Czym są białka ostrej fazy i po co się je bada?

Białka ostrej fazy to grupa białek, które w badaniach laboratoryjnych są cennymi wskaźnikami obecności stanu zapalnego w organizmie, chorób wątroby i chorób reumatycznych. Wytwarzane są przez wątrobę. Najważniejszym z nich jest białko CRP, czyli białko C-reaktywne. Podwyższone oznacza obecność stanu zapalnego. Inne białka ostrej fazy to: fibrynogen, albumina, transferyna i ceruloplazmina.

Białko ostrej frazy – co to jest?

Białka ostrej fazy to niejednorodna grupa białek syntetyzowanych przez wątrobę w odpowiedzi na stan zapalny. Zakażenia bakteryjne czy wirusowe, urazy mechaniczne lub termiczne tkanek, procesy nowotworowe oraz niedokrwienie tkanek, aktywują kaskadę reakcji określanych mianem ostrej fazy.

Znajduje to odbicie w zmianie szybkości syntezy niektórych białek osocza. Tym, co bez wątpienia wyróżnia białka ostrej fazy na tle innych markerów laboratoryjnych, jest skrajnie różny kierunek zmian ich stężeń. Dodatnie białka ostrej fazy reagują wzrostem stężenia, zaś ujemne białka ostrej fazy – spadkiem. Poza CRP, większość białek ostrej fazy nie jest wykorzystywana w diagnostyce stanów zapalnych, są jednak doskonałymi markerami innych schorzeń. Pora przyjrzeć się im bliżej.

Brak jest jednoznacznej odpowiedzi, kiedy oznaczać białka ostrej fazy. Białka ostrej fazy to grupa białek surowicy krwi, która znalazła zastosowanie w diagnozowaniu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych, a także niektórych wrodzonych schorzeń genetycznych, chorób reumatycznych, schorzeń wątroby. Białko CRP to także doskonałe narzędzie do oszacowania ryzyka wystąpienia wielu chorób oraz czynnik prognostyczny w zawale serca, nowotworach czy w stanach pooperacyjnych. Duży potencjał tkwiący w białkach ostrej fazy wróży im coraz większą rolę jako markerów laboratoryjnych wielorakich schorzeń.

Białko CRP – najważniejsze białko ostrej fazy

Białko CRP (białko C-reaktywne) to białko ostrej fazy o największym zastosowaniu w diagnostyce laboratoryjnej. Norma CRP zależy od czułości metody, najczęściej przyjmowane są wartości do 5 mg/l. Podwyższone CRP można zaobserwować w stanach zapalnych: stany łagodne to stężenia rzędu 10–40 mg/l, stany ostre 40–200 mg/l.

CRP to bardzo ważny czynnik prognostyczny ryzyka choroby wieńcowej czy udaru – stężenia nie przekraczające 1 mg/l to niskie ryzyko, zaś powyżej 3 mg/l – wysokie. Wzrost CRP odnotowywany jest także w nowotworach, po zabiegach operacyjnych, urazach czy zawale serca.

Kiedy oznaczać CRP? Gdy podejrzewany jest ostry stan zapalny, podczas monitorowania leczenia chorób przebiegających ze stanem zapalnym oraz w celu oszacowania ryzyka sercowo-naczyniowego. Tzw. hs CRP (wysokoczułe CRP) wraz z oznaczeniem cholesterolu i trójglicerydów stanowi marker ryzyka zawału serca i miażdżycy.

Dodatnie białka ostrej fazy

  • α-1-antytrypsyna to najsilniejszy inhibitor proteaz, zwłaszcza elastazy neutrofilii; elastaza ta degraduje komórki pęcherzyków płucnych, stąd wrodzony niedobór α-1-antytrypsyny i brak jej działania hamującego względem elastazy, prowadzi do rozwoju rozedmy płuc. Analogicznie działa dym tytoniowy, znosząc ochronne działanie tego białka, co u palaczy także prowadzi do rozwoju rozedmy. Wrodzony niedobór α-1-antytrypsyny należy podejrzewać przy chorobach wątroby pojawiających się we wczesnym dzieciństwie, zapaleniu wątroby, rozedmie płuc u dzieci oraz przewlekłym zapaleniu trzustki. Te stany patologiczne charakteryzują się niskim stężeniem α-1-antytrypsyny i określają jej rolę jako markera wspomnianej wady genetycznej. A kiedy obserwujemy wzrost stężenia i wysoką α-1-antytrypsyny? Dzieje się tak w stanach zapalnych, nowotworach oraz ciąży i podczas stosowania doustnej antykoncepcji (przy wysokich stężeniach estrogenów). Norma α-1-antytrypsyny to 85–213 mg/ dl.
  • Ceruloplazmina – białko transportujące miedź oraz utleniające jony żelaza; norma ceruloplazminy w surowicy to 27–37 mg/ dl, wzrost stężenia obserwowany jest w stanach zapalnych, w ciąży, stosowaniu antykoncepcji hormonalnej oraz w stanach cholestazy, czyli zastoju żółci. Obniżone stężenie ceruloplazminy wskazuje na chorobę Wilsona- nadmierną kumulacje jonów miedzi w miąższu wątroby, co prowadzi do uszkodzenia wątroby. Oznaczanie ceruloplazminy przeprowadza się wraz z oznaczeniem miedzi.
  • α-2-makroglobulina – w surowicy przyczyny wzrostu stężenia tego białka nie są znane, natomiast jego detekcja w moczu świadczy o obecności pełnej krwi w moczu, jako następstwa mechanicznego urazu nerek czy dróg moczowych;
  • Fibrynogen to kluczowe białko kaskady krzepnięcia krwi. Jako białko ostrej fazy, stanowi obok CRP wskaźnik stanu zapalnego, czulszy niż OB. Wzrost stężenia powyżej normy, wynoszącej 1, 8–3, 5 g/l, towarzyszy operacjom, urazom, stanom zapalnym, ciąży, otyłości i nadciśnieniu oraz zawałowi serca i nowotworom. Obniżone stężenie fibrynogenu wskazuje na choroby wątroby, zespół wykrzepiania śródnaczyniowego oraz towarzyszy leczeniu przeciwzakrzepowemu.

Ujemne białka ostrej fazy

Poza dodatnimi białkami ostrej fazy, istnieją również ujemne białka ostrej fazy, które na stan zapalny reagują spadkiem stężenia (a ściślej – jest to konsekwencją spadku syntezy tych białek w wątrobie). Najważniejsze ujemne białka ostrej fazy to:

  • Albumina to białko ostrej fazy utrzymujące odpowiednie ciśnienie onkotyczne krwi, stąd oznaczenie albuminy pomocne jest w diagnozowaniu przyczyn obrzęków; norma w surowicy to 3, 5–5 g/ l, a w moczu < 20 mg/ l. W diagnostyce ma znaczenie obniżone stężenie albuminy w surowicy (stany zapalne, choroby wątroby, dziedziczna analbuminemia, niedożywienie) oraz podwyższone stężenie albuminy w moczu (wskazujące na uszkodzenie miąższu nerek); bardziej specjalistyczne badania oznaczające poziom albuminy w płynie mózgowo-rdzeniowym pozwalają określić ciągłość bariery krew- mózg.
  • Transferyna to białko transportujące żelazo; oznaczanie transferryny wykorzystywane jest do diagnostyki różnicowej niedokrwistości: wzrost stężenia transferyny powyżej 480 mg/dl wskazuje na niedokrwistość z niedoboru żelaza, a spadek poniżej 240 mg/dl – niedokrwistość chorób przewlekłych.
Opublikowano: ; aktualizacja: 17.10.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Wysokie CRP i podwyższone CRP – co może oznaczać?

CRP (białko C-reaktywne, glikoproteina, C-Reactive Protein) należy do białek ostrej fazy. Poziom CRP we krwi ...

CRP ilościowo – badanie, normy, wyniki białka C-reaktywnego

Białko C-reaktywne CRP (glikoproteina) to tzw. białko ostrej fazy. Oznacza to, że poziom CRP rośnie ...

Badanie mikologiczne w dermatologii – co to jest, jak się wykonuje?

Badanie mikologiczne w dermatologii to badanie polegające na określeniu rodzaju grzyba odpowiedzialnego za objawy grzybicy ...

Koagulogram (badanie na krzepliwość krwi)

Koagulogram jest zestawem badań laboratoryjnych oceniających zaburzenia krzepnięcia krwi, czyli jej zdolności do zatrzymywania krwawienia. ...

Badanie CRP – dziecko, noworodek, ciąża, dorosły

CRP (białko C-reaktywne, glikoproteina) to tzw. białko ostrej fazy. CRP marker oznacza się w przypadku ...

Plazminogen – badanie stężenia

Badanie stężenia plazminogenu stosuje się przede wszystkim w diagnostyce trombofilii, choroby, której objawem jest predyspozycja ...

Białko C-reaktywne (CRP) – norma i wyniki badania białka CRP

Białko C-reaktywne (CRP; glikoproteina) to inaczej białko ostrej fazy. Badanie CRP wykonuje się, aby stwierdzić, ...

Badanie TT (czas trombinowy)

Czas trombinowy (z ang. thrombin time – TT) jest jednym z testów oceniających sprawność układu ...

Fibrynogen – badanie stężenia

Badanie stężenia fibrynogenu w osoczu jest jednym z podstawowych wskaźników oceny układu krzepnięcia. Fibrynogen jest ...

Czynniki krzepnięcia – białka od których zależy krzepnięcie krwi

Czynniki krzepnięcia to grupa białek produkowanych w wątrobie, które regulują proces krzepnięcia krwi. Badanie czynników ...

Podwyższony i obniżony fibrynogen

Fibrynogen jest białkiem, jednym z czynników krzepnięcia. Bierze udział w procesie krzepnięcia krwi. Badanie fibrynogenu ...

Ceruloplazmina – badanie, normy, wyniki ferroksydazy

Badanie ceruloplazminy (ferroksydazy) przeprowadza się zazwyczaj wraz z badaniem poziomu stężenia miedzi. Poziom tego białka ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon