Czynniki krzepnięcia – białka od których zależy krzepnięcie krwi

Brak zdjęcia

19 maja 2015

Czynniki krzepnięcia to grupa białek produkowanych w wątrobie, które regulują proces krzepnięcia krwi. Badanie czynników krzepnięcia wykonuje się w zaburzenia hemostazy; w przypadku podejrzenia u pacjenta skazy krwotocznej, a także u tych z podejrzeniem wrodzonego krzepnięcia krwi. Normy czynników krzepnięcia poza fibrynogenem oznacza się w procentach.

Czym są czynniki krzepnięcia krwi?

Czynniki krzepnięcia krwi należą do grupy białek biorących udział w procesie krzepnięcia krwi. W wyniku przerwania ciągłości tkanek np. poprzez zranienie się dochodzi do wypływu krwi z naczyń krwionośnych. Miejsce wypływu krwi zostaje zlokalizowane przez płytki krwi, które ulegają zlepianiu i przyleganiu do ściany naczynia krwionośnego. Zostają wówczas wydzielone substancje chemiczne, które rozpoczynają kaskadę krzepnięcia. Poszczególne czynniki krzepnięcia zostają wzajemnie aktywowane, aby finalnie stworzyć trwały skrzep krwi stabilizowany siecią włókien fibryny.

Produkcja czynników krzepnięcia zachodzi w wątrobie. Do ich uwolnienie dochodzi w momencie przerwania ciągłości Btkanek. Wtedy są aktywowane w odpowiedniej ilości. Brak, nieprawidłowe stężenie lub patologiczne działanie któregokolwiek czynnika krzepnięcia może się przyczynić do niekontrolowanych krwawień lub przedłużonego czasu hamowania wypływu krwi z uszkodzonego naczynia krwionośnego.

Do produkcji niektórych czynników krzepnięcia niezbędna jest witamina K. Jej brak prowadzi do upośledzonej aktywacji czynników co przekłada się na pojawienie się u pacjenta krwawienia. Krwawienie to przedłuża się, a niekiedy pojawia się istotny problem z jego zahamowaniem.

Proces prowadzący do zahamowania krwawienia z naczynia krwionośnego nazywany jest inaczej hemostazą.

W kaskadzie krzepnięcie biorą udział następujące osoczowe czynniki krzepnięcia:

  • I – fibrynogen,
  • II – protrombina,
  • V – proakceleryna,
  • VII – prokonwertyna,
  • VIII – czynnik antyhemofilowy A,
  • IX – czynnik antyhemofilowy B
  • X – czynnik Stuarta – Prowera,
  • XI – czynnik antyhemofilowy C
  • XII – czynnik Hagemana,
  • XIII – czynnik stabilizujący fibrynę.

Badanie czynników krzepnięcia krwi

Pacjent do oznaczenia stężenia czynników krwi nie musi zgłaszać się na czczo. Aby przeprowadzić badanie mające określić poziom czynników krwi należy pobrać od pacjenta próbkę krwi. Najczęściej wykonuje się wkłucie do naczynia żylnego zlokalizowanego w dole łokciowym kończyny górnej. Zabieg ten wykonuje doświadczona osoba w specjalnie przygotowanym do tego celu gabinecie. Po uzyskaniu materiału biologicznego do badania należy przekazać próbkę krwi do oznaczenia.

W laboratorium czynnik I, czyli fibrynogen oznacza się w specjalnych automatycznych analizatorach. Wykonuje się pomiar czasu krzepnięcia próbki po dodaniu do niej jonów wapnia oraz trombiny.

Oznaczenie aktywności pozostałych czynników krzepnięcia (II, V, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII) wykonuje się przy użyciu metod:

  • stanowiących modyfikację czasu krzepnięcia krwi dla czynników V, VII, X albo APTT dla czynników VIII, IX, XI. Do oznaczenia stosuje się specjalne odczynniki zawierające wszystkie potrzebne czynniki za wyjątkiem oznaczanego, który znajduje się w badanej próbce.
  • spektrofotometrycznych – czulsze oznaczenie pozwalające na oznaczenie czynników krzepnięcia w dużych rozcieńczeniach. Dzięki temu unika się wpływu innych czynników na wynik.

Stężenie poszczególnych czynników krzepnięcia wykonuje się za pomocą metod immunohistochemicznych.

Normy czynników krzepnięcia

Norma dla fibrynogenu wynosi 1,5–3,5 g/l. Większe wartości stężenia fibrynogenu występują u osób starszych oraz otyłych.

Norma dla pozostałych czynników jest przedstawiona w wartości procentowej:

  • dla czynników V, VI, IX, X, XI, XII – 70–130% normy;
  • dla czynnika VIII – 50–150% normy;
  • dla czynnika XIII nie ma określonej normy, jest ona zależna od metody, którą zastosowano do oznaczenia.

Wysoki i niski firbynogen

Fibrynogen pod wpływem trombiny zostaje zamieniony w fibrynę. Ta z kolei ulega reakcji z czynnikiem XIII co prowadzi do wytworzenia specjalnej sieci włókien, która jest stabilizatorem skrzepu. Fibrynogen produkowany jest przez wątrobę.

Wartości poniżej normy dla fibrynogenu spotyka się w przypadku:

  • zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego – DIC.
  • ciężkiej choroby wątroby – prowadzącej do spadku syntezy fibrynogenu,
  • chorób genetycznych – wrodzonej afibrynogemii, hipofibrynogenemii, dysfibrynogemii,

Wartości fibrynogenu powyżej normy mogą wystąpić u pacjentów:

  • starszych,
  • z cukrzycą,
  • z miażdżycą tętnic,
  • ze stanem zapalnym, zakażeniem lub urazem – białko ostrej fazy,
  • palących tytoń,
  • kobiet w ciąży,
  • z ostrym zespołem wieńcowym,
  • ze świeżą zakrzepicą żylną lub zatorem tętnicy płucnej.

Czynniki krzepnięcia II, V i VII

  • Czynnik II, protrombina również jest syntetyzowany w wątrobie. Do jej wytworzenia niezbędna jest witamina K. Protrombina podczas uruchomionego procesu krzepnięcia zostaje zamieniona w trombinę (wtedy nazywa się ją czynnikiem IIa). Funkcją trombiny jest przemiana fibrynogenu w fibrynę.
  • Czynnik V, proakceleryna służy do przyspieszenia przemiany protrombiny do trombiny. Wartości poniżej normy mogą wystąpić w chorobie genetycznej – parahemofiliach oraz jako niedobór nabyty związany z DIC oraz ciężkimi chorobami wątroby.
  • Czynnik VII, prokonwertyna określany również czynnikiem stabilnym. Ważną funkcje odgrywa on w zewnątrzpochodnym szlaku krzepnięcia krwi.
    • Zmniejszona aktywność czynnika VII występuje w niedoborach wrodzonych, chorobach wątroby, a także przy niedostatecznej ilość witaminy K.
    • Zwiększona aktywność czynnika VII pojawia się u kobiet w ciąży, w trakcie stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych, u osób starszych, a także z otyłością oraz podwyższonym poziomem cholesterolu.

Czynniki krzepnięcia VIII, IX i X

Czynnik VIII, inaczej czynnik antyhemofilowy A pełni istotną rolę w układzie wewnątrzpochodnym krzepnięcia krwi, zwłaszcza w początkowej jego fazie. Jest również zaliczany jest do białek ostrej fazy.

Zmniejszenie aktywność czynnika VIII pojawia się w przebiegu:

  • hemofilii, w zależności od stopnia aktywności czynnika VIII wyróżnia się hemofilię łagodną, umiarkowaną lub ciężką.
  • niektórych chorób autoimmunizacyjnych,
  • alergii na leki.

Zwiększenie aktywności czynnika VIII może wystąpić w przebiegu:

  • ciąży,
  • ćwiczeń aerobowych,
  • zakrzepicy żylnej oraz tętniczej, stanowi czynnik ryzyka zakrzepicy.

Czynnik IX, czynnik antyhemofilowy B jest zależny od witaminy K. Zmniejszenie aktywności może pojawić się w:

  • chorobach dziedzicznych np. hemofilii B,
  • chorobach z niedoboru witaminy K,
  • chorobach wątroby,
  • zespole nefrytycznym,

Do zwiększenia aktywności czynnika IX dochodzi;

  • wraz z wiekiem,
  • podczas stosowania doustnych środkach antykoncepcyjnych,

Czynnik X, czynnik Stuarta–Prowera zwiększenie jego aktywności spowodowane jest ciążą u kobiet albo stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych.

Zmniejszenie aktywność czynnika X zachodzi w:

  • dziedzicznym niedoborze czynnika,
  • w przebiegu amyloidozy,
  • leczeniu przeciwzakrzepowym środkami z kumaryną,
  • niedoborach witaminy K.

Czynniki krzepnięcia XI, XII, XIII

  • Czynnik XI, czynnik antyhemofilowy C - zmniejszenie jego aktywności jest związane z dziedzicznym niedoborem czynnika.
  • Czynnik XII, czynnik Hagemana krąży w postaci nieaktywnej. Jest on aktywowany przez kolagen lub krążące płytki. Zamienia się wówczas w czynnik XIIa, który finalnie tworzy fibrynę.
  • Czynnik XIII, czynnik stabilizujący fibrynę. Jego niedobór może być spowodowany:
  • dziedzicznym niedoborem czynnika,
  • chorobami wątroby,
  • ostrą białaczką szpikową.

Kiedy bada się czynniki krzepnięcia?

Do wskazań oznaczenia czynników krzepnięcia zalicza się wszelakie zaburzenie hemostazy. O oznaczeniu czynników krzepnięcia należy pomyśleć otrzymując nieprawidłowe wyniki czasu protrombinowego oraz aPTT o nieustalonej przyczynie. Jeżeli przedłużone czasy nie są wywołane przez znaną przyczynę należy oznaczyć czynniki.

Oznaczenie czynników krzepnięcia wykonuje się w przypadku podejrzenia u pacjenta skazy krwotocznej, a także u pacjentów z podejrzeniem wrodzonego krzepnięcia krwi. Przy podejrzeniu genetycznych przyczyn zaburzeń hemostazy u pacjenta oznaczenie czynników krzepnięcia krwi wykonuje się u najbliższej rodziny.

Opublikowano: ; aktualizacja: 19.05.2015

Oceń:
4.8


Może cię

Potas we krwi – norma w wyniku morfologii

Badanie potasu wykonywane jest najczęściej w przypadku zaburzeń rytmu serca. Oznaczanie stężenia tego elektrolitu jest ...

Antytrombina III (3, AT III) – badanie – wskazania, wyniki, normy

Badanie antytrombiny III (AT III) służy do oceny układu krzepnięcia. To głównym inhibitor trombiny (czynnika ...

Czym są białka ostrej fazy i po co się je bada?

Białka ostrej fazy to grupa białek, które w badaniach laboratoryjnych są cennymi wskaźnikami obecności stanu ...

Homocysteina

Homocysteina to aminokwas, który powstaje w organizmie z innego białka – metioniny. Wysoki poziom homocysteiny ...

Limfocyty – co oznaczają obniżone i podwyższone limfocyty?

Limfocyty stanowią bardzo ważny element układu odpornościowego. Ich rolą jest wspomaganie rozpoznania antygenów, a następnie ...

Koagulogram (badanie na krzepliwość krwi)

Koagulogram jest zestawem badań laboratoryjnych oceniających zaburzenia krzepnięcia krwi, czyli jej zdolności do zatrzymywania krwawienia. ...

Plazminogen – badanie stężenia

Badanie stężenia plazminogenu stosuje się przede wszystkim w diagnostyce trombofilii, choroby, której objawem jest predyspozycja ...

Fibrynogen – badanie stężenia

Badanie stężenia fibrynogenu w osoczu jest jednym z podstawowych wskaźników oceny układu krzepnięcia. Fibrynogen jest ...

Cholesterol LDL – badanie, normy, dieta na zły cholesterol

Badanie cholesterolu LDL wykonuje się przy okazji badania cholesterolu całkowitego i frakcji HDL. LDL (zły ...

Czas krzepnięcia – badanie

Czas krzepnięcia należy do badań oceniających tzw. hemostazę, czyli zdolność krwi do krzepnięcia. Polega na ...

Podwyższony i obniżony fibrynogen

Fibrynogen jest białkiem, jednym z czynników krzepnięcia. Bierze udział w procesie krzepnięcia krwi. Badanie fibrynogenu ...

Badanie TT (czas trombinowy)

Czas trombinowy (z ang. thrombin time – TT) jest jednym z testów oceniających sprawność układu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon