Zaburzenia hormonalne a tycie i problemy z odchudzaniem u kobiet

Otyłość czy nadwaga bardzo często kojarzone są z przyjmowaniem nadmiernej ilości kalorii, "przejadaniem" się i brakiem aktywności fizycznej. Problemy z wagą przypisywane są też nierzadko czynnikom genetycznym. "Dlaczego tyjemy i nie możemy schudnąć?" – pytają często panie. Okazuje się, że niekiedy problemy z odchudzaniem wywołane są przez "choroby kobiece" i zaburzenia hormonalne (np. zespół policystycznych jajników czy niedoczynność tarczycy).

Otyłość i nadwaga – wynik "przejadania" się czy choroby?

Najczęstszą przyczyną obecności nadmiernych kilogramów jest przejadanie się związane z nieprawidłowymi nawykami żywieniowymi i "zajadaniem” problemów emocjonalnych.

Dużo rzadziej okazuje się, że podłożem nadwagi czy otyłości są inne choroby, których objawem jest odkładanie się tkanki tłuszczowej. Do tej grupy należą m.in. zaburzenia hormonalne związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem tarczycy, nadnerczy czy przysadki mózgowej, a także, typowo kobiecy, zespół policystycznych jajników.

Nadwaga i otyłość – zapisane w genach?

Zasadniczą rolę w przyroście wagi ciała pełnią uwarunkowania środowiskowe. Wszechstronna dostępność produktów spożywczych sprzyja przyjmowaniu niezdrowych nawyków żywieniowych, takich jak objadanie się lub zbyt częste przyjmowanie posiłków. Jeśli dołączymy do tego zmniejszenie aktywności fizycznej, podczas której można spalić spore ilości przyjętych kalorii, logicznym staje się, skąd biorą się dodatkowe kilogramy.

Wiele rodzin, których członkowie z pokolenia na pokolenia zmagają się z problemem nadwagi i otyłości, tłumaczy swój problem uwarunkowaniami genetycznymi. W rzeczywistości kwestia faktycznego dziedziczenia genów otyłości jest dużo bardziej skomplikowana i dotyczy jedynie małego odsetka osób na świecie. Tak naprawdę tym, co "dziedziczymy" są niezdrowe nawyki żywieniowe i bierna forma spędzania wolnego czasu.

Z drugiej jednak strony występują choroby, które są związane z przyrostem wagi ciała. Ich patomechanizm opiera się na nadmiernym poborze energii związanym z zaburzeniami osi regulujących pobór pokarmów lub zmniejszeniu podstawowej przemiany materii, co powoduje trudności z utratą zbędnych kilogramów. Mimo że mogą one występować u obu płci, częściej dotyczą u kobiet, stąd też pojęcie "choroby kobiece".

Niedoczynność tarczycy – przyczyna problemów z odchudzaniem

Niedoczynność tarczycy to tak naprawdę zespół objawów klinicznych, które są efektem zmniejszenia ilości hormonów produkowanych przez gruczoł tarczowy: tyroksyny i trójjodotyroniny. To z kolei prowadzi do spowolnienia procesów metabolicznych, co sprzyja utrudnieniu pozbywania się zbędnych kilogramów.

Niedoczynność tarczycy około 5 razy częściej występuje u kobiet. Ma to związek z tym, że obecnie najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto należąca do grupy chorób autoimmunologicznych, czyli takich, w których nieprawidłowe procesy immunologiczne zachodzące w organizmie prowadzą do niszczenia komórek własnego ciała. W przypadku choroby Hashimoto przeciwciała niszczą właśnie komórki gruczołu tarczowego, co skutkuje zmniejszeniem produkcji hormonów. Choroby autoimmunologiczne częściej występują u kobiet, stąd też niedoczynność tarczycy jest również bardziej kojarzona z płcią piękną.

Wśród objawów niedoczynności tarczycy można wymienić przede wszystkim: przyrost wagi ciała mimo braku zwiększenia ilości przyjmowanych pokarmów, przewlekłe osłabienie i zmęczenie, zmniejszoną koncentrację, uczucie chłodu, zaparcia, a także zaburzenia miesiączkowania. Leczenie opiera się na włączeniu substytucji hormonów tarczycy.

Zespół Cushinga a odkładanie się tkanki tłuszczowej

Zespół Cushinga to zespół objawów klinicznych wywołanych przed nadmiar glikokortykosteroidów – jednych z hormonów produkowanych przez nadnercza. Do stanu takiego dochodzi w sytuacji, gdy pacjent przyjmuje zbyt duże dawki glikokortykosteroidów w ramach farmakoterapii wielu różnych schorzeń lub gdy w obrębie kory nadnerczy powstaje autonomiczny guzek lub guzy, które wydzielają zbyt dużo hormonów. Tego typu zmiany również są częstsze u kobiet.

Pacjenci z zespołem Cushinga są otyli z charakterystycznym rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej przede wszystkim w okolicy tułowia i karku, kończyny natomiast pozostają szczupłe. Dodatkowo w okolicy brzucha, bioder i pośladków tworzą się nieestetyczne, czerwonobrunatne rozstępy.

Chorzy z zespołem Cushinga mają dodatkowo charakterystyczną okrągłą, księżycowatą twarz. U pacjenta może dojść także do rozwoju wielu poważnych schorzeń, takich jak: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy osteoporoza. Leczenie opiera się na przyjmowaniu leków hamujących syntezę glikokortykosteroidów, a następnie zaleca się usunięcie operacyjne guzka autonomicznego – przyczyny zwiększonego poziomu hormonów nadnerczowych.

"Nie mogę schudnąć" – gruczolaki przysadki

Do opisanych wyżej objawów niedoczynności tarczycy czy nadczynności kory nadnerczy mogą prowadzić także zaburzenia funkcjonowania podwzgórza i przysadki mózgowej. Jest to spowodowane istnieniem tzw. osi hormonalnej podwzgórze-przysadka-gruczoły obwodowe (tarczyca, nadnercza). Poszczególne hormony produkowane przez podwzgórze pobudzają lub hamują produkcję kolejnych hormonów przez przysadkę mózgową, które z kolei wpływają na wytwarzanie hormonów w gruczołach obwodowych.

Najczęstszą przyczyną zaburzeń funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka jest obecność w obrębie przysadki mózgowej gruczolaka produkującego najczęściej jeden rodzaj hormonu przysadkowego (w aż połowie przypadków jest to prolaktyna). Ze względu na wielkość dzielimy je na mikrogruczolaki (do 1cm średnicy) i makrogruczolaki (powyżej 1cm). Obecność mikrogruczolaka wiąże się przede wszystkim z objawami chorób spowodowanych nadmiarem hormonu produkowanego przez komórki gruczolaka. Przy makrogruczolaku oprócz nadmiernej produkcji hormonów, znaczenie ma wielkość samej zmiany, która rozrasta się wewnątrz czaszki. Może to skutkować bólami głowy, zaburzeniami widzenia (ze względu na bliskość położenia przysadki i skrzyżowania wzrokowego), a także spadkiem produkcji pozostałych hormonów przysadkowych wskutek uciśnięcia pozostałego miąższu.

Na drodze powyższych mechanizmów obecność guza przysadki może prowadzić do rozwoju niedoczynności tarczycy. Gruczolak uciska wówczas pozostały miąższ przysadki i powoduje zaburzenie produkcji przysadkowego hormonu tyreotropowego, który zwiększa produkcję hormonów tarczycowych.

Objawy i skutki niedoczynności tarczycy zostały opisane wyżej. Z drugiej strony gruczolak przysadki może produkować w nadmiernych ilościach hormon adrenokortykotropowy, który z kolei zwiększa produkcję glikokortykosteroidów nadnerczowych, wywołując nadczynność nadnerczy i objawy choroby Cushinga, również opisane wyżej.

Otyłość i nadwaga – objawy zespołu policystycznych jajników

W przeciwieństwie do powyższych jednostek chorobowych, które również mogą występować u mężczyzn, typowo kobiecą patologią prowadzącą do rozwoju nadwagi i otyłości jest zespół policystycznych jajników. Schorzenie to jest związane z nadmierną produkcją androgenów, czyli męskich hormonów płciowych, które w organizmach kobiet powinny być fizjologicznie wydzielane w niewielkich ilościach.

U większości pacjentek w związku z tym dochodzi do zaburzeń cyklu miesiączkowego pod postacią znacznego wydłużenia cykli lub nawet braku miesiączek. Dużo rzadziej natomiast miesiączki występują z odpowiednią częstotliwością, ale podczas cykli nie dochodzi do owulacji. U pacjentek obserwuje się objawy skórne związane z hiperandrogenizmem, takie jak: owłosienie typu męskiego (na twarzy, klatce piersiowej), trądzik czy łysienie androgenowe. Dodatkowo w około połowie przypadków występują problemy związane z nadwagą lub otyłością.

Nie istnieje żadna forma leczenia przyczynowego choroby, można zwalczać jedynie jej objawy, takie jak zaburzenia miesiączkowania czy zmiany skórne. Zaleca się wówczas zmniejszenie wagi ciała, a ponadto leczenie farmakologiczne za pomocą dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych czy preparatów zmniejszających wytwarzanie lub hamujące działanie androgenów.

"Dlaczego tyjemy?" – zaburzenia emocjonalne

Niestety nadwaga i otyłość mogą też być efektem zaburzeń emocjonalnych. Współczesny świat narzuca bardzo intensywny tryb życia, który odbija się na stanie psychicznym wielu z nas. Wydawałoby się, że ten problem dotyczy głównie kobiet, choć takie postrzeganie może być efektem tego, że to panie częściej szukają pomocy u specjalistów i zostają poprawnie zdiagnozowane.

Jedzenie często staje się ucieczką od problemów dnia codziennego, a pacjentki zaczynają zajadać codzienne stresy, ponieważ przynosi im to przyjemność. Z czasem jednak łatwo uzależnić się od niezdrowych nawyków żywieniowych, takich jak podjadanie nocą czy dosłowne pochłanianie sporych ilości słodyczy. Ma to niestety wpływ na wzrost wagi ciała pacjentek i pogorszenie ich samopoczucia i samooceny, co przyczynia się do dalszego zajadania problemów. I tak niestety powstaje błędne koło.

Jedyną formą przerwania tego samonapędzającego się koła jest psychoterapia. Niestety w tym przypadku nie ma cudownego leku czy zabiegu, który pomoże skutecznie odciąć się od problemu nadwagi i otyłości. Oczywiście te metody leczenia mogą stanowić formę leczenia uzupełniającego, ale podstawą będzie właśnie psychoterapia. Pacjentka musi odbudować swoją samoocenę i nauczyć się radzić sobie z codziennymi problemami poprzez wyładowywanie frustracji w inny sposób niż zajadanie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.08.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Wideo – Hormonalne przyczyny otyłości

Rozróżnia się otyłość prostą, która powstaje w wyniku współdziałania czynników genetycznych i środowiskowych oraz otyłość ...

Hormony a nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą powszechną – szacuje się, że cierpi na nie ok. 32% dorosłych ...

Jak się nie objadać?

Problem objadania się nie ma prostego, łatwego do zdiagnozowania podłoża. W objadaniu się istotne jest ...

Prolaktyna – badanie – co oznacza niska i wysoka prolaktyna?

Prolaktyna (hormon prl) to hormon wytwarzany w przysadce mózgowej. Poziom prolaktyny oznacza się w przy ...

Trądzik a hormony

Przyczyna trądziku jest wieloczynnikowa. Uważa się, że ma on podłoże genetyczne, sprzyjają mu zaburzenia hormonalne, ...

Zespół policystycznych jajników a masa ciała

Otyłość bardzo często jest związana z zespołem policystycznych jajników. W pewnym sensie można powiedzieć, że ...

Wideo – Przyczyny nadwagi i otyłości

W powstawaniu otyłości współdziałają różne czynniki: genetyczne, biologiczne, psychologiczne i środowiskowe. Jeżeli chodzi o mutacje ...

Sposoby na otyłość u dzieci

Dzieci, podobnie jak osoby dorosłe, narażone są na rozwój nadwagi i otyłości. Obecnie otyłość klasyfikowana ...

Jak zapobiegać chorobom serca?

Zapobieganie chorobom serca jest ściśle związane ze zdrowym stylem życia i nosi miano profilaktyki pierwotnej ...

Zaburzenia hormonów płciowych

Zaburzenia wydzielania hormonów płciowych pojawiają się wówczas, gdy dochodzi do nieprawidłowej pracy gonad – jajników ...

Menopauza a tycie

Problem przyrostu masy ciała w okresie menopauzy dotyczy zdecydowanej większości kobiet wchodzących w wiek przekwitania. ...

Zespół policystycznych jajników a niedoczynność tarczycy

Badania naukowców wskazują, iż wśród kobiet chorujących na zespół policystycznych jajników (PCOS), częściej spotyka się ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon