Dehydroepiandrosteron – wysoki i niski poziom – co to znaczy, jakie są objawy?

Hormon sterydowy, jakim jest dehydroepiandrosteron (DHEA), produkowany jest w głównej mierze przez nadnercza. Należy on do grupy androgenów i w swojej budowie przypomina bardziej testosteron. Podwyższony poziom tego androgenu związany jest z chorobami nadnerczy (np. guzem). Wysoki dehydroepiandrosteron objawia się np. hirsutyzmem czy łysieniem typu męskiego. Niski poziom DHEA świadczyć może z kolei o chorobie Addisona.

Dehydroepiandrosteron, czyli DHEA – czym jest?

Dehydroepiandrosteron (peasteron) powstaje z cholesterolu w tak zwanej warstwie siateczkowatej nadnerczy i należy do androgenów nadnerczowych. Nie oznacza to jednak, że jest on charakterystyczny tylko dla mężczyzn lub występuje wyłącznie u nich.

Również kobiety wytwarzają ten hormon, a normy DHEA laboratoryjne stężeń w surowicy są jednakowe dla obu płci. Faktycznie hormon ten w swojej budowie przypomina nieco testosteron, co więcej, ulega on swobodnym wzajemnym przekształceniom w testosteron oraz w estrogeny.

Największe jego poziomy wykrywa się u młodych osób dorosłych, zwykle około 30. roku życia, a następnie, wraz w procesem starzenia się organizmu, synteza stopniowo zmniejsza się. Obecnie wciąż trwają badania mające na celu dokładne poznanie roli i funkcji tego hormonu, zarówno w stanie zdrowia, jak i choroby.

Na dzień dzisiejszy znamy jednak już liczne jego działania i skutki niedoboru, jak i nadmiaru.

Wysoki dehydroepiandrosteron – objawy

Androgeny to substancje wydzielane przez jądra, jajniki i nadnercza. Większość z nas z tym pojęciem kojarzy jedynie testosteron, który faktycznie jest najsilniej działającym związkiem z tej grupy.

DHEA ma słabe działanie biologiczne, ale stanowi prekursor testosteronu i dihydrotestosteronu, a zatem pośrednio spełnia te same funkcje. 90 proc. związku występuje w postaci siarczanu (DHEA-S) i – w przeciwieństwie do innych hormonów nadnerczy – jego ilość nie jest zależna od stymulacji hormonalnej z przysadki mózgowej.

W okresie dzieciństwa wydzielanie DHEA utrzymuje się na niewielkim poziomie, natomiast wraz z rozpoczęciem pokwitania następuje gwałtowny wzrost jego sekrecji, co stanowi impuls do rozwoju takich cech płciowych, jak owłosienie łonowe i pachowe.

Niezwykle rzadko u młodych osób mamy do czynienia z niedoborem hormonów nadnerczy, natomiast ich nadmiar szybko prowadzi do jawnych konsekwencji klinicznych. Pacjentów z rakiem nadnerczy lub ich przerostem i podwyższonym stężeniem DHEA dotykają liczne schorzenia, takie jak:

  • wirylizacja narządów płciowych – dotyczy to kobiet, u których nadmiar androgenów powoduje rozrost łechtaczki, zmniejszenie piersi i macicy, obniżenie skali głosu, pojawienie się trądziku i męskiego typu budowy ze zwiększeniem masy tkanki mięśniowej, a nawet łysieniem typu męskiego; mówiąc obrazowo, nadmiar androgenów powoduje, że kobieta zaczyna fizycznie coraz bardziej przypominać mężczyznę;
  • hirsutyzm – dotyczy głównie kobiet i polega na nadmiernym owłosieniu tych okolic ciała, które prawidłowo pokryte są jedynie delikatnym meszkiem, np. górna warga, uda, plecy i brzuch powyżej pępka, klatka piersiowa i sutki; problem ten stanowi dla wielu kobiet źródło kompleksów, obniżenia poczucia własnej wartości, a nawet poważnych zaburzeń psychicznych;
  • łysienie typu męskiego, czyli zaczynające się charakterystycznymi „zakolami” w okolicy skroniowej aż do utraty włosów na szczycie głowy; podobnie jak poprzedni objaw, stanowi to źródło kompleksów, zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn;
  • u chłopców dochodzi do nadmiernego powiększenia narządów płciowych i przyrostu masy ciała, głównie tkanki mięśniowej;
  • w okresie dojrzewania zbyt wysoki poziom androgenów, które należą do hormonów sterydowych, powoduje zbyt wczesne zakończenie wzrostu kości na długość, co wiąże się z niskim wzrostem ostatecznym;
  • dorosłe kobiety borykają się z zaburzeniami cyklu miesiączkowego, nieregularnymi krwawieniami miesiączkowymi lub ich brakiem, a nawet niepłodnością;
  • nadmiar androgenów nadnerczowych może u mężczyzn paradoksalnie powodować obniżenie syntezy testosteronu, a to w konsekwencji prowadzi do upośledzenia wytwarzania plemników w obrębie jąder i również może stać się przyczyną niepłodności.

Jeśli opisane objawy pojawiają się u osoby dorosłej, wcześniej rozwijającej się prawidłowo, najprawdopodobniej wynikają one z rozwoju guza wydzielającego DHEA.

Natomiast zaburzenia syntezy hormonów obecne od urodzenia, jak w przypadku wrodzonego przerostu nadnerczy, mogą powodować tak istotne zaburzenia rozwoju dziecka, że nierzadko dochodzi do pomyłek w określaniu płci noworodka. Narządy płciowe dziewczynki pod wpływem androgenów mogą bowiem tak upodobnić się do swoich męskich odpowiedników, że jedynie badania genetyczne dowodzą prawdziwej płci dziecka.

Dodatkowo w opisanym schorzeniu często współistnieją bloki syntezy pozostałych hormonów nadnerczy, co wiąże się z zaburzeniami elektrolitowymi i poważnym zagrożeniem życia.

Co oznacza niski dehydroepiandrosteron?

W praktyce klinicznej zdarzają się także przypadki niedoboru DHEA. Ma to miejsce między innym w przebiegu choroby Addisona (pierwotna niedoczynność kory nadnerczy), infekcji grzybiczych, wirusowych lub bakteryjnych nadnerczy, chorób autoimmunologicznych czy nacieku nowotworowego na nadnercza.

U noworodka możemy mieć także do czynienia z wrodzoną hipoplazją nadnerczy, a u starszych dzieci z niedoczynnością po krwotoku w przebiegu infekcji meningokokowej.

Na szczęście dziś potrafimy drogą sztucznej syntezy uzyskiwać wszystkie opisane hormony i uzupełniać ich niedobory, a w razie ich nadmiaru hamować syntezę farmaceutykami lub na drodze chirurgicznej resekcji nieprawidłowych, hormonalnie czynnych tkanek.

Poziom dehydroepiandrosteronu a choroby nadnerczy

Zwiększone wydzielanie i poziom DHEA oraz DHEA-S stwierdza się w takich stanach, jak: rak nadnerczy, guzy wirylizujące, wrodzony przerost nadnerczy czy wreszcie w razie istnienia bloków metabolicznych syntezy innych hormonów nadnerczy, co skutkuje swoistym przesunięciem równowagi w stronę syntezy innej substancji, najczęściej właśnie DHEA.

Kiedy mimo podania leku nie dochodzi do istotnej odpowiedzi, czyli synteza androgenów utrzymuje się na tym samym poziomie, świadczy to o istnieniu jakiejś patologii, na przykład obecności komórek produkujących hormon autonomicznie, bez kontroli organizmu.

Dehydroepiandrosteron w leczeniu – leki z DHEA

Synteza prasteronu maleje wraz z procesem starzenia się organizmu. Choć nie jest to jeszcze stosowane w praktyce klinicznej, to według najnowszych badań prawdopodobnie korzystnie działa podawanie hormonu u osób starszych oraz w takich schorzeniach, jak: cukrzyca, choroby układu sercowo-naczyniowego, hipercholesterolemia, otyłość, choroby neurozwyrodnieniowe, zaburzenia układu odpornościowego, depresja, stwardnienie rozsiane, osteoporoza.

Prawdopodobnie DHEA odgrywa istotną, pozytywną rolę w ustroju – zwiększa między innymi ilość komórek układu białych krwinek, czyli zwiększa odporność organizmu i działa antyoksydacyjnie, chroni przed rozwojem chorób zwyrodnieniowych ośrodkowego układu nerwowego, np. choroby Alzheimera.

Suplementacja leków z DHEA u osób starszych zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę, otyłość oraz ryzyko miażdżycy, a co za tym idzie, choroby niedokrwiennej serca i zawału.

Podwyższone DHEA koreluje także z prawidłowym poziomem lipidów we krwi. U kobiet jego stosowanie wykazuje analogiczny efekt jak suplementacja estrogenów, a jednocześnie nie niesie ze sobą negatywnych powikłań charakterystycznych dla terapii estrogenowej.

U obu płci powoduje poprawę nastroju i zwiększa libido, a także poprawia gęstość tkanki kostnej i zmniejsza ryzyko osteoporozy. Okazuje się zatem, że poza opisanymi wcześniej podstawowymi funkcjami androgenów nadnerczowych, DHEA ma o wiele więcej działań pozytywnych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.08.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Kwasica metaboliczna – przyczyny, objawy, badanie, leczenie kwasicy metabolicznej

Kwasica metaboliczna to zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie i spadek pH krwi. Wyróżniamy m.in. kwasicę ...

Mikroangiopatia – przyczyny, objawy, leczenie mikroangiopatii cukrzycowej

Mikroangiopatia to przewlekłe powikłanie cukrzycy, objawiające się jako zmiany zachodzące w drobnych naczyniach. W przebiegu ...

SHBG hormon – badanie i norma białka wiążącego testosteron i DHEA

Hormon SHBG jest białkiem wiążącym i transportującym hormony płciowe. Zaburzenia ilościowe tego białka mogą mięć ...

DHEA-S – badanie – kiedy wykonać, jakie są normy i wyniki?

Badanie stężenia DHEA-S (siarczan dehydroepiandrosteronu, DHEA-SO4) wykonuje się przy podejrzeniu: guzów wirylizujących, wrodzonego przerostu nadnerczy ...

Zespół Kallmanna – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Zespół Kallmanna (inaczej hipogonadyzm hipogonadotropowy z anosmią) to endokrynologiczne schorzenie genetyczne, w którym dochodzi do ...

Gastrinoma

Gastrinoma (zespół Zollingera i Ellisona) to nowotwór, który wydziela w nadmiarze gastrynę, czyli hormon odpowiedzialny ...

Jak zapobiegać cukrzycy typu 2?

Cukrzyca typu 2 według różnych danych dotyczy od około 650 tysięcy do nawet 1,8 miliona ...

Wideo – Guz przysadki (gruczolak przysadki)

Guzy przysadki są najczęściej łagodne i mają charakter gruczolaków. W zależności od rodzaju komórek, z ...

Wahania poziomu cukru we krwi

Poziom cukru we krwi jest regulowany przez insulinę wytwarzaną przez komórki beta w trzustce. Ułatwia ...

Wideo – Niedoczynność rdzenia nadnerczy

Rdzeń nadnerczy wydziela katecholaminy, adrenalinę oraz noradrenalinę. Wydziela je także współczulny układ nerwowy. Niedoczynność rdzenia ...

Wole tarczycowe

Wole tarczycowe jest to objaw chorobowy, polegający na widocznym lub wyczuwalnym powiększeniu objętości tarczycy. Niemal ...

Nadmiar męskich hormonów

Nadmiar męskich hormonów (nadmierna androgenizacja) wpływa niekorzystnie na organizm kobiety. Zaburza prawidłową owulację. Jest przyczyną ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon