, nadpłytkowość, a także stanów związanych z wykrzepianiem (np. DIC). Badanie na krzepliwość krwi ma również znaczenie w monitorowaniu działania niektórych leków i ocenie ryzyka leczenia operacyjnego.

Krzepnięcie krwi a krwawienie

Naturalną reakcją organizmu na uszkodzenie naczynia krwionośnego jest rozpoczęcie procesu krzepnięcia krwi. Prowadzi on do zamknięcia uszkodzenia i zatrzymania wypływu krwi. W tym celu uruchamiany jest tzw. układ krzepnięcia – składają się na niego tzw. czynniki krzepnięcia, które na drodze skomplikowanych oddziaływań prowadzą do utworzenia nierozpuszczalnej fibryny, działającej jak „klej” zatrzymujący krwawienie.

W procesie tym uczestniczy wiele białek produkowanych przez wątrobę i obecnych w osoczu – są to wspomniane czynniki krzepnięcia – oraz płytki krwi. Do tego układu należą też czynniki powstrzymujące proces – dzięki nim możliwe jest ograniczenie go do miejsca uszkodzenia, bez ryzyka powstawania skrzepów w innych miejscach.

Badanie krzepliwości krwi

W niektórych chorobach krwi, takich jak hemofilia, układ krzepnięcia może działać nieprawidłowo. Mamy wtedy do czynienia z nadmiernymi i długo trwającymi krwawieniami. W innych przypadkach układ krzepnięcia aktywowany jest w nieodpowiednich miejscach lub występuje niewystarczające jego hamowanie. Sytuacja taka stwarza ryzyko powstawania zakrzepów, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, jak zawał serca czy udar mózgu. Testy biochemiczne wchodzące w skład koagulogramu pozwalają na ocenę działania układu krzepnięcia i wykrycie opisanych zaburzeń. Do badań tych zalicza się wiele testów, z których najważniejsze to:

  • PT – Czas Protrombinowy – bywa, że zamiast niego oznacza się tzw. wskaźnik Quicka lub INR – Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany; pozwala na ocenę tzw. zewnątrzpochodnego szlaku krzepnięcia;
  • APTT – Czas Kaolinowo-Kefalinowy lub Czas Częściowej Tromboplastyny po Aktywacji; pozwala na ocenę tzw. wewnątrzpochodnego szlaku krzepnięcia;
  • stężenie fibrynogenu w osoczu (rzadziej oznaczane).

Ponadto oznaczane bywają takie parametry, jak: czas (krwawienia, trombinowy, fibrynolizy), stężenie D-dimerów, aktywność osoczowych czynników krzepnięcia, aktywność AT (Antytrombiny III). Nie zawsze konieczne jest wykonywanie wszystkich testów.

Koagulogram – kiedy wykonać badanie krwi?

Wykonanie koagulogramu wskazane jest we wszystkich stanach, w których podejrzewane jest zaburzenie krzepnięcia.

  • Nadmierne, przedłużające się lub samoistne krwawienia (np. częste krwotoki z nosa, z dziąseł, przewodu pokarmowego, podczas miesiączki, czy po zranieniu), łatwe powstawanie sińców, wybroczyny na błonach śluzowych i skórze.
  • Nieprawidłowy wynik testów przesiewowych – czasu protrombinowego (PT) i czasu częściowej tromboplastyny (PTT). Wydłużenie tych czasów sugeruje problem wynikający ze zbyt niskiej aktywności któregoś z etapów krzepnięcia i wymaga dalej idącej diagnostyki.
  • Podejrzenie nabytego stanu prowadzącego do osłabienia aktywności układu krzepnięcia – np. choroby wątroby lub niedoboru witaminy K. Wątroba jest narządem odpowiedzialnym za produkcję czynników krzepnięcia. Do wytworzenia niektórych z nich konieczna jest witamina K. Oznaczenie aktywności odpowiednich czynników krzepnięcia pomaga w ustaleniu przyczyny zaburzenia. Zdarza się też, że układ krzepnięcia zostaje osłabiony w wyniku szybkiej i nadmiernej jego aktywacji, po której następuje „zużycie” czynników krzepnięcia – stan taki obserwujemy w zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC).
  • Podejrzenie genetycznego podłoża zaburzeń krzepnięcia krwi. Chorobę genetyczną powodującą upośledzenie krzepnięcia możemy podejrzewać w przypadku wystąpienia nieprawidłowych krwawień już we wczesnym etapie życia lub gdy stwierdzono dziedziczny niedobór któregoś z czynników krzepnięcia u bliskiego krewnego. Przykładem takiego zaburzenia jest niedobór czynnika VIII, który prowadzi do powstania hemofilii typu A. Jeśli lekarz podejrzewa podłoże genetyczne, może zalecić badania pozostałych członków rodziny – istnieje możliwość, że są oni tzw. nosicielami zmienionych genów lub sami chorują.
  • Podejrzenie wystąpienia nadkrzepliwości. Jednym ze stanów przebiegających z nadmierną krzepliwością jest trombofilia. Może być wynikiem zaburzeń zarówno wrodzonych (np. niedobór antytrombiny III) jak i nabytych. Inną przyczyną nadkrzepliwości może być uszkodzenie ścianek naczyń krwionośnych, np. w miażdżycy. Wykonanie koagulogramu pomaga potwierdzić obecność tego zaburzenia i pozwala zdecydować o dalszym postępowaniu.
  • Monitorowanie leczenia lekami powstrzymującymi krzepnięcie. Oznaczanie aktywności układu krzepnięcia należy wykonywać np. podczas leczenia heparyną (w przypadku niefrakcjonowanej – APTT) i dosustnymi antykoagulantami (np. acenokumarol; INR) w celu zapobiegania niepożądanym skutkom leczenia.
  • Ocena ryzyka zabiegu operacyjnego. Przed zabiegiem operacyjnym lekarze muszą upewnić się, czy pacjent ma sprawny układ krzepnięcia – w innym przypadku zabieg mógłby być powikłany nadmiernym, zagrażającym życiu krwawieniem.

Badanie na krzepliwość krwi – jak wygląda?

Badania układu krzepnięcia wykonuje się na próbce krwi pacjenta. Procedura wygląda podobnie jak pobranie krwi do standardowej analizy. Pobranie próbki przeprowadza się najczęściej przez nakłucie żyły łokciowej i zebranie krwi do probówki. Gdy pacjent uskarża się na silne krwawienia, procedura będzie szczególnie skrupulatnie nadzorowana. Po wyjęciu igły, należy uciskać miejsce wkłucia przez kilka minut, aby zapobiec powstaniu krwiaka.

Nie trzeba być na czczo, chociaż jest to preferowane. Przed badaniem należy poinformować lekarza o wszystkich aktualnie zażywanych lekach, gdyż może być konieczne odstawienie któregoś z nich. Powinno się także poinformować personel laboratorium, jeśli jest się nosicielem wirusa przenoszonego przez krew – np. HIV, HBV, HCV. Pomoże to zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa przez zastosowanie dodatkowych środków ostrożności.

Wartości referencyjne oceny krzepliwości krwi

Zakresy wartości referencyjnych dla najważniejszych składowych koagulogramu zostały przedstawione poniżej.

  • Czas protrombinowy (PT) – 1218 sek.,
  • INR u osób nieleczonych – 0,81,2,
  • Wskaźnik Quicka (PT proc.) – 80120 proc.,
  • Czas kaolinowo-kefalinowy (APTT) – 2636 sek.,
  • Stężenie fibrynogenu w osoczu – 200500 mg/dl,
  • Czas krwawienia (BT) – 48 min.,
  • Ważną składową układu krzepnięcia są również płytki krwi – wartość prawidłowa PLT: 150300 (wg niektórych źródeł 400) G/L.

Zakresy referencyjne mogą różnić się nieznacznie między laboratoriami. W zależności od wskazań oznaczane są również inne parametry, których wartości referencyjne podawane są razem z wynikiem.

Koagulogramu – jak odczytać wyniki badania krwi?

W interpretacji wyniku badań koagulogramu przydatne jest umowne podzielenie układu krzepnięcia na składowe – w związku z tym najczęściej wykonywane testy dzieli się na zależne od płytek krwi (PLT, BT), zależne od tzw. układu zewnątrzpochodnego (PT, PT proc., INR) i zależne od tzw. układu wewnątrzpochodnego (APTT).

Małopłytkowość (trombocytopenia) i nadpłytkowość (trombocytoza)

Wartości PLT i BT oceniają sprawność „płytkowej” części układu krzepnięcia. Ilość płytek powyżej normy nazywana jest trombocytozą lub nadpłytkowością. Trombocytoza wystąpić może w wielu sytuacjach, w tym w przewlekłych infekcjach i zapaleniach, po usunięciu śledziony, przy stosowaniu antykoncepcji hormonalnej czy w niektórych chorobach szpiku kostnego.

Stan przeciwny – małopłytkowość lub trombocytopenia – pojawia się między innymi w uszkodzeniu szpiku (przez radio- i chemioterapię, białaczki, niektóre leki), po nadmiernym i długotrwałym spożywaniu alkoholu, przy powiększeniu śledziony, podczas stosowania leków powstrzymujących agregację – np. aspiryny, czy w następstwie infekcji. Może również być cechą wrodzoną.

PT, PT proc. i INR

Wartości PT, PT proc. i INR są niezależne od płytek krwi. Parametry te pozwalają na ocenę składowej zewnątrzpochodnej układu krzepnięcia. Ulega ona aktywacji w wyniku uszkodzenia tkanek i uwolnienia tzw. tromboplastyny. Podwyższenie PT i INR powyżej normy oraz obniżenie PT% świadczy o obniżeniu zdolności krwi do krzepnięcia.

Ponieważ składowa zewnątrzpochodna zależna jest przede wszystkim od czynników krzepnięcia produkowanych w wątrobie z udziałem witaminy K, podwyższenie wartości wymienionych parametrów może sugerować zaburzenie pracy wątroby lub niedobór witaminy K. Zdarza się również, że przekroczenie normy (lub obniżenie poniżej normy w przypadku PT proc.) wynika z:

  • chorób nerek,
  • białaczki,
  • DIC,
  • dużego niedoboru fibrynogenu,
  • niedokrwistości złośliwej,
  • wrodzonych niedoborów czynników krzepnięcia,
  • przyjmowania leków (np. przeciwzakrzepowych – w tym heparyny, niesteroidowych leków przeciwzapalnych).

Wskaźnik INR oznacza się podczas stosowania tzw. doustnych antykoagulantów (np. acenokumarolu) i innych rodzajów profilaktyki przeciwzakrzepowej. W takich przypadkach za normę przyjmuje się tzw. zakres terapeutyczny, zależny od sytuacji.

Obniżenie PT i INR oraz podwyższenie PT proc. ma miejsce w „zatruciach” witaminą K (przy przedawkowaniu preparatów witaminy K lub nadmiernym spożywaniu zielonych warzyw), w zakrzepicy, czy trombofilii. Zdarza się to również w okresie okołoporodowym lub w zwiększeniu aktywności VII czynnika krzepnięcia.

APTT

Wartość parametru APTT również nie jest zależna od ilości i jakości trombocytów. Jest ona natomiast zależna od aktywności czynników biorących udział w tzw. wewnątrzpochodnym szlaku krzepnięcia. Wydłużenie APTT powyżej normy związane może być z osłabioną aktywnością lub niedoborem czynników toru wewnątrzpochodnego – przede wszystkim w takich chorobach, jak:

  • hemofilia A (czynnik VIII),
  • hemofilia B (czynnik IX),
  • w niedoborze czynnika X i II (protrombiny).

Obserwuje się je również w niedoborze pozostałych składowych części wewnątrzpochodnej, w przypadku:

  • choroby von Willebranda,
  • leczenia heparyną niefrakcjonowaną,
  • DIC.

Niektóre składowe obu szlaków są wspólne – dotyczy to również wybranych czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K. Stąd niewydolność wątroby, niedobór witaminy K i przyjmowanie antagonistów witaminy K (doustnych antykoagulantów) również prowadzą do podwyższenia APTT. Skrócenie czasu APTT obserwuje się w stanach nadkrzepliwości.

Fibrynogen

Fibrynogen jest białkiem produkowanym w wątrobie pełniącym kluczową rolę w ostatnim etapie kaskady krzepnięcia. Podwyższenie jego stężenia może występować fizjologicznie – jako reakcja na gorączkę, w ciąży, podczas miesiączki i w zaawansowanym wieku. Przekroczenie normy może również nastąpić w stanach chorobowych, z których najważniejsze to:

  • przewlekłe zapalenia,
  • stany pooperacyjne,
  • choroby nerek,
  • nowotwory.

Ponadto obserwuje się je w:

  • zawale serca,
  • udarze mózgu,
  • wyniku stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Obniżenie stężenia fibrynogenu może być wynikiem tzw. koagulopatii ze zużycia (np. DIC), leczenia tzw. środkami trombolitycznymi (np. reteplazą), jego wrodzonych niedoborów, skaz fibrynolitycznych, czy schorzeń wątroby.

W związku z mnogością czynników wpływających na wyniki koagulogramu, jego ocena nie może ograniczać się do samej analizy poszczególnych parametrów. Konieczne jest odniesienie rezultatu badania do całości obrazu choroby.

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.04.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Plazminogen – badanie stężenia

Badanie stężenia plazminogenu stosuje się przede wszystkim w diagnostyce trombofilii, choroby, której objawem jest predyspozycja ...

Antytrombina III (3, AT III) – badanie – wskazania, wyniki, normy

Badanie antytrombiny III (AT III) służy do oceny układu krzepnięcia. To głównym inhibitor trombiny (czynnika ...

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Termin zaburzenia krzepnięcia krwi odnosi się do grupy schorzeń o różnym mechanizmie i przyczynach powstawania. ...

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy, leczenie, dziedziczenie

Hemofilia to choroba, w której upośledzone jest krzepnięcie krwi. Przyczyną choroby są niedobory niektórych czynników ...

Podwyższony i obniżony fibrynogen

Fibrynogen jest białkiem, jednym z czynników krzepnięcia. Bierze udział w procesie krzepnięcia krwi. Badanie fibrynogenu ...

Badanie TT (czas trombinowy)

Czas trombinowy (z ang. thrombin time – TT) jest jednym z testów oceniających sprawność układu ...

Czas protrombinowy i wskaźnik INR – badanie

Czas protrombinowy (PT) to badanie, które pozwala ustalić czas krzepnięcia krwi. Służy do tego także ...

APTT (czas kaolinowo-kefalinowy) – norma, podwyższony i niski wynik badania – co oznacza?

Badanie APTT, czyli czas kaolinowo-kefalinowy (czas częściowej tromboplastyny po aktywacji) to jedno z podstawowych badań ...

Choroba von Willebranda – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, leczenie

Choroba von Willebranda jest najczęstszą wrodzoną skazą krwotoczną. Istotą choroby jest zaburzenie krzepnięcia krwi, co ...

Fibrynogen – badanie stężenia

Badanie stężenia fibrynogenu w osoczu jest jednym z podstawowych wskaźników oceny układu krzepnięcia. Fibrynogen jest ...

Białko C – badanie

Białko C decyduje o prawidłowym procesie krzepnięcia krwi, hamuje jego aktywność, przez co zapobiega powstawaniu ...

Antykoagulant toczniowy

Antykoagulant toczniowy należy do przeciwciał antyfosfolipidowych. Ich obecność powoduje zaburzenia w układzie krzepnięcia. Badanie zleca ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon