Progesteron – norma, ocena wyniku badania i stężenia hormonu PRG

Brak zdjęcia

9 marca 2018

Badanie progesteronu służy do monitorowania przebiegu ciąży i owulacji. Luteina oznaczana jest w diagnostyce niepłodności, hipogonadyzmu u kobiet oraz przy podejrzeniu guzów hormonalnie czynnych wydzielających progesteron. Normy progesteronu różnią się w zależności od fazy cyklu. W ciąży prawidłowe stężenie rośnie i zmienia się w każdym tygodniu. Poziom progesteronu u mężczyzn oznaczany jest rzadko, najczęściej przy podejrzeniu chorób nadnerczy.

Co to jest progesteron?

Progesteron (dawniej określany jako luteina) jest hormonem steroidowym, należy do grupy związków określanych jako gestageny. U kobiet syntetyzowany jest w jajniku przez ciałko żółte. W mniejszych ilościach powstaje w nadnerczach.

Wzrost stężenia progesteronu następuje po owulacji, ponieważ błona śluzowa macicy przygotowuje się do ewentualnej implantacji zarodka, jeśli nie dojdzie do jego zagnieżdżenia, następuje spadek progesteronu i występuje miesiączka. Tak więc poziom progesteronu jest zależny od fazy cyklu miesięcznego. W fazie folikularnej jest bardzo niski i średnio wynosi ono około 0,9 ng/ml. W okresie okołoowulacyjnym zaczyna wzrastać, aby najwyższe stężenie osiągnąć w fazie lutealnej. Największe stężenie progesteronu wypada 7 dni po owulacji – w 21–23 dniu cyklu.

Progesteronum w ciąży produkowany jest przez łożysko. Jest niezbędny do zajścia w ciążę, a następnie do jej prawidłowego rozwoju. W ciąży progesteron pełni bardzo ważną funkcję, gdyż jest odpowiedzialny za powstrzymanie porodu, zmniejsza kurczliwość mięśniówki macicy, przygotowuje gruczoł sutkowy do wydzielania mleka.

Hormon PRG u mężczyzn niewielkie ilości tego hormonu powstają w jądrach i nadnerczach.

Progesteron w ciąży – jakie funkcje pełni?

Progesteron odpowiada za przygotowanie macicy do zagnieżdżenia zarodka, dlatego jego poziom w fazie lutealnej osiąga najwyższe wartości. Na tym etapie za jego produkcję odpowiada ciałko żółte. Progesteron wywołuje okresowe zmiany w błonie śluzowej macicy, które mają na celu przygotowanie do ewentualnej ciąży. Powoduje on przekrwienie i rozpulchnienie mięśnia macicy. Pobudza błonę śluzową macicy do produkcji substancji odżywczych. Te wszystkie zmiany ułatwią zarodkowi właściwe zagnieżdżenie. W trakcie ciąży hamuje czynność skurczową macicy, jest to niezwykle ważna rola, bowiem zapobiega to przedwczesnemu porodowi. Progesteron ma również wpływ na gruczoły sutkowe, przygotowuje je do wydzielania mleka.

Gdy dojdzie do zagnieżdżenia zarodka, w 10–14 tygodniu ciąży produkcję luteiny przejmuje łożysko. Po porodzie poziom progesteronu ulega gwałtownemu spadkowi, co może mieć swoje konsekwencje w obniżeniu nastroju, bądź wywołać poważniejsze stany takie jak depresja poporodowa.

Natomiast, gdy nie dojdzie do implantacji zarodka, poziom progesteronu gwałtownie spada i pojawia się miesiączka. Skutkuje to występującymi przed okresem wahaniami nastroju – rozdrażnieniem i płaczliwością. Progesteron odpowiedzialny jest również za występowanie zespołu napięcia przedmiesiączkowego – PMS ( ang. premenstrual syndrome).

Kiedy bada się progesteron?

Badanie stężenia progesteronu służy do monitorowania przebiegu ciąży i owulacji. Hormon ten oznaczany jest także przy podejrzeniu i w diagnostyce takich chorób jak:

  • niepłodność u kobiet
  • hipogonadyzm u kobiet,
  • guzów hormonalnie czynne wydzielające progesteron u obu płci; część guzów jajnika hormonalnie czynnych poza estrogenami i androgenami wytwarza także PRG,
  • guzy nadnercza, rak nadnercza.

Jak się przygotować?

W celu wykonania badania stężenia progesteronu należy pobrać od pacjenta próbkę krwi. Materiał pobierany jest zazwyczaj z żył najlepiej widocznych i zlokalizowanych w dole łokciowym.

Otrzymaną próbkę przesyła się do analizy. U mężczyzn krew pobierana jest jednokrotnie, natomiast u kobiet wskazane jest kilkukrotne pobranie krwi w różnych fazach cyklu miesięcznego.

W celu jak najlepszego przygotowania do badania należy skonsultować z lekarzem stosowane leki hormonalne, witaminy, suplementy diety, które mogą mieć wpływ na wynik badania.

Lekarze zalecają, aby oznaczenie poziomu progesteronu odbywało się na czczo, minimum 8 godzin od ostatniego posiłku.

Progesteron – normy u kobiet i u mężczyzn

Wynik badania progesteronu powinien zawierać zakres referencyjny dla konkretnego wyniku. U kobiet stężenie progesteronu zależne jest od fazy cyklu miesiączkowego. Stężenie jest bardzo niskie w fazie folikularnej, natomiast w fazie lutealnej znacząco wzrasta (momencie uwolnienia komórki jajowej). Jest wysokie także we wczesnej ciąży.

Normy u kobiet są następujące:

  • faza folikularna cyklu jajnikowego: 0,28–0,72 ng/ml,
  • okres okołoowulacyjny: 0,64–1,63 ng/ml,
  • faza lutealna cyklu jajnikowego: 4,71–18,0 ng/ml,
  • menopauza: 0,07–1,25 ng/ml.

Norma progesteronu u mężczyzn to: 0,2–1,38 ng/ml.

Należy pamiętać, iż zakres normy różni się w zależności od laboratorium. Interpretacja wyniku zależy nie tylko od fazy cyklu, ale także od tego czy kobieta spodziewa się dziecka. Normy progesteronu w ciąży będą inne w każdym miesiącu. Norma progesteronu w ciąży zależy od tygodnia ciąży i wykazuje stałą tendencję wzrostową aż do porodu. I tak w 4. tygodniu będzie to 26.2 ng/ml, w 20-tym. 55.6 ng/ml, a w 40-tym.

Przeczytaj więcej o normach progesteronu w ciąży.

Poziom progesteronu – kiedy jest za niski?

Znając funkcje progesteronu wiemy, iż hormon ten jest niezbędny, aby kobieta mogła zajść w ciążę. Niski poziom progesteronu może skutkować zatem nieprawidłowymi krwawieniami, niemożnością zajścia w ciążę, poronieniami.

Przyczyną takiego stanu mogą być:

  • cykle bezowulacyjne,
  • niewydolność ciałka żółtego,
  • niewydolność łożyska,
  • zatrucie ciążowe,
  • brak owulacji,
  • poronienie,
  • niewykształcenie zawiązka jajnika (u mężczyzn jądra),
  • uszkodzenie przysadki, podwzgórza,
  • śmierć płodu.

Fizjologicznie, niskie wartości progesteronu występuje u kobiet w okresie menopauzy.

Co oznacza za wysoki progesteron?

Wzrost stężenia progesteronu powyżej górnej granicy normy może świadczyć o tym, że jest to: torbiel jajnika, guz jajnika, guz jąder, guz nadnercza, niewydolność wątroby. Podwyższony progesteron u mężczyzny to najczęściej wynik wrodzonego przerostu nadnerczy.

Nadmiar w ciąży może skutkować wystąpieniem nieprzyjemnych dla przyszłej mamy objawów:

  • żylaki w ciąży – na skutek poszerzenia łożyska żylnego, krew zaczyna wolniej przepływać;
  • obrzęków w ciąży – spowodowane zatrzymywaniem wody w organizmie;
  • częste oddawanie moczu – spowodowane jest rozluźnieniem pęcherza moczowego;
  • zgaga – spowodowana przez rozluźnienie mięśnia dolnego zwieracza przełyku.

Progesteron poniżej normy

Sposób leczenia niedoboru progesteronu zależy od przyczyny, która zaburza prawidłowe wydzielanie progesteronu. Początkowo pacjentka będzie musiała przejść szereg badań zleconych przez lekarza. Gdy zostanie wykryte źródło zaburzeń, zostanie wdrożone odpowiednie leczenie. Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (PTG) wskazaniami do stosowania leków z progesteronem są:

  • krwawienia we wczesnej ciąży,
  • profilaktyka porodu przedwczesnego,
  • zapłodnienie pozaustrojowe,
  • profilaktyka poronień,
  • suplementacja w 2 fazie cyklu miesięcznego u kobiet z hiperestrogenizmem,
  • rozrosty endometrium,
  • hormonalna terapia zastępcza.

Wynik poniżej normy u mężczyzny to rzadkość, należy przyjąć, że jest to efekt uszkodzenia przysadki lub podwzgórza.

Opublikowano: ; aktualizacja: 09.03.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Transaminazy – badanie

Termin transaminaza określa dwa enzymy – transaminazę asparaginianową i aminotransferaza alaninowa. Enzymy określane są skrótami ...

Niewydolność ciałka żółtego (niedomoga lutealna)

Ciałko żółte jest strukturą powstającą po owulacji (jajeczkowaniu) z pękniętego pęcherzyka jajnikowego. Jego główną rolą ...

Wysoki progesteron – o czym mówi taki wynik?

Progesteron (luteina) to hormon płciowy odpowiedzialny za: przebieg cyklu miesiączkowego (szczególnie owulacji), prawidłowy rozwój płodu ...

Progestageny – czym są, jak działają tabletki hormonalne, wskazania i przeciwwskazania

Progestageny to syntetyczne hormony sterydowe. Naturalnym progestagenem jest progesteron – kobiecy hormon płciowy wytwarzany przez ...

FibroTest i FibroMax – wskazania, przygotowanie, przebieg, wyniki badania

Dotychczas jedynym sposobem na ocenę zmian histologicznych i wykrycie chorób wątroby była biopsja – badanie ...

Leukocyty w moczu – co oznaczają? O czym świadczą podwyższone leukocyty w moczu?

Podwyższone leukocyty w moczu stanowią podstawę do rozpoznania wielu chorób. W sytuacji zaobserwowania częstomoczu czy ...

Kamienie moczowe – analiza chemiczna

Badanie kamieni moczowych, to analiza ich składu chemicznego. Wykonywana jest w celu wyjaśnienia jakiego typu ...

Teofilina – badanie stężenia

Badanie stężenie teofiliny wykonuje się w celu monitorowania stężenia teofiliny we krwi podczas leczenia m.in. ...

Kreatynina w surowicy krwi – badanie

Oznaczenie kreatyniny w surowicy krwi jest stosowane do oceny zdolności filtracyjnej nerek. Stanowi podstawowe badanie ...

Oporność osmotyczna erytrocytów

Oporność osmotyczna erytrocytów jest badaniem poprawności budowy erytrocytów. Badanie oporności osmotycznej jest najlepszą metodą diagnostyczną ...

Prolaktyna – test z metoklopramidem

Test prolaktyny z metoklopramidem wykonujemy w celu dalszej diagnostyki przyczyn hiperprolaktynemii. Metoklopramid jest lekiem, który ...

Potas – dobowa zbiórka moczu

Badanie potasu w dobowej zbiórce moczu, wykorzystywane jest w diagnostyce i różnicowaniu nadmiaru i niedoboru ...

Komentarze (0)